पुस्तक | परिचय

चियाको इतिवृत्तान्त

'जाडोमा चियाको चुस्की !'- चिया-पारखीहरूका लागि श्रुतिमधुर कुरा हो । ती व्यक्तिले चियामा आइरन, म्याग्नेसियम, सोडियम, पोटासियम, क्याल्सियम, आयोडिन, कपर, गोल्ड, फस्फोरस आदि तत्वसँगै भिटामिन 'पी' को मात्रा समेत उल्लेख्य हुन्छ भन्ने थाहा पाए भने के होला - चियाको सेवन बढ्न सक्छ र थप खुल्दुली जन्मिन सक्छ- चिया साँच्चै नै यति लाभदायी छ त  - चियाविज्ञ करणबहादुर रावलले दर्ुइ भागको अनुसन्धानमूलक कृति 'चिया हर्ेदा सुनजस्तो' मार्फ् अनेकौँ दृष्टान्तसहित यसको पुष्टि गरेका छन्  । र, औंल्याएका छन्- नेपालमा चियाको लोभलाग्दो संभावना ।

'के छ यसमा -' भन्दै पढ्न शुरु गर्नेहरूले 'के छैन -' भन्दै टुङ्ग्याउनु पुस्तकको र्सवाधिक उल्लेख्य पक्ष हो । चियाको उत्पत्ति, इतिहास, प्रकार, उत्पादन प्रविधि, प्रशोधन र व्यापारका कुरा पढ्ने कि अर्थोडक्स, ग्रीन टी, ओलाङ टी, सीटीसी चिया आदिको केस्रा-केस्रा केलाउने - चियाको रसायन कला बुझने कि यसको स्वाद र सामर्थ्य आकलन गर्ने  - पुस्तकमा चियासम्बद्ध यस्ता अनगिन्ती जिज्ञासाको जवाफ भेट्न सकिन्छ  । लेखकका अनुभव, अनुसन्धान र उद्धरणको यो सङ्ग्रहले पाठकलाई एक खालको उर्जा दिन्छ चियाको 'केफिन' ले शरीर तताएझैँ । र, सम्झाउँछ- नेपालमा चियाका जनक गजराजसिंह थापा हुन् जो राणा प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुरका ज्वाइँ पर्थे । गजराजले वि.संं. १९२० बाट नेपालमा चियाखेती प्रारम्भ गरेका हुन् ।

लेखक रावलले चियाको इतिहासका थुप्रै प्रसङ्गलाई तन्काउँदै अहिलेका चिया-पारखीका पृथक् रुचि तथा शैलीसम्म जोडेका छन् । जस्तो; जर्मनहरू चियाको वास्ना र गुणस्तर ख्याल गर्छन्, अङ्ग्रेज चाहिँ पर्ूण्ा सन्तुष्टि दिने 'फूल कप टी' रुचाउँछन् । अमेरिकीहरूले सफा, चम्किलो चियामा वरफ हालेर चिसो पेयको स्वाद लिन थालेका छन् भने जापानमा 'ग्रीन टी'लाई अत्यधिक महत्त्व दिइन्छ । त्यहाँ 'टी सेरेमोनी' का रूपमा सामूहिक चियापान समेत गरिन्छ । यसरी सभ्यता र संस्कृतिको अभिन्न अङ्ग बन्दै गएको चियाको साङ्गोपाङ्ग जानकारी दिने सर्न्दर्भ-ग्रन्थ बनेको छ पुस्तक  ।

वनस्पति-विज्ञानको झझल्को दिने यो कृति नेपाली भाषामा, चिया-संस्कृतिको एउटा भरपर्दो दस्तावेजसमेत बनेको छ । तर, ठाउँठाउँमा ठेलमठेल गर्दै आउने प्राविधिक शब्दावलीहरूले पाठकलाई अत्याउँछन् । एउटै कृतिमा चियाबारीमा उम्रिने घाँसको आकारप्रकारदेखि चियामा लाग्ने कीराफट्याङ्ग्रासम्मको जीवनचक्र केलाउने लेखकको रहरले पनि पाठकलाई अल्मल्याउँछ । तथापि, पुस्तकले चिया-उत्पादनका सम्पर्ूण्ा प्राविधिक पक्ष केलाएर कृषक, उद्यमी, व्यापारी, उपभोक्ता सबैलाई चियाको महत्त्व र संभावनाप्रति सचेत बनाउने क्षमता बोकेको छ । लेखकले करीब दर्ुइ दर्जन शुभकामना जुटाउन खर्चिएको समय पुस्तक परिमार्जनमा लगाएको भए त्यो प्रयास अझ र्सार्थक बन्ने पक्का थियो ।

सुरक्षा-निर्देशिका

किताबः निजी सुरक्षाको सेरोफेरो लेखकः डा. कर्ण बहादुर थापा प्रकाशकः ध्रुवबहादुर थापा, ललितपुर, २०६२ पृष्ठः २८८, मूल्यः रु.३५०

जुनसुकै व्यवसायको आधारभूत तत्व हो सुरक्षा । त्यसनिम्ति खटाइने/खट्ने जनशक्ति व्यवसायलाई नाफामुखी बनाउने सहयोगी संयन्त्र हो । निजी सुरक्षाको दायित्व पाएका व्यक्तिहरू बलिया, फर्ुर्तिला मात्र भएर हुँदैन, उनीहरू समयानुकूल नयाँ सीप-प्रविधिसँग अभ्यस्त समेत हुनर्ुपर्छ । र, उत्तिकै आवश्यक छ सुरक्षासम्बन्धी सैद्धान्तिक ज्ञान । निजी सुरक्षाकर्मीलाई कुशल, सीपसम्पन्न बनाउने यस्तै सदाशय बोकेको छ डा. कर्ण्र्ााादुर थापाको किताब निजी सुरक्षाको सेरोफेरो ले । कृतिमा डा. थापाले लामो सैनिक सेवा र व्यावसायिक प्रशिक्षणका अनुभवहरूलाई सूत्रबद्ध गरेका छन् ।

नामले औँल्याएझैँ किताबमा निजी सुरक्षासम्बद्ध प्रायः सबै पक्षहरूको धेरथोर उल्लेख छ । निजी सुरक्षाको अवधारणात्मक विकासदेखि यसको महत्त्व र उपयोगिता अनि सुरक्षाकर्मीको ज्ञान, सीप, क्षमता-अभिवृद्धिका अनेकौँ उपायलाई लेखकले एकसाथ समेट्ने कोशिश गरेका छन् । प्रवेश नियन्त्रण, तलासी, अग्नि नियन्त्रण, आपत्कालीन सुरक्षा, प्राथमिक उपचार सम्बद्ध सैद्धान्तिक/व्यावहारिक कुराहरूले पुस्तकलाई 'प्रशिक्षण सामग्री'को स्वरुप दिएका छन् । पुस्तकले निजी सुरक्षाकर्मीलाई विश्व बजारमा प्रतिस्पर्द्धर्ीीन्ने उत्प्रेरणासँगै सुरक्षा र्सतर्कतासम्बन्धी मूल्यवान् सुझावहरू दिन्छ  । दक्ष जनशक्ति उत्पादन र तिनको उचित व्यवस्थापन यसको अर्को अभीष्ट हो । जानकारीको सिलसिला र विषयक्रम मिलाउने काममा लेखक केही अल्मलिएका छन् । अगाडि आउनुपर्ने सामग्री बीचमा, पछाडि पनि छन् । तर प्राविधिक विषयलाई सरलतापर्ूवक प्रस्तुत गर्ने लेखकीय हिम्मत र खुबी प्रशंसनीय छ । लेखकको यो प्रयासलाई निजी सुरक्षाकर्मीको पेशागत विकासका निम्ति र्सार्थक पहल मान्न सकिन्छ ।

प्राप्त कृति

हाम्रो चिनारी, हाम्रो संस्कृति (जाति र संस्कृतिसम्बन्धी लेखहरूको सँगालो) सम्पादकः जीवनचन्द्र कोइराला प्रकाशकः कर्मयोगी बद्रीविक्रम थापा स्मृति सेवा गुठी, २०६२ पृष्ठः ६२४, मूल्यः रु.३००	डोबका काँडाहरू (गीत-सङ्ग्रह) गीतकारः कृष्ण अविरल प्रकाशकः अनुराग सङ्गीत वाटिका, २०६२ पृष्ठः १०२, मूल्यः रु.५१
चिरबिर चरी (बालगीत-सङ्ग्रह) लेखनः विश्वम्भर 'चञ्चल' प्रकाशकः रत्न पुस्तक भण्डार, २०६२ पृष्ठः ३२, मूल्यः रु.४०	बेलायततिरका झझल्का (यात्रा संस्मरण) लेखकः मुक्तिनाथ शर्मा न्यौपाने प्रकाशकः शेखरनाथ शर्मा न्यौपाने, २०६२ पृष्ठः १५२, मूल्यः रु.१५०
अद्भुत वसन्त (नवकाव्य) लेखकः अग्निहोत्री रामप्रसाद गौतम प्रकाशिकाः डा. माया गौतम (आयर्ुर्वेदाचार्य), २०६१ पृष्ठः ३७, मूल्यः रु.५०	मेरी छोरीको देश (कविता सङ्ग्रह) कविः शिशिर शर्मा प्रकाशकः रामप्रसाद लामिछाने, २०६१ पृष्ठः ८५, मूल्यः रु.६०