| •
ऋतुराज |
 |
ऋतुविचार
हत्याराको आत्महत्या
नगरकोटको चिहानडाँडामा
बाह्र जनाको एकै चिहान भएको समाचार जति बेला सुनियो त्यति बेला नै
आफूलाई त लागिसकेको थियो त्यो एकै जनाको काम हुनर्ुपर्छ भनेर । त्यति
थाहा पाउन कुनै ठूलो जाँच आयोग गठन गरिराख्नै पर्ने थिएन ।
आखिर पत्ता लगाउनुपर्ने कुरै के थियो र ! त्यही निष्कर्षनिस्क्यो
जो पहिलेबाटै प्रस्ट थियो । यस टुँडोबाजलाई त झन् पटक्कै द्विविधा
थिएन । उसलाई पक्कापक्की थियो त्यो काण्ड वासुदेव थापा नामको सिपाही
एक्लैले मच्चाएको हुनर्ुपर्छ भन्नेमा । हातमा बन्दुक हुनाले त्यसको
तागतबाट मात्तिएको मानिसले यस्तो काम एक्लै गर्छ, कसैको सहयोग उसलाई
चाहिँदैन ।
हरेक कुरामा मीनमेख गर्नेहरू हामीकहाँ प्रशस्त छन्
। कसरी एक्लो वासुदेवले त्यतिका मानिसलाई गोली हानी मार्न सक्छ - उनीहरूले
शङ्का व्यक्त गरे ।
उनीहरूले इतिहासलाई बिर्सर्ेे उनीहरूले पाँच वर्षघि
नारायणहिटी राजदरबारमा भएको हत्याकाण्डलाई बिर्सर्ेे उस बेला पनि मन्दमतिका
यस्तै खुराफातीहरूले खूबै हल्ला मच्चाएका थिए । उनीहरूले त्यस काण्डपछाडि
भीषण षड्यन्त्र देखे । र्याम्बो शैलीमा यस्तो घटना एक जनाको हातबाट
हुनै सक्तैन भने । उच्चस्तरीय आयोगको निष्कर्षाई समेत र्याट्या...ट्या...
छानबिन भनेर खिल्ली उडाए ।
तर आज वासुदेव थापाले चलाएको प्रत्येक गोलीले त्यस्ता
शङ्कालु विचारलाई छियाछिया पारिदिएको छ । दरबार हत्याकाण्डमा तत्कालीन
युवराजले दश जनालाई गोलीको शिकार बनाइसकेपछि पिस्तोलले आफ्नै कन्चट
उडाएका थिए भने नगरकोटमा सिपाही वासुदेवले एघार जनाको ज्यान लिइसकेपछि
हातको एस.एल.आर. आफ्नै छातीमा पड्काए । यसबाट फेरि एकपटक पुष्टि भएको
छ एक जनाको हातबाट धेरै जना मारिन सक्छन् भनेर ।
भोलि वासुदेवझैँ कुनै हतियारधारीले यही नेपालमा एक्लै
तीस जनालाई मार्यो र पछि काँधमा चढाएको ट्याङ्कभेदी वाजुका लाई आफैँतिर
फर्काएर आत्महत्या गर्यो भने पनि म त पत्याउँछु । गिनेस बुक अफ रर्ेकर्डस
मा अभिलेख हुनसक्ने हत्याराको आत्महत्या जस्तो कुरालाई किन नपत्याउनु
?
ब्याङ्कलाई डायलाइसिस
धेरैधेरै वर्षछि काठमाडौँ
भूगोलपार्कस्थित नेपाल ब्याङ्क लिमिटेड केन्द्रीय कार्यालयको सङ्घार
यसपटक टेक्न पुगिएको थियो । आफ्नो नाममा रहेको बचत खाता बन्द गरेर
हिँडेपछि त्यस ठाउँमा फर्केर जाने काम पनि परेको थिएन ।
बीस-बाइस वर्षघिसम्म त्यस ब्याङ्कको चहलपहल नै अर्कै
थियो । जुन विभाग, जुन शाखामा गए पनि ग्वाँइग्वाँइती भीड हुन्थ्यो
।
तर समयले पल्टा खायो । एकएक गर्दै विदेशी सहभागिता र
लगानी भएका ब्याङ्कहरू नेपाल प्रवेश गर्न थाले । तिनका आगमनबाट ब्याङ्क
कारोबारको ढाँचा बदलियो । ग्राहकसेवाको शैली फेरियो । जे काम पनि फटाफट
हुनेभयो( यूँ चेक दियो, यूँ भुक्तानी लियो । त्यति मात्र कहाँ हो र
! एउटा प्लास्टिक कार्डको भरमा मिसिनबाट जहिले चाहृयो तहिले नगद निकाल्न
सकिने भयो ।
तर यी सबै परिवर्तनबाट जुद्धशमशेर श्री ३ हुँदा खुलेको
नेपाल ब्याङ्कको भने चाल बदलिएन । ठूलो रकमलाई अक्षरेपीमा लेख्ने ठाउँ
नपुग्ने नीलो मसीमा छापिएको भाउचर त्यस्तै छ । कर्ुर्सर्ीीे अडेसामा
तौलिया राख्ने चलन उस्तै छ । कार्यालय भनेको विभिन्न आकारप्रकारका
स्टीलको दराज जताततै ठड्याउनु हो भन्ने मानसिकता उस्तै छ । चेक दाखिला
गरेपछि भुक्तानीका लागि पित्तलको टोकन दिने पद्धति उस्तै छ । टोकन
नम्बरको पालो कराएर बोलाउने बानी उस्तै छ । सनमाइकाको पत्र ठाउँठाउँमा
उप्किएका टेबुलहरू उस्तै छन् । तुना चुँडिएर कपडाको खोल एकातिर पोका
परेका सोफाहरू उस्तै छन् । पानी र सरसफाइको अभावमा शौचालयको सडान्ध
उस्तै छ ।
पहिले हेरी तरुना र चाहेमा मुस्काउन जान्ने अनुहारहरू
टेबुल र काउन्टरमा देखिन्छन् । तर पुराना पुस्ताका कर्मचारीहरूको कार्यशैली
शायद यी तरुनाहरूले विरासतमा पाएका छन् ।
हामी पतिपत्नीलाई बचत खाताको एउटा चेक साट्न ठ्याक्कै
पैँतालीस मिनेट लाग्यो । हुन त लामो समयदेखि निष्त्रिmय रहेको खाता
हुनाले त्यसमा केही अतिरिक्त समय लाग्नु स्वाभाविक थियो । तर त्यति
पर्खनुपर्ने कुनै कारण थिएन जति हामीले पर्खनुपर्यो ।
एकताका त्यस्तो घुइँचो हुने ब्याङ्क अचेलभरि खालीखाली रहन्छ । विश्वले
बीसौँबाट एक्काइसौँ शताब्दीमा पदार्पण गरेको पनि छ वर्षबितिसक्यो ।
नेपालमा प्रजातन्त्र आइवरी फर्केर गएको पनि चार वर्षभइसक्यो । तर पनि
नेपालको यस माउ ब्याङ्कको गति भने सुध्रिएन । विदेशीलाई व्यवस्थापन
ठेक्का दिएर नसुध्रिएको यस ब्याङ्कले विदेशी लगानीकै डायलाइसिस पो
गर्नुपर्ने हो कि ?
दुई वादको भेद
ऋतुराज कार्यालय
जाँदा-आउँदा दिनहुँ ओहोरदोहोर गर्ने बाटैमा पर्छन् भारतीय राजदूतावास
र अमेरिकी राजदूतावासअर्न्तर्गतको अमेरिकन क्लब, जो नारायणहिटी राजदरबारको
दक्षिणतर्फ अवस्थित छ ।
अमेरिकन क्लब र भारतीय राजदूतावास दुवैले झन्डैझन्डै
एउटै समयमा पुरानो भत्काएर आफ्नो कम्पाउन्ड घर्ेर्ने नयाँ पर्खाल बनाए
। त्यसो गर्दा अमेरिकन क्लबले कान्तिपथतर्फको कुनोलाई गोलो बनाइदियो
र राजदरबार्रतर्फको पर्खाललाई सारेर साबिकको फुटपाथलाई फराकिलो पारिदियो
। अब राजदरबारको दक्षिणतर्फको सडक पहिले हेरी खुला र हर्ेन लायक देखिन्छ
।
उता भारतीय राजदूतावासले भने ब्रिटिस राजदूतावार्सतर्फ
तीन मान्छे अग्लो पर्खाल बनाएको छ । ती दर्ुइ राजदूतावासको पर्खालबीच
रहेको छेँडो अब सुरुङजस्तो लाग्दछ । एकताका त्यस छेँडोलाई दोहोरो गाडी
चल्न सक्ने गरी फराकिलो बनाइने हल्ला चलेको थियो, जुन हल्लाले कपुरधारादेखि
पूरै सामाखुसी एरियाका बासिन्दा फुरुङ्ग परेका थिए ।
तर कहाँ हुने त्यो छेँडो फराकिलो - भारतीय राजदूतावासले
एक अङ्गुल नछाडी झन् अग्लो र बलियो पर्खाल पो लगाइदियो ।
दूतावासहरूमा सबैभन्दा ठूलो क्षेत्रफल हुने भारतीय राजदूतावास नै हो
। त्यति भइकन पनि भारतीयहरू अमेरिकीहरू झैँ उदार देखिएनन् यो मामिलामा
।
अमेरिकालाई 'साम्राज्यवादी' र भारतलाई 'विस्तारवादी'
भन्ने गर्छन् कोहीकोही । कथित साम्राज्यवादीले चाहिँ जमिन छाड्न सक्दो
रहेछ र विस्तारवादी भनाउँदोले चाहिँ एक इन्च पनि नछाड्ने रहेछ । यी
दर्ुइको भेद त्यही हो कि क्या हो ?
|
