चिठी

• भेदभाव किन ?

टेष्टट्युव बेबीसम्बन्धी आवरण सामग्री (हिमाल, १६-३१ चैत) मा पहिलो टेष्टट्युव बेबीका आमाबाबु तामाङ दम्पतीलाई उपेक्षा गर्दै डा. सुशील कोइरालाका जुम्ल्याहा सन्तान, तिनकै आवरण तस्बिर र उनकै भनाइ तथा भोगाइ मात्र उल्लेख गरेर हिमाल ले भेदभाव गरेको छ । नेपालले भर्खरै पाएको सफलता भनेको टेष्टट्युव बच्च्ाा कि जुम्ल्याहा  - पहिलो बेबीका अभिभावकको अनुभव र विचार किन राखिएन ?

वासुदेव थापा,
राजविराज-४, सप्तरी

• निःसन्तान दम्पतीले सन्तान पाउनु सानो कुरा हैन । तर, यसमा लाग्ने खर्च सामान्य दम्पतीका लागि कठिन चुनौती हुनसक्छ  । त्यसैले खर्च घटाउने र यो सेवा देशभर विस्तार गर्ने उपाय खोजिनर्ुपर्छ  ।

रविन खड्का
मनिपाल शिक्षण अस्पताल, पोखरा

• सर्वसाधारणको पहुँचभन्दा टाढाको महँगो टेष्टट्युव प्रविधिबाट फाइदा लिने कसले - आखिर बच्चा त गरीबलाई पनि चाहिन्छ । यो प्रविधिले विपन्न आमाबाबुलाई समेत खुसी बाँड्न सकोस् ।

भुमराज तिवारी,
बेल्कोट-७, अमारे-डेउडी, नुवाकोट

• प्रेरणादायी सामग्री

हिमाल को आवरणकथा अर्न्तर्गत प्रस्तुत डा. सुशील कोइरालाको अनुभव -१६-३१ चैत) ले मन छोयो । लेखले उनी जस्तै अरू निःसन्तान दम्पतीलाई पनि आधुनिक चिकित्सापद्धत्रि्रति विश्वास गर्न प्रेरणा देओस् भन्ने कामना गर्न सकिन्छ । साथै, सन्तान-सुख नपाएकै कारण तनाबग्रस्त रहेका दम्पतीलाई सन्तान सुख दिन पहल गर्ने डा. भोला रिजाल, उनका सहयोगी चिकित्सक धन्यवादका पात्र छन् । खर्च कम गराउने प्रयास गरेमा निम्नवर्गीय दम्पतीले पनि यस्तो प्रविधिबाट फाइदा लिनसक्ने थिए ।

प्रिया रायमाझी र नवीन रायमाझी
एटलान्टा, संयुक्त राज्य अमेरिका

• डा. सुशील कोइरालाका अनुभव मार्मिक मात्र नभई निःसन्तान दम्पतीका लागि प्रेरणादायी र उत्साहप्रद छन् । तर, लेखसँग गाँसिएका तस्बिर र तिनका क्याप्सनले भने पाठकमा केही भ्रम पैदा गर्छन्  । लेखमा तीन वटा तस्बिर छन् र सबैमा जुम्ल्याहा छोराका 'दिदी' हरू पनि छन् । लेख पढेपछि मात्र डाक्टर सुशील छोरा पाउनुअघि साँच्चिकै निःसन्तान रहेछन् भन्ने थाहा हुन्छ । र, हामीले अनुमान लगाउनर्ुपर्छ, ती दिदीहरू एकै कोखबाट जन्मिएका होइनन् भन्ने । अपुरो क्याप्सनले गर्दा तस्बिरको अर्कै अर्थ लाग्न सक्ने उदाहरण हो यो ।

शृङ्खला शर्मा
काठमाडौँ

• नमिलेका कुरा

टेष्टट्युव बच्चासम्बन्धी विवरणमा नेपालको पहिलो टेष्टट्युव बच्चाको बाबु मलाई 'राजेन्द्र स्याङ्बो' १८ वर्षेखि निःसन्तान लेखिएको रहेछ । तर, म तामाङ हुँ र ८ वर्षेखि मात्र निःसन्तान थिएँ ।

राजेन्द्र तामाङ
काठमाडौँ

• मननीय टिप्पणी

२०४६ सालको संविधानलाई केन्द्रभागमा राखेर कनकमणि दीक्षितले गर्नुभएको विश्लेषण -राष्ट्रिय सङ्कटः अवस्था र अवसर, १६-३१ चैत) मा मेरो पर्ूण्ा सहमति छ । १९ माघको घटनालाई 'रेजिम् परिवर्तन' का रूपमा देख्ने लेखकले बहसका लागि उठाउनुभएको विचारले सचेत मनोविज्ञानको प्रतिनिधित्व गर्दछ ।

संवैधानिक राजतन्त्रलाई नै दाउ थापेर १९ माघमा चालिएको कदमलाई दुवै कुनाका अतिवादीहरूले आफ्नो अनुकूलतामा लैजाने खतराबारे लेखकले समयसापेक्ष खबरदारी गर्नुभएको छ । दरबारपक्षीय व्यक्तिहरूको र्सार्वजनिक धारणा र उग्रवामपन्थी दलदलमा भासिएका माओवादी दुवैले दलहरू र नागरिक समाजलाई आ-आफ्नो कित्तामा उभिन गरिरहेको आमन्त्रणलाई अस्वीकार गर्दै खाली रहेको बीचको राजमार्गमा यात्रा गर्न लेेखकले सुझाउनुभएको उपाय मननीय छ । यसका लागि प्रजातन्त्र र मानवअधिकारका पक्षमा लामबद्ध हुनसक्ने सबै दल, बुद्धिजीवी र नागरिक समाजका अगुवाहरूले पहल गर्न ढिलो भइसकेको छ ।

श्याम घिमिरे, बडिखेल, ललितपुर
ghshyam_2002@yahoo.com

• कनकमणि दीक्षितको राष्ट्रिय सङ्कटसम्बन्धी विश्लेषणले देशको कठिन परिस्थिति र यसबाट मुक्ति पाउन राजा, नेता, दल र जनताले निर्वाह गर्नुपर्ने भूमिका स्पष्ट औंल्याएको छ । हरेक समस्याको लेखाजोखा गर्ने र समाधानका लागि प्रस्तुत हुने कनकमणि दीक्षितका दृष्टिकोणहरूले दूरदर्शिताको नमूना पेश गर्दै आएका छन् ।
लेखले अपेक्षा गरेझैँ एकता र मेलमिलाप, भातृत्व र देशभक्ति तथा सुदृढ सङ्गठन निर्माणका लागि हामीले गर्न धेरै बाँकी छ ।

राधेश्याम गजुरेल
बेल्कोट-६, तिगाउँ, नुवाकोट

• प्रयास त छैन शुभकामना

'जन-वसन्त, २६ चैत' -सम्पादकीय, १६-३१ चैत) को शुभकामनाले मात्र राजनीतिक दलहरूलाई पुग्दैन । बाटो बिराएकालाई लिकमा नल्याउँदासम्म केही हुनेवाला छैन । दलका केही नेताहरूको गतिविधिले गर्दा जनताको जोश, उमङ्ग सेलाउँदै गएको हो । त्यसैले हो, दलहरूले गरेको अपेक्षाविपरीत जनता शान्त छन् ।

सुव्रत स्वार, सुयश स्वार
पोबनं. ५०३, काठमाडौँ

• सधैँ पीडित !

'गाडी जलाइयो, कुमार भए कङ्गाल' (देशदृश्य, १६-३१ चैत) ले सामाजिक यथार्थको चित्रण गरेको छ । सशस्त्र द्वन्द्वका कारण घर धितो राखी भएको सम्पत्ति सबैलाई खुकुरीको धारमा राखी लगानी गर्ने कुमार श्रेष्ठजस्ता कैयौँ नेपाली पीडित बन्न पुगेका छन् । माओवादी 'बन्द' भन्छन्, सरकार 'चलाउनर्ैपर्छ' भन्छ नत्र इजाजतपत्र, लाइसेन्स खारेज गरिदिन्छ । यसरी श्रमजीवी जनता दर्ुइ ढुङ्गाबीचमा परेको कसले देख्ने  ?

राजेश शर्मा
सेतीदोभान-९, गोगनेपानी, स्याङ्जा

• नयाँ वर्षाई

चर्का उन्माद ढाली तरल गरलता फाल वैशाख आज
अग्ला सम्मान चम्की किसलय तरुले ज्योति र्छछन् प्रताप
वैशाखी दीप्त शोभा, प्रकृति-कृति नयाँ छोप्न कैल्यै हुँदैन
क्वैलीको जादु-बोली, मधुकर भँमरा, कण्ठ थिच्नै हुँदैन ।

फुल्छन् वैशाखभित्र, सुमधुर-सृजना, रोशनीको बिहानी
खुल्छन् आकाश-धर्ती सुमन रङ भरी, वासनाको निशानी
चोखा यी वाग-शोभा, मलिन मन लिई खोस्न कैल्यै हुँदैन
काला धव्वा नचाई चहक रस-सुधा, सोस्न कैल्यै हुँदैन ।

बद्रीप्रसाद दाहाल
काठमाडौं

• गुन तिर्लान् नै !

'ट्युसनले बचाउने भो एफएमलाई' -देशदृश्य, १६-३१ चैत) पढेपछि सञ्चारको महत्त्वबारे थप स्पष्ट भयो । पाल्पाका करीब तीस हजार एसएलसी परीक्षार्थीलाई श्रीनगर एफएमले लगाएको गुन विद्यार्थीहरूले पक्कै तिर्लान् ।

दिव्यराज निरौला
हेटौँडा-९

• मीठो जवाफ

'किराँत चेलीलाई संस्कृत सजिलो' -जनता, १६-३१ चैत) ले संस्कृतको महत्ता देखाएको छ । संस्कृतजस्तो पुरानो र समृद्ध भाषालाई 'मृतभाषा' भन्दै यसको अन्धविरोध गर्ने अल्पज्ञहरूलाई बीना र्राईजस्ता उदाहरणीय विद्यार्थीहरू मीठो जवाफ हुन सक्छन् ।

लमजुङको एक संस्कृत माविमा विज्ञान र गणित पढाउने शिक्षक मुक्तिनाथ अधिकारीको, संस्कृत पढाएको अभियोगमा कायरतापर्ूवक हत्या गर्ने माओवादीहरूले पनि बुझनु जरुरी छ?

संस्कृत नेपाली, अङ्ग्रेजी, हिन्दी लगायत धेरैकोे स्रोत भाषा हो ।

सुबोध अधिकारी
लमजुङ

• तन्नेरी अनुभव

'जीवन्त सम्पदा' -जनता, १-१५ चैत) ले शरीरका तन्तु-तन्तुमा ऊर्जा थप्यो । हामी उमेरले ४० नाघ्नासाथ 'बूढो भइयो' भन्छौँ । तर, ९२ वर्षा केशवदेव भट्टर्राईको जीवनयात्रा पढेपछि हामी तनले नभई मनले बूढा भएका रहेछौँ भन्ने स्पष्ट भयो । बधाई छ केशव गुरुलाई उहाँको सक्रियताका निम्ति ।

हृदयप्रसाद श्रेष्ठ
जोमसोम, मुस्ताङ

• मुस्कुराऊ मेरी प्रिया
नववर्ष २०६२

धर्मराज थापा
(जनकविकेशरी)

घामछायाको देशमा इन्द्रेनीको भेषमा
नवरङ्गको डाँफै नाच्यो बेंसीदेखि लेकमा
रित्ता गाग्री भर्न थाल मनको पँधेरी
पखालिदै जाओस् त्रि्रो मुलुकैको अँधेरी !

मनको शीतल मायामा वनको पीपल छायामा
सिमलको भुवा बनी उड्दै जाने कायामा
कल्लाई सम्झी रुन्छे न्याउली फुल्दो पखेरी
बोकी ल्यायो उजेली चल्यो बासन चमेली ।

मुजुरा लागे सहश्रौं जोवनको वनभरी
मधुर गुञ्जन रनवन छरी फूल मञ्जरी
मुस्कुराऊ मेरी प्रिया ! साँझ सबेरी
बोकी ल्यायो उमङ्गकी वसन्तकी फूल परी ।

स्वयम्भू, काठमाडौं