;dfrf/÷;+If]k
PSn} n8\b}5 hgdf]rf{

dfcf]jfbLsf] cfqmd0faf6 ;Vt 3fOt] hgdf]rf{sL
?kf yfkf .
|
hgdf]rf{sf sfo{stf{n]
dª\l;/sf] t];|f] ;ftf afUn'ªdf dfcf]jfbLsf
…lhNnf GofofwLzÚ ;lxt ^ hgfnfO{ sAhfdf lnP . To;nuQ}
dfcf]jfbLn] hgdf]rf{sf lhNnf ;lrjnufot kfFr hgfsf] ckx/0f tyf k"j{
;f+;b k/L yfkfsL >LdtL ?kf;lxt Ps bh{geGbf a9L sfo{stf{nfO{ d/0ff;Gg
x'g]u/L s'6kL6 u/] .
x'g t g]skf dfcf]jfbL / g]skf Pstfs]Gb|–d;fnsf]
r'gfjL ;Ë7g hgdf]rf{ g]kfn /fhgLlts ldqzlQm x'g\ . logdWo]
Pp6fnfO{ …hËnsf dfcf]jfbLÚ / csf]{nfO{ …hËnaflx/sf
dfcf]jfbLÚ ;d]t elgGYof] . u|fdL0f If]qdf cGo /fhgLlts
kf6L{sf g]tf–sfo{stf{ lj:yflkt x'Fb} uPsfn] /fhgLlts z"Gotf
5fPsf] a]nf dfcf]jfbLsf] lx+;f / HofbtLn] cfkm"nfO{ ;d]t afFsL
g/fv]kl5 PSn} eP klg hgdf]rf{n] ufpFufpFdf dfcf]jfbL;Fu n8\g z'?
u¥of] . t/ pgLx¿sf] of] n8fOF clxn] Pscsf{sf] cl:tTj
g} gfd]6 kfg]{u/L cl3 al9/x]sf] / lx+;fTds x'Fb}uPsf] 5 . Pstfs]Gb|–d;fnsf
kf]ln6Jo'/f] ;b:o tyf k|jQmf lrqaxfb'/ s];L dfcf]jfbLnfO{ …cftÍsf/LÚ
sf] ;+1f lbFb} eG5g\, æxfd|f] n8fO{F pgLx¿sf] cTofrf/n]
pAhfPsf] k|lt/f]w xf] . hlt cGofo / cTofrf/ x'G5, xfdL Tolt
g} ;ª\3if{df plqG5fF} . ad / aGb's b]vfP/ lgoGq0fdf lnFb}df
/fhgLlts k|efj dflgFb}g, of] t pgLx¿sf] lx6n/ / df]xg ;dz]/
aGg] rfnf dfq xf] .Æ
hgdf]rf{n] uPsf] c;f]hb]lv dfcf]jfbL– lj?4
…e08fkmf]/ cleofgÚ z'? u/]sf] xf] . ;f] ;Ë7gsf
lhNnf pkfWoIf t'N;L/fd cof{n dfcf]jfbLn] hgo'4 z'? u/]otf cfˆgf]
;Ë7gsf bh{gf}F sfo{stf{ ckx/0f / oftgfsf] lzsf/ ePsf] atfpF5g\ .
pgL cfkm}F klg ckx/0fdf k/]sf] b'O{ dlxgfkl5 3fOt] cj:yfdf dfcf]jfbLsf]
3]/f tf]8]/ efu]sf x'g\ . df]rf{sf sfof{no OGrfh{ s[i0f yfkfn]
dfcf]jfbLn] b'O{ jif{cl3 af]xf]/fufpFsf hgdf]rf{ sfo{stf{sf b'O{
lgbf]{if afnssf] ;d]t xTof u/]sf] atfP . pgL eG5g\, æuPsf]
;fpgdf /fªvfgL uflj;sf k"j{cWoIf eLdaxfb'/ >L;dflysf]
h3Go cfqmd0fkl5 dfcf]jfbLsf] HofbtL Psbd} a9]sf] / xfdL e08fkmf]/
ug{ afWo ePsf xf}F .Æ ptf, dfcf]jfbLsf lhNnf ;]qm]6/L
clgn hgdf]rf{n] @)%% ;fndf af6fsfrf}/df cfˆgf b'O{ sfo{stf{nfO{
s'6lk6 u/]kl5 cGtlj{/f]w z'? ePsf] atfpF5g\ . clxn];Dd pgLx¿aLr
Ps bh{geGbf a9L 7fpFdf s'6lk6, ckx/0f / n'6kf6 ePsf 5g\ . hgdf]rf{n]
ufpFufpFdf k'u]/ dfcf]jfbLsf] e08fkmf]/ ug{ yfn]kl5 logLx¿aLr
zq'jt\ Jojxf/ / ef}lts cfqmd0f rls{Fb} uPsf] 5 .
hgdf]rf{ 6f]nLn] @) c;f]hdf bd]s km]bLdf dfcf]jfbL
Pl/of ;]qm]6/L k|sfz, an]jf gu/ hg;/sf/ pkk|d'v dw' zdf{ / Ps gfafns;lxt
;fthgfnfO{ s'6]/ o'4;fdu|L n'6]kl5 dfcf]jfbLn] !) sflQsb]lv hgdf]rf{sf]
lj/f]wdf …kbf{kmf; cleofgÚ z'? u/] . To;lbg l‰jfvf]nfsf]
sfo{qmddf pb\3f6g efif0f ub}{ dfcf]jfbL kf]ln6Jo'/f] ;b:o kDkmf
e'iffnn] hgdf]rf{nfO{ ;lRrg, dfkmL dfUg / n'l6Psf ;fdfgx¿
lkmtf{ ug{ Psdlxg] clN6d]6d lbPsL lyOg\ . t/ clN6d]6d ;lsPsf]
nuQ} !@ dª\l;/df hgdf]rf{n] a/]ª / bd]s ufhfaf6 dfcf]jfbL
lhNnf ;b:o pQd / ljb|f]xL tyf !# dª\l;/df …GofofwLzx¿Ú
lr/~hLjL, ljlgtf, s?0ff / eljnfO{ sAhfdf lnof] . To;sf] hjfkmdf
b'O{lbgd} dfcf]jfbLn] hgdf]rf{sf] k|efj If]q s'lZd;]/f, bd]s / ljgfdf/]af6
lhNnf ;lrj e/t kf}8]n, sf]iffWoIf nfnaxfb'/ 5GTofn, sfo{stf{x¿
s'df/ yfkf, d'lgZj/ zdf{ / s]o/l;+ k'gnfO{ ckx/0f ug'{sf ;fy} s]Gb|Lo
pkfWoIf k/L yfkfsL >LdtL;lxt Ps bh{geGbf a9L sfo{stf{dfly s'6lk6
u/] .

hgdf]rf{nfO{ clN6d]6d lbFb} dfcf]jfbL
g]t[ kDkmf e';fn .
|
s'6lk6af6 uDeL/ 3fOt] ?kf yfkf, eljnfn 5GTofn / /fdk|;fb
;fksf]6f clxn] sf7df8f}Fdf pkrf/ u/fO/x]sf 5g\ . hgdf]rf{n]
3fOt] sfo{stf{sf] pkrf/sf nflu cfly{s ;xof]u ug{ ;fj{hlgs cfXjfg
;d]t u/]sf] 5 . o;cl3 klg c;f]hsf] bf];|f];ftf dfcf]jfbLn]
9f]/kf6gdf k/L yfkf;lxt s]xL sfo{stf{nfO{ 3fOt] agfO{ tLg hgfnfO{
ckx/0f u/]sf lyP .
hgdf]rf{n] kl5Nnf] k6s @# dª\l;/df ;b/d'sfd afUn'ª
ahf/df e08fkmf]/ sfo{qmd u¥of] . sfo{qmddf Pstfs]Gb|–d;fnsf
g]tf lrqaxfb'/ s];Ln] afUn'ªnfO{ dfcf]jfbLlj?4 plqg] b}n]vkl5
bf];|f] lhNnf agfpg ;a} /fhgLlts bn, ;j{;fwf/0f hgtf / ljz]if u/L
dlxnfx¿nfO{ cfXjfg u/]sf 5g\ . ptf, ToxL lbg s'ZdL;]/f
ahf/df cfof]lht kbf{kmf; sfo{qmddf dfcf]jfbLsf lhNnf ;]qm]6/L clgnn]
hgdf]rf{;Fu ca cfˆgf] kf6L{sf] s'g} /fhgLlts ;DaGw g/x]sf]
3f]if0ff ub}{ To; kf6L{sf …p208 JolQmx¿Ú nfO{
sf/afxL ul/g] r]tfjgL lbPsf 5g\ . hgdf]rf{sf] /fd|f] k|efj
ePsf] If]q dflgPsf af]jfª, lg;L, af]Ëfbf]efg, v'Ëf,
lxn, bln{ªnufot Ps bh{geGbf a9L uflj;df clxn] dfcf]jfbLsf]
ks8 5 . k"j{ uflj; cWoIf zDz]/ 3lt{nufot df]rf{sf b'O{
bh{geGbf a9L sfo{stf{ e"ldut ePsf 5g\ .
o;aLr cfk;L åGå cGTo ug{ b'j}kIfsf pRr
g]t[Tjn] bfªsf] c1ft:yndf jftf{ u/L ^ aF'b] ;xdlt klg u/]sf
lyP . t/ clxn] pgLx¿ Pscsf{dfly ToxL ;xdlt klg pNnª\3g
u/]sf] cf/f]k nufO/x]sf 5g\ . jftf{df b'j} kf6L{n] ckxl/t sfo{stf{
tTsfn d'Qm ug]{, ef}lts cfqmd0f tTsfn /f]Sg], lgoGq0fdf lnOPsf ;fdfg
lkmtf{ ug]{, 3fOt]x¿sf] pkrf/ ug]{, lhNnf:t/df jftf{6f]nL
agfO{ cfk;L ;d:ofx¿ xn ug]{ / afUn'ª, u'NdL, bfª,
s~rgk'/ tyf kfFry/sf 36gfsf] 5fglag ug{ 5fglag 6f]nL agfpg] ;xdlt
ePsf] lyof] .
sfª\u|];, Pdfn]h:tf 7"nf kf6L{sf g]tfx¿
hgdf]rf{–dfcf]jfbL åGåaf6 /fhgLlts lx+;f c‰}
rls{g] ;Defjgf b]vfpFb} cfkm"x¿ hgdf]rf{ h;/L dfcf]jfbLlj?4
gnfUg] atfpF5g\ . g]skf Pdfn]sf lhNnf ;lrj >Lk|;fb zdf{
eG5g\, æcGttM of] n8fOF pgLx¿sf] cxd\ / cl:tTj /Iff;Fu
hf]l8g k'u]sf] 5 .Æ g]kfnL sfª\u|];sf lhNnf ;efklt
xl/k|;fb >]i7 dfcf]jfbLlj?4 j}rfl/s åGå t]h agfpg'kg]{
cfjZostf bzf{pFb} eG5g\, æef}lts cfqmd0faf6 s;}nfO{ kmfObf
xF'b}g .Æ
•
xl/gf/fo0f uf}td, afUn'ª
drf{n] wfg]sf] hLljsf
drf{ agfpg]
k'Vof}{nL Joj;fosf] e/df ;~r/fgL lnDa"n] kl/jf/ dfq kfn]sL
5}gg\, 5f]/f5f]/LnfO{ af]l8{ªdf klg k9fPsL 5g\ . Onfd,
a/af]6]–# sL ;~r/fgLsf cg';f/, pgL xKtfdf ?=$ xhf/b]lv $%
;osf] drf{ a]r]/ b'O{ltxfO{ cyf{t\ sl/a ?=# xhf/ gfkmf ul5{g\ .
hfF8 agfpg k|of]u x'g] drf{, rfdnnfO{ l9sLdf s'6]/ kL7f] agfO{ jfb\3fË]sgf
gfdsf] ‰f/sf] h/f / kft tyf cb'jf / v';f{gL ld;fP/ agfOG5 .
a/af]6]—#, dfb|]gLsf @@ 3/kl/jf/ drf{ agfpg]
oxL k'Vof}{nL k]zfdf cfl>t 5g\ . k|To]s 3/sf dlxnfx¿n]
xKtfdf ?=!@ ;ob]lv % xhf/;Ddsf] drf{ agfpF5g\ . pgLx¿n]
agfPsf] drf{ @% k|ltzt lhNnfdf / afFsL ‰fkf, w/fg / ef/tsf]
bfhL{lnª, ldl/s, l;lSsddf vkt x'G5 . Jofkf/Lx¿
3/–3/d} cfP/ drf{ lsg]/ nfg] u/]sf] drf{ agfpg] csL{ dlxnf
s[i0ff gfNjf] atfpFl5g\ .
dfcf]jfbLx¿n] ufpFdf hfF8 /S;Ldf k|ltaGw nufPkl5
clxn] drf{sf] vktdf sdL cfP klg ef/tlt/ nfg] Jofkf/Lx¿n]
3/d} Psd'i6 v/Lb u/]/ n}hfg] ePsfn] pgLx¿sf] Joj;fodf vf;}
c;/ k/]sf] 5}g . oxfFaf6 ;os8f ?=*) df lsg]/ bfhL{lnª,
ldl/s / l;lSsddf ef? @)) df laqmL ug]{ u/]sf] Jofkf/L eLd >]i7
atfpF5g\ .
drf{ ljz]iftM lnDa" ;d'bfosf dlxnfx¿n]
agfpF5g\ . lnDa' ;d'bfodf 5f]/Ln] ljjfx ug'{cl3 drf{ agfpg l;ls;Sg'kg]{
dfGotf /x]sfn] klg k|foM dlxnfx¿n] drf{ agfpg hfg]sf x'G5g\ .
a'w/fgL lnDa"sf cg';f/, hfF8f] l;hgdf hfF8/S;Lsf] vkt a9L x'g]
ePsfn]]] drf{ klg a9L laqmL x'G5 .
•
;6]Gb| ha]u', Onfd
ca
s;n] x'sf{pF5 <
Ko'7fg, afª\u];fnsf
oL afnaflnsf @@ dª\l;/sf] ;'/Iff sfaf{xLdf dfl/PsL ltv' ldofsf
rf/ jifL{of 5f]/L e'ldgf, !) / !# jif{sf 5f]/f clbn / chLt x'g\ .
klxn]b]lv g} afa'n] 5f]8]sf oL afnaflnsf cfdfsf] d[To'kl5 a];xf/f
ePsf 5g\ . k]6e/L vfg;d]t gkfPsf oL afnaflnsf b'AnfpFb} / ;'Sb}
klg 5g\ .
Ps6'qmf] hUuf ;d]t gePsf logLx¿nfO{ cfdfn]
lbg/ft kl/>d u/]/ x'sf{pg] / ufpFs} ljBfnodf k9fpg] sfd ul//x]sL
lyOg\ . cfdf dfl/Pkl5 ljBfno hfg 5f]l8;s]sf chLt ldof ?Fb}
eG5g\, æcfdf hfg'eof] . ca xfdLnfO{ s;n] x'sf{pF5 / k9fpF5 <Æ
l5d]sLx¿ pgLx¿nfO{ ca ;/sf/n] x]g'{kg]{ atfpF5g\ .
;'/Iffan lgbf]{if ltv' ldof dfl/PsLdf ufpFn];dIf
Ifdfofrgf ub}{ afnaflnsfnfO{ plrt Ifltk"lt{ / /fxt lbOg] atfP/
ToxfFaf6 kmls{Psf] lyof] . t/ cfdf u'dfPsf] PsxKtf ;Dd klg
logLx¿n] st}af6 /fxt kfPsf 5}gg\ .
•
;fu/ kl08t, bfª.
nfzdfly
klg cTofrf/

@)^! h]7df lhNnf …hg;/sf/Ú
3f]if0ff;efdf lvlrPsf] kmf]6f]M tNnf] nx/df bfofFaf6 bf];|f]
df]xg ufxf du/, dflyNnf] nx/df afofFaf6 klxnf] s'ljhf k/fh'nL,
t];|f] s[i0f uf}td / rf}yf] v8\u s'jF/ . |
:ofª\hf /
kj{tsf] l;dfgfdf kg]{ l;;L{sf]6–$, 5fkdf rf/ k'?if / Ps dlxnf
dfcf]jfbL sfo{stf{ …;'/Iff sf/afxLÚ df dfl/Psf 5g\ .
;'/Iffkmf}hn] …bf]xf]/f] le8GtÚ eg]sf] pQm 36gfdf af/Ldf
;'Gtnf vfFb} u/]sf b'O{ hgfnfO{ lgoGq0fdf lnP/ / tLg hgfnfO{ efu]sf]
a]nf uf]nL xflgPsf] :ynut cWoogdf uPsf zflGt / dfgjclwsf/sf nflu
gful/s ;dfh ;~hfn tyf ;~rf/sdL{x¿sf] 6f]nLn] cfˆgf]
k|ltj]bgdf hgfPsf] 5 . ;'/Iff;|f]tn] 36gfsf] af/]df s]xL atfpg
rfx]g .
k|ToIfbzL{x¿sf cg';f/, !& dª\l;/sf]
;f] 36gfdf dfl/PsL lhNnf ;b:o s'ljhf k/fh'nL -k'gd_ sf] nfznfO{
sDd/dflysf ;a} sk8f vf]nL vfN8f]df pQfgf] kf/]/ To;dfly Pl/of tyf
lhNnf hg;/sf/ ;b:o df]xg ufxf du/sf] nfz 3f]K6f] kf/]/ k'l/Psf]
lyof] . ;'/Iffkmf}hn] uf]nL xfGg'cl3 cfkm}F;Fu af6f] ;f]w]kl5
dfcf]jfbLx¿ 8/n] efu]sf lyP . lhNnf ;b:o v8\u sF'j/
-;'lgn_, df]xg / s'ljhf 36gf:ynd} dfl/Psf lyP eg]
sf]bf]sf] gndf n'ls/x]sf hgcbfntsf GofofwLz tyf lhNnf ;lrjfno ;b:o
s[i0fk|;fb uf}td -lrGtg_ / ;f+:s[lts kmfF6sf ;b:o ljho ;'j]bL -ljsf;_
nfO{ kqmfp u/L Ps 306f ;f]wk'5 u/]/ uf]nL xfgL dfl/Psf] k|ToIfbzL{
:yfgLo afl;GbfnfO{ pb\w[t ub}{ ;~hfnn] hfgsf/L lbPsf] 5 .
zflGt / dfgjclwsf/sf nflu gful/s ;dfh ;~hfnn] of]
36gfsf tYox¿n]] cGt/f{li6«o dfgjLo sfg'gsf] pNnª\3g
ePsf] b]vfPsfÆ atfPsf] 5 .
•
b'uf{k|;fb zdf{, kj{t
u[xdGqLsf] 3/d} dfcf]jfbL bafa

;a} tl:a/M z/b s]=;L= |
| ;'v{]t a8\8Lrf}/l:yt dfcf]jfbLsf] r]skf]i6
. |
;'/Iffkmf}hsf ;a}
If]qLo c•f y'lk|Psf u[xdGqLsf] u[xgu/ jL/]Gb|gu/sf Joj;foLx¿
ahf/b]lv #) lsnf]ld6/ klZrd s'gfy/L uflj;sf] a•Lrf}/df …dfcf]jfbL
;QfÚ nfO{ dfl;s s/ a'‰fpF5g\ . ;'v]{tsf k|d'v
lhNnf clwsf/L ltns/fd zdf{nfO{ of] s'/f yfxf 5, t/ k|zf;gn] s;}nfO{
/f]s6f]s u/]sf] 5}g . pBf]u afl0fHo ;+3sf cWoIf 6]saxfb'/ e08f/L
eG5g\, æk|zf;gn] yfxf kfP klg xfd|f] afWotf a'‰]sf]
5 .Æ To;}n] lgjf{w a•Lrf}/ hfG5g\ clg dfl;s s/
a'‰fP/ kmls{G5g\, Jofkf/Lx¿ .
jL/]Gb|gu/ ahf/sf u|fxs ;'v]{t, b}n]v, c5fdsf dfcf]jfbL
lgoGq0f If]qs} afl;Gbf x'g\ . dfcf]jfbL ;Qfdf btf{ x'g'kg]{
afWotf :ki6 ub}{ Ps :yfgLo Aofkf/L eG5g\, ægq dfcf]jfbLn]
cfkm"sxfF btf{ gePsf k;naf6 lslgPsf] ;fdfg cfˆgf] If]qdf
n}hfg} lbFb}gg\ .Æ
jL/]Gb|gu/nfO{ dfcf]jfbLn] …lxdfn gu/kflnsfÚ
gfdfs/0f u/]sf 5g\ . a•Lrf}/ ToxfFsf Joj;foLx¿sf
nflu tf]lsPsf] pBf]uwGbf btf{ ug]{ / s/ a'‰fpg] ;Dks{:yn xf] .
;'v]{t–h'Dnf hf]8\g] s0ff{nL /fhdfu{sf] klxnf] dfcf]jfbL r]skf]i6
klg oxLF 5 . oxfF pgLx¿ Aofl/o/ nufP/ cfjfthfjt ug]{
;jf/L ;fwg / ofq'x¿sf] hfFr u5{g\, kxf8af6 ‰/]sfx¿nfO{
…kf;Ú x]/]/ jL/]Gb|gu/ k|j]z ug{ lbG5g\, b}n]v, c5fd,
h'Dnf, sfnLsf]6 hfg]x¿nfO{ kf; ljt/0f u5{g\ . kf; glnO{
hfg]n] b}n]vsf] v8\sfaf8f / tNnf] 8'Ë]Zj/df /x]sf o:t} r]skf]i6
jf aLr–aLrdf x'g] 58\s] hfFrdf k/L ;f]wk'5, lu/ˆtf/L
jf sf/afxL Joxf]g'{kg]{ x'g;S5 .
 |
 |
| dfcf]jfbLsf a8\8Lrf}/ ufh;
k|d'v bnaxfb'/ k'g -afofF_, pkk|d'v eQmaxfb'/ ;'j]bL . |
dfcf]jfbLn] uPsf] ! c;f]hb]lv a•Lrf}/df pBf]u–Joj;fo
btf{ ug{ yfn]sf x'g\ . gu/jf;Ln] hUuf, ef8fsf ;jf/L ;fwg, pBf]u,
snsf/vfgf, v'b|f k;n, 3§, ldn, xf]6n / aGb's ;a} s'/f btf{
ug{'k5{ . hUuf aflaofrf}/df / oftfoftsf ;fwg slxn] /fd3f6,
slxn] d]xns'gfdf btf{ x'G5 . dWoklZrdf~rn oftfoft Joj;foL ;+3,
;'v]{tsf s/La 8]9 ;o a;n] klg dfcf]jfbLsf] …hg;QfÚ
df btf{ eO{ dfl;s s/ a'‰fO/x]sf 5g\ . ;+3sf cWoIf tyf
u[xdGqL k"0f{axfb'/ v8\sfsf efO lji0f' v8\sfs} a;x¿
;d]t dfcf]jfbLnfO{ s/ a'‰fP/ rln/x]sf 5g\, t/ pgn] o;af/]
s]xL af]Ng dfg]gg\ .
s'gfy/L ufpF hg;/sf/ pkk|d'v eQmaxfb'/ ;'j]bLsf cg';f/,
xfn;Dd !! ;o Jofkf/–Joj;fo pgLx¿sxfF btf{ eO;s]sf 5g\ .
dfcf]jfbL s/sf] b/ ;fdfGotof Ps nfvsf] Joj;fosf] nflu dfl;s ?=!))
5 . a; Joj;foLx¿ ?=#)) a'‰fpF5g\ . s'gfy/L
ufh; k|d'v bnaxfb'/ k'g cfk"msxfF dfl;s ?=@% b]lv % xhf/;Dd
s/ ltg]{ Joj;fo btf{ ePsf atfpF5g\ .

pBf]u afl0fHo ;+3, ;'v]{tsf cWoIf 6]saxfb'/
e08f/L |
;/sf/–dfcf]jfbL b'j}nfO{ s/ ltg'{ k/] klg dfcf]jfbLsf]
lglZrt 7fpFdf s/ lng] Joj:yfaf6 Jofkf/Lx¿n] klxn]eGbf s]xL
…/fxtÚ kfPsf 5g\ . ædfcf]jfbLsf gfpFdf h;n]
hlt dfu] klg lbg'kYof]{, clxn] Ps} 7fpFdf lt/] k'U5,Æ ;'v]{t
pBf]u afl0fHo ;+3sf cWoIf 6]saxfb'/ e08f/Lsf] cg'ej 5 . ;'v]{t–dx]Gb|gu/
a; rnfpg] e'jg nD;fn eG5g\, æklxn] dfcf]jfbLn] hxfF e]6\of]
ToxLF, hlt /sd dfu] klg lbg'kb{Yof] . clxn] sDtLdf Tof] ‰~‰6af6
d'lQm kfOPsf] 5 .Æ
;/sf/sf] k"0f{ lgoGq0fdf /x]sf] jL/]Gb|gu/df
/fhfsf] lgb]{zgkl5 g]kfnu~hsf cGo If]qLo sfof{no;Fu} ;'/Iff lgsfo
;d]t ;fl/Psf 5g\ . t/ crDd, ;/sf/L pkl:ylt sd ePsf If]qdf ;Qf
;~rfngsf] cEof; ul//x]sf dfcf]jfbL jL/]Gb|gu/sf Jofkf/L–Joj;foLx¿dfly
cfˆgf] lg0f{o nfb\g ;kmn 5g\ Û
•
ljk'n kf]v|]n, bfª
d';f kfn]/ klg cfDbfgL

zf/bf a:ofn |
cGgkft jf
n'ufkmf6f] h] kfof] Tolx gf]S;fg ug]{ ePsf]n] d';f b]Vg] lalQs}
dfg]{ pkfo ;f]Rg yfN5g\ c?n] t/, tfg;]g gu/kflnsf j8f g+= !) e';n8f8fsf
g/]Gb| l;+hfnL c?sf] lglDt clxtsf/L ag]sf] TolxF d';fnfO{ cfDbfgLsf]
>f]t agfpg tD;]sf 5g\ .
pgn] sfnf] / ;]tf] /+u ldl;Psf k'R5/ gePsf] d';f kfng
u/]sf 5g\ . @)%$ ;fndf gjnk/f;Laf6 Ps hf]8L d';f NofP/ d';f
kfng yfn]sf l;+hfnLn] clxn] ;Dd krf;f}+ d';f a]lr;s]sf 5g\ .
Ps hf]8L d';f a9Ldf @ ;o ?lkFofdf a]R5g\, pgL . kfn]sf] d';fn]
aflngfnL jf cGgkftdf gf]S;fgL k'/\ofpFb}gg\ . cGo 3/kfn'jf
hgfj/ ‰} dflg;n] lbPsf] vfgf vfG5 .
sltkon] /x/n] d';f kfn] klg cN;/, xiff{ nufPtsf /f]usf]
pkrf/sf] lglDt d';fsf] df;' pkof]uL x'g] ePsfn] cfkm'af6 lsg]/ w]/}n]
Aoj;foLs ?kd} d';f kfng yfn]sf] g/]Gb| l;+hfnL atfpF5g\ . kfNkfdf
o; k|hftLsf] d';f kfng ug]{ plg dfq x'g\ . dfu a9]df Aoj;foLs
?kd} d';f kfngdf nfUg] ;f]rfO{df 5g\, pgL .
•
slj/fh g]kfn, kfNkf
…hgjfbL s/Úsf] df/df
hgtf
dfcf]jfbLn] dsjfgk'/sf
;a}h;f] uflj; / x]6f}F8f ^, & / * j8fdf vfBkbfy{
/ cGo b}lgs pkef]Uo ;fdu|L sf/f]af/ ug]{x¿dfly …s/Ú
tyf lhNnfsf] k"jL{ If]qaf6 x]6f}F8fdf vfBfGg Nofpg /f]s nufPsf
5g\ . lhNnf:t/Lo Ps dfcf]jfbL g]tf oL sbdnfO{ æcfTdlge{/
cy{tGqsf] l;4fGt cg'?k ufpFdf vfBfGgsf] cefj x'g glbg ckgfOPsf]
gLltÆ eG5g\, t/ cfˆgf] cltl/Qm pTkfbg :yfgLo ahf/ jf
;b/d'sfddf a]r]/ hLjg lgjf{x ug]{ ls;fgx¿nfO{ o;af6 lgs}
dsf{ k/]sf] 5 . o;afx]s, dfcf]jfbLn] x]6f}F8fsf ^, & /
* j8f;lxt lhNnfsf] k"jL{ If]qsf uflj;x¿df ;fF‰
^ ah]b]lv ;jf/L;fwg k|j]zdf aGb]h nufpg] cfb]z hf/L u/]/ klg hgtfnfO{
b'Mv lbPsf 5g\ .
xfn} ;fj{hlgs ul/Psf] dfcf]jfbL s/sf] b/cg';f/ hgtfn]
pgLx¿nfO{ k|lt lSj06n e6df;, af]8L, s]/fp, df;, d:ofª,
‰';]tLn, tf]/L, cfn; / cGo u]8fu'8Lsf] ?=@%, wfg, ds}, sf]bf]
/ ux'Fsf] ?=!%, cb'jf, a];f/, v';f{gL, cfn', Kofh, sfpnL, aGbf,
d"nfnufotsf t/sf/Lx¿sf] ?=!), k|ltuf]6f ufO{uf]?sf]
?=@%, /fFuf, e}F;Lsf] ?=@), v;L, af]sf, e]8f, afv|f, aª\u'/
/ ;'Fu'/sf] ?=%, xfF;, s'v'/f / cGo r/fsf] ?=!, k|lts]hL df5fsf]
?=! tyf k|ltln6/ b"wsf] @% k};f a'‰fpF5g\ . pgLx¿n]
oL s/x¿ dfn;fdfg 9'jfgL ubf{ lng] u/]sf 5g\ .
o;}u/L dfcf]jfbLnfO{ xf6ahf/ / d]nfdf vfBkbfy{ / efF8fjt{g,
sk8f, kmlg{r/ a]Rg] k;nx¿n] k|ltxKtf ?=!) b]lv @), :yfoL
vfBkbfy{ k;nn] dfl;s ?=!) b]lv !)), :6]zg/L k;nn] ?=#), 6]n/, ;}n'g,
kfg k;n / kmf]6f] :6'l8of]n] ?=% b]lv !) tyf sk8f, efF8f, xf8{j]o/,
uxgf / lah'nL k;nn] ?=$) s/ ltb{5g\ . To:t}, ;fgf h'QfrKkn,
tof/L kf]zfs / >[ª\uf/sf] ;fdfgsf k;nn] dfl;s ?=!) b]lv
$), ljnfl;tfsf a:t' a]Rg] k;nn] ?=#) b]lv %), xf]6n / ef]hgfnon]
?=!) b]lv %), k]G6/, cf6{ k;n / kfgL3§n] ?=!), s'6fgL lk;fgL
ldnn] ?=@% tyf cf}iflw k;nn] ?=@% b]lv %) ltg'{kb{5 . :yfgLo
oftfoftsf ;fwgdWo] 6]Dkf]n] dfl;s ?=!%) tyf a;, 6«sn] l6«ksf]
?=%) lt5{g\ . oL ljj/0fdf gk/]sf a:t' / Joj;fodfly :yfgLo ;QfnfO{
g} s/ to u/]/ c;'Ng] 5"6 lbOPsf] 5 .
•
;Gtf]if Gof}kfg], x]6f}F8f
g]kfn aflx/ klg 5'jf5"t

l:dtf gf?nf

?yf dgf]/df

l/sL gf]lx{Nof08
|
hftLo e]befj /
5'jf5"t g]kfn aflx/ klg 5 . ;+ljwfg, sfg'g tyf /fli6«o÷cGt/f{li6«o
;lGw;D‰f}tfn] hftLo e]befj x6fP klg Jojxf/df of] hLljt 5 .
clk|msL /fi6«x¿df c‰} cfkm"x¿n] hftLo
e]befj ef]Ug' k/]sf] atfpg] ;]g]unsf cAb'n nfldg sdf/fn eG5g\, æd'lQmsf
nflu xfdL c‰} nl8/x]sf 5f}F .Æ ;]g]un / ;f]dflnofsf
clwsf+z efudf clxn] klg sfod rsf]{ hflte]bsf] c;/ /fHosf ljleGg
If]qdf kl//x]sf] 5 .
ljZjs} ;DkGg dflgg] b]z hfkfg ;d]t o;af6 c5'tf] 5}g .
…a'/fs'ldgÚ ToxfFsf blnt hflt dflgG5g\ . pgLx¿sf]
:jtGqtf / d'lQmsf nflu ;ª\3if{/t cGt/f{li6«o dfgjclwsf/jfbL
;+:yf Odf8/sf] tYofÍ cg';f/, hfkfgdf a'/fs'ldgsf] ;ª\Vof
s/La ^ s/f]8 5 . Odf8/ hfkfg sld6Lsf k|ltlglw gf]hf]dL afGbf]sf
cg';f/, g]kfndf h:t} hfkfgsf a'/fs'ldgn] ug]{ cGt/hftLo ljjfxnfO{
;dfhn] :jLsfb}{g . eG5g\, æcGt/hftLo hf]8LnfO{ hfkfgL
;dfhdf l6Sg ufx|f] 5 .Æ
ToxL cj:yf 5, l5d]sL ef/tdf klg . blnt dlxnf
/fli6«o dxf;+3 ef/tsf cWoIf ?y dgf]/dfsf] egfOdf sfg"gn]
lgif]w u/]klg ;fdflhs ;f]rsf sf/0f cGt/hftLo ljjfx ug]{ bDktLn]
;fdflhs / kfl/jfl/s pk]Iff / Jojwfg ;xg'k5{ . blnt dfgjclwsf/jfbLsf
nflu /fli6«o cleofg ef/tsf ;+of]hs kfn lbjfs/ cGt/hftLo ljjfx
ug]{ hf]8Lx¿nfO{ ef/tsf s]xL /fHodf clxn] klg lhpFb} hnfpg]
k|of; x'g] u/]sf] atfpF5g\ . blntx¿nfO{ ljut %$ jif{b]lv
cf/If0fsf] dfWodaf6 /fHosf ljleGg lgsfodf cj;/ pknAw u/fOP klg ef/tLo
;dfhdf hflte]b sfod} 5 .
k/Dk/fb]lv ;kmfO{ dhb'/sf] sfd ub}{ cfPsf aËnfb]zL
blntx¿n] klg ;fj{hlgs :yndf k|j]z kfpFb}gg\ . ;g\ !(&!
df ePsf] aËnfb]zL :jtGqtfsf] n8fOFdf d'lQmsf] cfzfn] w]/} blntx¿
;l/s eP . t/ aËnfb]z :jtGq ePkl5 klg blntx¿ ;fdflhs
e]befjaf6 d'Qm ePgg\ . aËnfb]z blnt dfgjclwsf/ ;Ë7gsf
k|ltlglw aL=hL= k'yL{ eG5g\, æTo;}n] blnt d'lQmsf] n8fOF hf/L
5 .Æ aËnfb]z :jtGq ePkl5 t pN6f] blntx¿sf]
;/;kmfO{ k]zf klg vf]l;of] . aËnfb]zsf blnt g]tf afa'nfn
;/bf/sf] dfu 5, æ/f]hL/f]6L vf]l;Psf] 5, >f]t;fwg / hldgdf
xfd|f] kx'Fr 5}g, To;sf/0f ;/sf/n] k'Vof}{nL k]zfdf xfdLnfO{ k'gM:yflkt
ug}{k5{ .Æ
hflte]b / 5'jf5"t ljZjel/ /x]klg ;+o'Qm /fi6«;+3n]
/Ëe]bnfO{ dfq ;/f]sf/sf] ljifo dfg]sf]df cGt/f{li6«o
blnt P]Soa4tf ;~hfnsf ;+of]hs l/sL gf]lx{Nof08 c;Gt'i6 l5g\ .
elG5g\, æhftLo e]befjsf] d'2fnfO{ ;+o'Qm /fi6«df leœofpg'k5{ .Æ
hflte]b lj?4 cGt/f{li6«o bafa ;[hgf ug{ cGt/f{li6«o
blnt P]Soa4tf ;~hfn / blnt u}/;/sf/L ;+:yf dxf;+3n] !$–!^
dª\l;/df sf7df8f}Fdf cfof]hgf u/]sf]] cGt/f{li6«o k/fdz{
;Dd]ngn] hf/L u/]sf] 3f]if0ffkqdf klg d'Vo ¿kdf o;}nfO{ p7fOPsf]
5 .
cd]l/sf, hfkfg, a]nfot, sf]l/of, :jL6\h/Nof08, a]lNhod,
8]gdfs{, k|mfG;, g]b/Nof08, >LnÍf, ef/t, aËnfb]z,
kfls:tfg, blIf0f clk|msf / g]kfnaf6 8]9 ;o hlt blnt g]tfx¿sf]
;xeflutf /x]sf] sfo{qmdsf] cGTodf cd]l/sfl:yt blnt P]Soa4tf ;~hfnsf
k|ltlglw l:dtf gf?nfn] …sf7df8f}F 3f]if0ffkqÚ hf/L
u/]sL lyOg\ . 3f]if0ffkqdf blntnfO{ ;/sf/L / lghL If]q b'j}df
cf/If0fsf] Joj:yf, e"ld tyf >f]t;fwgdf ltgsf] kxF'r a9fpg
k|efjsf/L sfo{qmd ug'{kg]{nufotsf a'Fbfx¿ ;dfj]z 5g\ .
•
afa'/fd ljZjsdf{
P;Pn;L cfO;Sof], :s"n v'n]gg\
dfcf]jfbL ljBfyL{ ;Ë7g
cg]/f:jljo' qmflGtsf/Ln] @& ;fpgb]lv aGb u/fPsf c3f{vfFrLsf
af]l8{Ë :s"nx¿ gv'Nbf ltgdf k9\g] b'O{ xhf/ ljBfyL{sf]
eljio cGof]ndf k/]sf] 5 . ltgdWo] !) sIffdf k9\g] #^ hgf ljBfyL{x¿sf]
t glhs} cfO;s]sf] 6]:6 / P;Pn;L k/LIff g} clglZrt ag]sf] 5 .
u|Lg af]l8{Ë :s"ndf k9\g] lgnd >]i7 elG5g\, æljBfno
hfg' t sxfF, k/LIff klg lbg kfOPnf h:tf] 5}g .Æ
cleefjs lvdaxfb'/ hL;L 5f]/f5f]/Ln] :s"n g6]s]sf]
rf/ dlxgf lalt;Sbf klg v'nfpg] rf;f] s;}n] gb]vfPsf] u'gf;f] u5{g\ .
To:t} cleefjs OlGb/f >]i7 :s"n aGb x'g'df ljBfno Joj:yfkg
;ldlt / lk|lG;knsf] sdhf]/L /x]sf] atfpFl5g\ . u|Lg af]l8{Ë
:s"nsf lk|lG;kn czf]ss'df/ If]qL ljBfno v'nfpg cgj/t k|of;
ul//x]sf] atfpF5g\ . t/ cleefjs czf]ss'df/ >]i7sf] k|Zg
5, æ5f]/f5f]/L cGoq} k9fpg n}hfg vf]Hbf lzIfsx¿n] ljBfno
v'lnxfN5 lg eg]/ /f]s] . t/ clxn];Dd v'n]sf] 5}g . ljBfyL{n]
P;Pn;L lbg kfPgg\ eg] To;sf] lhDd]jf/L s;n] lnG5 <Æ
dfcf]jfbLx¿ cfˆgf] n8fOF z}lIfs hut;Fu geO{ ;/sf/;Fu
ePsf] atfP/ pDsg] u/]sf 5g\ eg] lhNnf lzIff clwsf/L zflns /fd /]UdL
;Dks{df cfpg rfx]gg\ .
•
/d]z kf]v/]n, c3f{vfFrL
|