:ynut÷s0ff{nL
sfnLsf]6sf] sxfnL
d"naf6f] lxF8\bf kfvfx¿df nbfjbL
b]lvg] h8La'6L, n6/Dd kmn]sf :ofp / s7f]/ kl/>d ug]{ :yfgLoaf;Lsf]
tTk/tf b]Vbf nfU5, sfnLsf]6 clgsfn / sxfnL nfUg'kg]{ 7fpF g} x}g .
t/, cfh sfnLsf]6 k'Ug] hf] klg sxflnG5 .
• s'Gb
bLlIft

tl:a/x¿ s'Gb bLlIft
|
| dfGdfaf6 s0ff{nL kfl/ l;kfvfgfdf /x]sf] cfˆgf]
3/ b]vfpFb} bL3{/fh zfxL . tLg jif{cl3 dfcf]jfbLsf] sAhfaf6
pDs]kl5 pgL clxn];Dd 3/ kmls{Psf 5}gg\ . |
sfnLsf]6sf] dfGdf
k'u]kl5 yfxf x'G5, of] 5'/fsf] wf/df l6s]sf] ;b/d'sfd xf] .
Tolt dfq xf]Og, ToxfF k'Ubf Tof] k"/} lhNnf, s0ff{nL c~rn /
b]z} To:t} cj:yfdf ePsf] efg k5{ . g]kfnsf] ;a}eGbf sfG5f]
lhNnf– sfnLsf]6, s0ff{nLsf ljs6 lhNnfx¿dWo] klg w]/}
lsl;dn] c‰ ljs6 5 . oxfF x'nfs 5}g, af6f] 5}g, 6]lnkmf]g
5}g, lah'nL 5}g, c:ktfndf 8S6/ 5}gg\, ljdfg:yn 5}g . tLg jif{otf
sfF8]tf/ / hldgd'lg ufl8Psf af?bL uf]nfn] 3]/]sf] ;b/d'sfdsf] of]
8fF8f afx]s cGt st} ;/sf/sf] pkl:ylt 5}g . /f;g cf];fg]{ x]lnsK6/
cf]n{g] x]lnKof8, Jof/]s, lhk|sf, lhNnf k|x/L s]Gb| /x]sf] kxf8sf]
l8naf6 @) ld= tn afx]s ;'/Iffkmf}h b]lvFb}g . lhNnfsf tL; j6f
uflj;sf s'n @&) j8fx¿dWo] Pp6f j8fsf] Ps rf}yfO{ e"–efudf
dfq …;/sf/Ú e]l6G5 . oxfF klg ^ ah] a]n'sf sˆo"{sf]
l;§L nfU5, dfGdfaf;Lx¿ !@ 306f 3/leq} sf]lrg afWo x'G5g\ .
lhNnf k|zf;gsf] ;efsIfdf x'g] /fhgLlts hd36df hgtfsf
kL8f o;/L kf]lvG5– ljsf; 7Kk 5, :s"nx¿ rn]sf 5}gg\,
y'k|} lzIfs ufpFaf6 efu]sf 5g\ cflb cflb . ufpFdf afFsL ;/sf/L
hflu/] eGg' lzIfs cyjf cx]j dfq x'g\ . tnasf] %–* k|ltzt
lnFb} cfPsf dfcf]jfbLn] ltgsf] o;kflnsf] bz}F vr{sf] %) k|ltzt g}
lnOlbP . ;/sf/L kIfn] dfcf]jfbLsf] cfzÍf ug{] / dfcf]jfbLn]
rflxF …xl/of] 3fF;sf] xl/of] ;k{Ú eg]/ b'Mv lbg] u/]sf]n]
clxn] ufpFsf lzIfsx¿n] hlt kL8f c¿ sd{rf/Ln] ef]u]sf
5}gg\ .
w]/} cx]jx¿ cfˆgf ;b/d'sfdd} a:5g\, o;}
klg dfcf]jfbLsf] xftdf k5{ eg]/ rflxg] cf}iflwx¿ ufpFdf k7fOFb}g .
s}of}F cx]jx¿ t e"ldut g} ePsf 5g\ . ufpFdf ljsf;sf]
ult 7Kk dfq xf]Og, ut !$ jif{otf hgtfn] kfpg yfn]sf ;'ljwfx¿
klg ;a} aGb ePsf 5g\ . æ;b/d'sfddf s}bL h:tf] u/]/ a;]sf
5f}F, s0ff{nL !* cf}F ztfAbLdf ws]lnPsf] 5Æ eG5g\ ;Qf?9 sfª\u|];sf
6]saxfb'/ zfxL . t/ ljsf;sf] ah]6 lgsf;f eO/fv]sf] / sfuhdf
vr{ ePsf] klg b]vfOPsf] 5 . æxfdLn] k~rfot ef]Uof}F,
ax'bn b]Vof}F, t/ clxn] h:tf] v'n]cfd e|i6frf/ slxNo} vKg' k/]sf]
lyPgÆ Pdfn]sf t'nf/fh lji6 eG5g\ . oL g]tfx¿sf]
egfOdf sfnLsf]6sf #) uflj;df hfg] kfFr–kfFr nfv ?k}ofF ;b/d'sfddf
g} afF8kmfF8 eP/ ´jfd kfg]{ ul/Psf] 5 . æsfuhdf
:ofpv]tL, k'n / af6f] ag]sf] egL !)) k|ltzt g} b]vfOG5 . ufpFdf
eg] …lh/f]Ú k|ltzt klg sfd ePsf] x'Fb}gÆ lai6
yK5g\ . ufpF3/df k;]/ yf]/} ePklg vfg]kfgL / vfBfGg ljt/0fsf]
sfd ul//fv]sf] u}/ ;/sf/L ;+:yf jN8{lehgnfO{ xfn;fn} k|zf;gn] /f]s
nufPsf] 5 .
dfcf]jfbLx¿sf] /f]ssf] sf/0f ufpFn]x¿
;b/d'sfd cfpFb}gg\ / o;k6s bz}Fdf klg ufpFlt/ sf]xL hfg ;s]g .
ef/tdf sfd ug{ hfg]x¿ n'sLn'sL hËnsf] af6f] /ftf/ft
hf]lvdk"0f{ tl/sfn] b}n]v k'U5g\ . dfGdfaf6 h'Dnf hfg]
d"naf6f]df dfG5] glxF8]/ sfF8]‰f/ pd|g yfn]sf] 5 .
ufpFdf c‰} vk]/ a;]sfx¿sf] cj:yf lbgk|ltlbg bogLo x'Fb}5–
k};f / cGg afFsL 5}g, ePsf] klg dfcf]jfbLn] dfu]sf] a]nfdf lbg'k5{ .
pgLx¿sf] sfo{qmddf hfg clgjfo{ 5, / x/]s 3/af6 Ps hgf k"/}
;do -xf]n 6fOd_ kf6L{sf] sfddf vl6g'k5{ .
/fdgfsf]6sf cx]j /ljGb| ;h'jfnsL !* jifL{o >LdtL
xl/zf]efn] aRrf kfpg g;s]kl5 ck|];g ug{ g]kfnu~h nfg'kg{] eof] t/
dfcf]jfbLn] l;kmfl/; glbPkl5 cfdf / aRrf b'j} bz}Ftfsf d/] .
sfnLsf]6sf] afn / dft[ d[To'b/ åGå z'? x'g'cl3eGbf a9]sf]
5– vf]ksf] cefj / ;dod} c:ktfn nfg gkfP/ . g]dlskfsf
gGbaxfb'/ zfxL eG5g\, æoxfFsf hgtf cgfy ag]sf 5g\, /utsf]
cfF;' aufP/ a;]sf 5g\ .Æ

lgdf{0ffwLg ;'v]{t–h'Dnf /fhdfu{sf]
clGtd v08 -tn_ . |
s0ff{nLsf] d]?b08 aGg ;Sg] @@) lsdL nfdf] ;'v{]t–h'Dnf
/fhdfu{ z'? ePsf] !% jif{kl5 klg k"/f x'g] 5fF6 5}g .
lrlgofF 7]s]bf/n] xft l‰s]kl5 ;'v{]tb]lv *) lsld cufl8sf]
sfd 7Kk ePsf] 5 . ;]gfn] sfnLsf]6af6 h'Dnflt/sf] v08df ev{/}
sfd z'? u/]sf] 5 . dfcf]jfbLx¿ ;8ssf] gfddf ;]gf 3':g
nfu]sf]n] ;8ssf] Tof] v08 aGg glbg] atfpF5g\ . ptf h'Dnfleq
kg]{ #@ lsdL rflxF :yfgLo hg;xeflutfaf6 aGb}5 / dfcf]jfbLn] cj/f]w
k'¥ofPsf 5}gg\ .
;]gfnfO{ ufpF l5g{ glbg dfcf]jfbLn] 7fpF7fpFdf w/fksf]
nflu Kjfn / vfN8f vg]sf 5g\ . pgLx¿sf] ;'/Iffsf lglDt
ufpFn]x¿n] clgjfo{ ¿kdf ;]G6«Lsf] sfd ug'{k5{ .
s]xL kqsf/x¿ ljutdf u:tL;Fu} hf;";L ug{ cfPsf] eGg]
lgx'Fdf sfnLsf]6sf] bfxfF uflj;sf sd/]8 …d'lQmÚ h'g;'s}
kqsf/nfO{ klg zÍf u5{g\ . ufpFsf] ;efdf $ 306fsf] …zfxL
s'Qf, cd]l/sL ;fd|fHojfb / ef/tLo lj:tf/jfbÚ sf] cfqmf]lzt
efif0f lbO/fv]sf …d'lQmÚn] ToxfF k'u]sf kqsf/x¿nfO{
klxn] dfnf / cla/ nufP/ :jfut u/] . To;kl5 r]tfjgL lbP, ætkfO{Fx¿
snd af]Sb}df / rZdf nufpFb}df kqsf/ < oxfF dfgjclwsf/jfbL
/ kqsf/ klg ;LcfO{8L eP/ cfPsf 5g\ . 3';k}7 u/]sf 5g\ .
n]Vg';\ xfd|f] af/]df, cfnf]rgf klg ug'{;\ t/ gSsnL ;dfrf/ n]Vg'eof]
eg] aËf/f ‰fl/lbG5f}F . 8]s]Gb|sf] xfnt xf]nf ÛÆ
sfnLsf]6sf] h'ljyf ufpFsf] nxnx kmn]sf] ;'gf}nf wfg,
jl/kl/ kxf8df xl/of] dvdn h:tf] ;Nnfsf] hËn x]bf{ ToxfF n8fOF,
qf; / ;Í6 xf]nf eg]/ kTof/} nfUb}g . t/ ufpFaf6 w]/}h;f]
tGg]/Lx¿ n8fOF / qf;s} sf/0f knfog eO;s]sf 5g\ .
!# jif{sf bLlnks'df/ zfxL …xf]n6fOdÚ
-8ANo"6L_ eO;s]sf 5g\ / dfcf]jfbL zAbfjnLdf af]Ng kf]Vt eO;s] .
:s"n rn]sf] 5 eg]/ ;f]Wbf hjfkm lbG5g\, æxfdL clxn] kmf}hLs[t
ePsf] l:yltdf k9fO xfd|f] k|fyldstf xf]Og . xfdL k'/fgf] ;Qfaf6
cftlÍt 5f}F .Æ
/fFr'nLlt/ cfOk'Ubf xftdf k]G6 a|; lnPsf] dfcf]jfbLsf] gf/f kf]Tg]
Pp6f ;d"xn] nfn;nfd u¥of] . vf]nf au/sf 7"nf
9'Ëf / 3/sf leQfdf /ftf]k]G6 lr;} 5, æzfxL cd]l/sL ;]gfsf]
xltof/ vf]; ÛÆ, æcd]l/sL ;fd|fHojfb / ef/tLo lj:tf/jfb–
d"bf{jfb ÛÆ, æsDkf];f lhGbfjfb Û ÛÆ
t/ of] d"naf6f]df dfG5] lxF8\g 5f]8]kl5 /fFr'nLdf lrofk;n yfk]/
a;]sf dfgaxfb'/ lai6sf] b}lgs ?=#))) sf] Aofkf/ ;'s]sf] 5 .
pgL eG5g\, æuP tL lbg Û ca cfpFb}gg\ .Æ
ljsf; lgdf{0f 7Kk eP klg dfcf]jfbLx¿sf] lgoGq0fdf
ePsf ufpFx¿df s]xL ;fdflhs ;'wf/ ePsf] b]lvG5 . dlxnfx¿sf]
;dfgtf a9]sf] 5 . ;'Ts]/L x'Fbf uf]7df a:g'kg]{ 5fpk8L k|yf
‰08} lgd"{n eO;Sof] . xf]6n / ahf/df blntx¿
afx'g If]qL;Fu} vfG5g\, 5'jf5't 5}g . wd{sf] gfddf x'g] ?l9jfbL
klg 36]sf] 5 . t/ )$^ ;fnotf lzIff / r]tgf a9\b} uPkl5 o:tf
;fdflhs ljs[ltx¿ o;} klg x6\b} uPsf lyP . o;lglDt dfG5]
dfg}{ lsg kYof]{ eg]/ ;f]Wbf sd/]8x¿ cf]7]hjfkm lbg kl5kb}{gg\ .
eG5g\, …km"n gkm'6fOsg cdn]6 aGb}gÚ . s]Gb|Lo
;b:o …kj{tÚ eG5g\, æsd/]8 dfcf]n] eGg'ePsf] 5
/ Oltxf;n] klg s] l;sfpF5 eg] ;fdGtjfbn] h/f] uf8]sf] 7fpFdf ;fdflhs
qmflGtsf] nflu ;z:q ljb|f]x ckl/xfo{ x'G5 .Æ t/ dlGb/df
k"hf ug{ / wfld{s d]nf eg{ k|ltaGw tyf dlxnfx¿nfO{ uxgf
nufpg glbg] h:tf s'/fn] ToxfF dfcf]jfbLx¿ plQs} cnf]slk|o
klg ePsf 5g\ . ufpF–ufpF aLrsf] cfjthfjtdf /f]s nfu]sf]n]
lax]sf pT;jx¿sf] ;ª\Vof :jf§} 36]sf] 5 . s}of}F
o'jfo'jltx¿ lax] ug}{sf] nflu …xf]n6fOdÚ ePsf]
:yfgLo afl;Gbf atfpF5g\ .

/fhdfu{ lgdf{0fsf] sfddf :yfgLo hgtf . |
h'jf/Lnfn e§/fO{ h'Dnfdf cf}iflw k;n rnfP/ a:y] .
ufpFn]x¿sf] cfu|xdf rf/ jif{ cufl8 pgL cfˆgf] ynf] s'F8f/L
-sfnLsf]6_ kms]{ . ;/sf/L :jf:Yo rf}sL eGbf h'jf/Lnfnsf] 3/df
/fd|f] / ;'ne pkrf/ x'G5 eGg] s'/f km}lnof] / 6f9f6f9fb]lv ufpFn]x¿
s'F8f/L cfpg yfn] . dfcf]jfbLsf] klxnf] h'Dnf ahf/ xdnf -@)%(
sflQs_ kl5 dfcf]jfbL nv]6\b} ;]gf s'F8f/L cfOk'Uof] . h'jf/Lnfnn]
ljb|f]xLsf] pkrf/ u/]sf] cf/f]kdf 3/, k;n Wj:t kf/]/ pgsf ;a} cf}iflw
hkmt u/]/ ;]gfn] x]lnsK6/df ;'v]{t nUof] . h'jf/Lnfnsf] !)
jifL{o 5f]/f /jLGb|nfO{ l;kfxLn] kvf{naf6 ws]Nbf n8]/ ufnfdf 3fp
eof] / b'O{ k6s nvgpm nfFbf klg lgsf] ePsf] 5}g . clxn] 3fpdf
SofG;/ ePsf] 5 . ;/sf/n] pgsf] /f=af=a}+ssf] vftfdf ePsf] ?=!
nfv #) xhf/ klg lk|mh u/]kl5 s]xL gnfu]/ pgL $ dlxgf cufl8 e"ldut
eP / clxn] …sd/]8 ljlkgÚsf] gfdn] lrlgg yfn]sf 5g\ /
ufh;sf] O~rfh{ klg ePsf 5g\ . æxfdL cfTdlge{/ x'g ;S5f}F .
ef/t hfg'kb}{g cfˆg} b]zdf kl;gf / /ut aufcf}FÆ eG5g\
h''jf/Lnfn . ptf nfd|fsf dl0f g]pkfg]n] cfˆgf] 3/} cufl8
uPsf] ;fpgdf u:tLdf cfPsf] ;]gfsf] 6f]nLn] rf/ hgf dfcf]jfbLnfO{
;dft]/ df/]sf] cfˆg} cfFvf cufl8 b]v] . pgL eG5g\, æg]tfx¿
dg]{ xf]Ogg\, dg]{ t hgtfs} 5f]/f5f]/L x'g\ . of] o'4n] s;}nfO{
kmfObf 5}g .Æ
s'F8f/Lb]lv h'Dnf ahf/;Ddsf] @) lsld af6f]df kfs]sf]
wfg, kmn]sf :ofp / nbfjbL h8La'6L b]Vbf nfU5– of] vfBfGg cefj
x'g'kg]{ 7fpF g} x}g . æh'Dnf t lxdfrneGbf /fd|f] x'G5,
of] af6f] aGof] eg]Æ, eG5g\ tftf]kfgLsf gful/s d~rsf wgafb'/
a"9f . :yfgLo hgtf s0ff{nL PsLs[t u|fdL0f ljsf; tyf cg';Gwfg
s]Gb| -ls8f{s{_ sf] kxndf h'Dnfb]lv sfnLsf]6 ;Ldf;Ddsf] af6f] vlg/fv]sf
5g\ . tn ;'v]{taf6 cfpg] af6f] rflxF c¿ s}of}F jif{
aGnf h:tf] 5}g . t/ Tof] gag] klg …ls8f{s{Ú /
:yfgLo ;d"xx¿ oxfF ;xsf/L agfP/ lah'nLaf6 rNg] uf8L
rnfpg pT;'s 5g\ . lah'nL kof{Kt 5 . dfcf]jfbLn] Wj:t kf/]sf]
h'Dnf kfj/ xfp; ;Lldt ?kn] rNg yfn]sf] 5 . ;/sf/L lah'nL eGbf
klg e/kbf]{ rflxF dfcf]jfbLn] ;~rfng u/]sf /f/fnL uflj;sf] #) lsnf]jf6sf]
…:dn xfO8«f]Úsf] lah'nL 5 . k|To]s 3/n]
Pp6f aNj afn]sf] ?=!) lt5{g\ .
sfnLsf]6 / h'Dnfdf rfx]df u};;x¿ sfd ug{ ;S5g\
eGg] k|;:t pbfx/0fx¿ klg 5g\ . t/ w]/} s'/f :yfgLo ;'/Iff
lgsfo of dfcf]jfbL sld;f/sf] pbf/tf / a'´g] Ifdtfdf e/ k5{ .
/fd|} sfd u/]sf ;+:yfx¿nfO{ klg ;/sf/L / ljb|f]xL kIfn] 3f]qmfPsf
5g\ . h'Dnfsf] /fhdfu{df ljZj AofÍsf] C0faf6 aGg nfu]sf]
eP/ klg :yfgLo hgtfn] sfd kfpg] ePsf]n] dfcf]jfbLn] /f]s]sf 5}gg\ .
æof] ;8sn] h'DnL hgtfsf] d'lQm Nofpg]5Æ, sd/]8 kj{t
eG5g\ . w]/} ufpFn] l76fx¿ of] af6f]df sfd kfOg] ef]
eg]/ ef/t guP/ kv]{/ a;]sf 5g\ . ef/tdf dfcf]jfbL eg]/ sfd
gkfpg yfn]kl5 s]xL h'DnLx¿ kms]{/ klg cfPsf 5g\, ca cfˆg}
b]zdf b'Mv ug]{ eg]/ .
olt x''Fbfx'Fb} klg o; ljs6 e]usf g]kfnLx¿
lx+;f / åGån] NofPsf] kL8faf6 jfSslbSs g} eO;s]sf 5g\ .
tftf]kfgLsf tLy{axfb'/ a"9f eG5g\, æxfdL ef]s} afFRg
;S5f}F, afFr]sf klg 5f}F, t/ zflGt ljgf ca afFRg ;lsFb}g .Æ
/, cfFvfel/ cfF;' kf/]/ pgL ;f]W5g\, æca /fhfn] dfcf]jfbL;Fu
slxn] jftf{ ug]{, xfdL ;a} dl/;s]kl5 <Æ
|