cfj/0f÷g]kfnL
;ËLt
nf]sefsfsf] hLt
g]kfnL uLt–;ËLtn] cfˆg} df6f]sf
efsfno, syfJoyfnfO{ dxŒj lbg yfn]kl5 b]z ;ËLtdo ePsf]
5 . ;ËLtn] hgefjgf ;d]6]sf] 5 / hgtfn] ;ËLtsf] sb/
u/]sf 5g\ . To;}n] b]z ;j{q sdhf]/ eO/x]sf] a]nf;d]t g]kfnL
efsf / :j/–;ËLt ;':tfPsf 5}gg\ . a?, ;a}vfn] ;fËLlts
;kmntfsf lglDt nf]s;';]nLx¿ g} e/kbf{ el/of alg/x]sf 5g\ .
/fds[i0f 9sfnsf] 7DofOdf b'Mvlj/xsf uLt rN5g\ .
nf]sufos a'l4;fu/ a:ofn eG5g\, æzAb x}g, efsf / tfn laS5 .Æ
;ËLtsf/ cfnf]s>L;Fu gofF :jfbsf l;h{gf rln/x]sf] cg'ej 5 .
Sof;]6 pTkfbs eujfg >]i7 eG5g\, æh'g uLt ;'Gb}df ufpFm
ufpFm nfU5, ToxL rN5 . nf]sbf]xf]/L a9L ?rfOg'sf] sf/0f ToxL
xf] .Æ

ls/0f kf08] |
sfkmn u]8L
s'6'Ss}===
h'xf/Ldf Jo:t l;Gw' dNn / dx]z a'9fyf]sL . |
;a} cfsng
cf–cfˆgf] 7fpFdf ;xL xf]nfg\ . t/, g]kfnL ;ËLt–ahf/
hlt rnfodfg 5, Tolt g} kl/jt{gzLn 5 >f]tfsf] ?lr . kfFr
jif{cl3 cf]/fnL nfu]sf] xl/0fsf] rfn=== u'Gu'gfpg] g]kfnL >f]tfn]
uPsf] jif{ …sfG5L ;fnLdf lbn a;]sf]Ú uLt v'a} ;'g] .
clxn] rflxF …rf}aGbL / k5\of}/Ldf clN‰g]Ú plbtgf/fo0f
/ …h:tf] cfFvf p:t} ;+;f/Ú b]Vg] cfgL 5f]Oª 8f]Ndf
;Fu;Fu} ;'lgFb}5g\ / plQs} u'l~hb}5g\ jgdf sfF8f 5=== -eujfg e08f/L_
/ sfkmn u]8L s'6'Ss}=== -dx]z a'9fyf]sL_ af]nsf nf]sbf]xf]/L .
b'Mv, lj/xsf] ;';]nL dflgg] /fds[i0f 9sfnsf] :j/;d]t glhs cfpg'df
dfof nfpg'df sf] kk–pGd'v efsfdf ;'Gg yflnPsf] 5 . cfw'lgs
ufogdf csf{ k|ltef /fh]zkfon /fO{ …hbf}Ú dfkm{t\ nf]sufoglt/
nlDsPsf 5g\ . ;'ud ;ËLtdf sxlnPsf gfd n]fs tyf kk efsflt/
cfslif{t x'g', kk Aof08 …g]kYoÚ n] s0ff{nLsf] ‰NsfOb]pm
‰NsfOb]pm / ;]tL–dxfsfnLsf] af6}d'lg aofn kfSof] -b]p8f
efsf_ nfO{ ;+of]lht ug'{, nf]sbf]xf]/Ldf ;'lgg] l;Gw' dNnsf] :j/
kk, cfw'lgs / …l/ldS;Ú uLtdf ;d]t ;'lgg'nfO{ s;}n]
;+of]u dfGnfg\, s;}n] ;ËLtsf] gofF agf]6 . ;fËLlts
xft]dfnf]sf o:tf b[i6fGtx¿ Pskl5 csf]{ b]lvFb}5g\ .
g]kfnL ;ËLt ca zf]v / ;fwgfdf dfq} ;Lldt /x]g .
k|of]u / kl/isf/sf ljleGg r/0fx¿kl5 o;n] Jofj;flos w/ftn
e]l6;s]sf] 5 . Ps jif{d} s/La !@ ;o ;fËLlts cNad lg:sg'
klg xf] o;sf] k|df0f . :yflkt ufosuflosfn] l;h{gfsf] /f]oN6Laf6}
jflif{s %–& nfv ?k}ofF sdfpg', ljb]z ofqf / :6]h ufogsf
sfo{qmdx¿ af/Daf/ h'g'{, s'g} ufossf] cNad jf To;sf] s'g}
uLt …;'k/lx6Ú eof] eg] p;n] /f]oN6Laf6 ?=!) nfv / :6]h–k|:t'ltx¿dfkm{t\
yk !) nfv;Dd cfh{g ug]{ l:ylt b]lvg', Do'lhs g]kfn k|f=ln=sf] ahf/
;+oGqn] dfq}} jif{df ?=%) nfveGbf a9L /fh:j a'‰fpg' / ;ËLt
ahf/df o:tf rf/ bh{g sDkgLx¿sf] ;lqmotf b]lvg' klg x'g\ Jofj;flostfsf
yk k|df0f . o:t} pbfx/0f aGb}5 plbtgf/fo0f–bLkfsf] :j/
/x]sf] …pkxf/Ú, h;n] cfw'lgs uLt–;ËLtsf]
If]qdf kfFr dlxgfd} s/La Ps nfv k|lt laqmLsf] gofF sLlt{dfg agfPsf]
5 . …pkxf/Ú sf lglDt s/La b'O{ jif{sf] ;do / ‰08}
?=!) nfv vr{ u/]sf ;ËLtsf/ cfnf]s>Ln] nufgL p7fO;s]sf 5g\ .
eG5g\, æca cfpg] gfkmfn] bz jif{;Dd bf}l8g ;xof]u ug]{ s'/fdf
d 9'Ss 5' .Æ
oBlk, b]zn] ef]lu/x]sf] ;Í6af6 ;ËLt pBf]u;d]t
c5'tf] 5}g . nf]s;ËLtsf] cfwf/e"ld dflgg] ufpFa:tL
l/lQFb}5g\ . ufos zDe' /fO{n] eg]‰}F ækNnf]3/df
csfnd} dfG5] d/]sf], ?jfjf;L ePsf] a]nf jNnf] 3/df dfbn 7f]Sg] l:ylt
5}g .Æ t}klg, st} kL8fJoyfsf ¿kdf / st} zflGt
sfdgfsf gfddf cfd g]kfnLsf] ;fËLlts lt;{gf lg/Gt/ k|s6 eO/x]sf]
5 . 6f9f w]/} 6f9f p8]sf /ËLg r/f wtL{df slxn] lkmnf{g\ <
-g]kYo_ h:tf uLtx¿n] b]zsf] oyfy{ lrq0f dfq u/]sf 5}gg\,
hgtfsf] dgsf] s'/f af]n]sf 5g\ . o:tf hgefjgfx¿ nf]sefsfdf
‰g} a9L k|s6 eO/x]5g\ . k|fs[lts ljklQ, b'3{6gf jf To:t}
kL8fbfoL va/nfO{ uLlt–sxfgL agfP/ ;'gfOlxF8\g] uGwj{ bfh'efOnfO{
pl5Gb} b'Mvj]bgfsf nf]sbf]xf]/Lx¿ cNaddfkm{t\ 3/3/ k'u]sf
5g\ . eGg' gefsf], cfdf xfd|f] afaf 3/ kms]{/ lsg gcfÚsf] <
af]nsf] nf]sbf]xf]/Ln] nf]slk|otfsf] sLlt{dfg agfpFb} ut jif{ l5Ggntf
k|ltef k'/:sf/ lhTof] . !% ebf}df O/fsdf dfl/Psf !@ g]kfnLaf/]sf]
uLltsyf b'O{ ;ftfkl5 g} …O/fssf] 36gfÚ

ls/0f kf08] |
km"nsf]
cfFvfdf km"n} ;+;f/===
uflosf cfgL 5f]Oª 8f]Ndf /
;ËLtsf/ GXo" ah|frfo{ . |
-nf]sbf]xf]/L_ sf ¿kdf ahf/df b]lvof] .
ljt/sx¿ eG5g\, Tof] 36gfs} ;]/f]km]/f]df s/La b'O{ bh{g nf]sbf]xf]/Lx¿
ahf/df cfO;s]sf 5g\ .
dfu / kl/sf/
uDeL/ d]nf]8Lsf kf/vL, nf]sbf]xf]/Lsf k|z+;s / kk, ¥ofk, /s,
lxkk\, ANo"h ?rfpg] zxl/of o'jf k':tfsf nflu h:tf] dfu p:t}
kl/sf/ lbg ;Ifd eO;s]sf] 5 g]kfnL ;ËLt pBf]u . kl/0ffd:j?kÙ
snfsf/, ;ËLt–;+of]hs, /]sl8{ª :6'l8of] / Do'lhs
sDkgLx¿sf] ;ª\Vof / Jo:ttf b'j} a9]sf] 5 . /fhwfgLsf
Do'lhs sDkgL / krf;eGbf a9L /]sl8{ª :6'l8of]x¿, ahf/
k|j4{gdf ;3fpg] cGo y'k|} lgsfox¿sf] rxnkxnn] ;d]t b]vfpF5
;fËLlts xnrn . ahf/df s] 5}g / < efg'eQmLo /fdfo0f,
sf]dnuLtf, d'gfdbg, s'l~hgLsf uLlt–;Fufnf]x¿ 5g\ .
d]njfb]jL, ;]t'/fd, ldq;]g, cf]:tfb ;flxFnfsf efsfx¿ ;d]t
gofF k':tfsf] cfjfhdf pknAw 5g\ . bLk >]i7, ls/0f k|wfgh:tf
;':tfO;s]sf :j/x¿ k'gM ;fËLlts d"nwf/df xft]dfnf]
ug{ cfO;s]sf 5g\ . /, c‰ pT;fxa4{s s'/fÙ ;ËLt
pBf]un] w]/} ;|:6fx¿nfO{ /f]hL/f]6L / dfg;Ddfg lbPsf] 5 .
w]/} 5g\ Jofj;flostfsf o:tf ;"rsx¿ .
s]xL pbfx/0fx¿ g} x]/f}FÙ
e b'O{ jif{cl3 s;}n] g;'g]sf nf]sufos dx]z a'9fyf]sL -sfkmn u]8L
s'6'Ss_ clxn] ljb]z–ofqfsf] ;"rL ldnfpg Jo:t 5g\ .
bz}Fdf xªsªdf cfof]lht ;fËLlts sfo{qmdaf6 kms{gf;fy
pgL stf/ k'u] . ltxf/nuQ} d]3fno -ef/t_ df lgDTofOPsf dx]zn]
8]9 dlxgfkl5 sf]l/ofdf ufpg] ;do 5'6\ofO;s]sf 5g\ .
e lznfaxfb'/ df]Qmfg, cd'n sfsL{ 9nL, ;lrg l;+x, km0fLGb| /fO{,
k"0f{ u'?ª, h'h' u'?ª, ;'Gb/ nfdf, b'uf{ u'?ª,
s'Gbg /fO{ h:tf ;ËLt–;+of]hsx¿sf] ;do lng kfnf]
kv{g'kg]{ l:ylt 5 . nf]sbf]xf]/Ldf Jo:t s]xL ;ËLt–;+of]hsx¿sf]
dfl;s cfDbfgL ;d]t ?=! nfvsf] xf/fxf/Ldf /x]sf] atfOG5 .
e zDe' /fO{, ltnsad dNn, h]D; k|wfg, bLks ah|frfo{, cfnf]s>L,
gf/fo0f /fodf‰L, GXo" ah|frfo{, nId0f z]if, /ljg bz{gwf/L,
;~ho >]i7, /fhg Ozfg– ufpg], ;ËLt lbg]dfq ub}{gg\Ù
k|ToIf–k/f]If ¿kdf /]sl8{ª :6'l8of];d]t rnfpF5g\ .
e ahf/ k|j4{gsf lglDt b[Zo–;ËLt -Do'lhs lel8of]_ agfpg]
qmd XjfQ} a9]sf] 5 . e"if0f bfxfn, cfnf]s g]Djfª,
l;df]; ;'g'jf/, /fh]Gb| ;ne, clgn t08'sf/, ;x]Gb| >]i7, afa'/fhf
s]=;L= nufotsf s]xL lgb]{zssf] ks8 5 of] If]qdf . nf]suLt ;Da4
*) k|ltzteGbf a9L Do'lhs lel8of]sf ;|i6f dflgG5g\ s[i0f lkmNd;\sf
afa'/fhf s]=;L= .
o;/L ;ËLt pBf]un] h'g cg'kftdf kFv]6f lkmhfpFb}5, ToxL ultdf
nfeflGjt x'Fb}5g\ /]sl8{ª :6'l8of], ljt/s, leh'cn lgdf{tf–lgb]{zs,
;ËLt ;+of]hsx¿ . :yflkt uLtsf/x¿nfO{ …g"g–e'6'gÚ
rNg yfNg' / l;Q}Fdf uLt dfUg] rng lj:yflkt x'Fb} hfg' c¿
;'vb\ ;Í]tx¿ x'g\ . /fd|f ;ËLt laSg], k|z+l;t
x'g] qmd z'? eO;s]sf] 5 . Jofj;flos k|lt:kwf{ / b]zJofkL nf]slk|otfdf
yf]/} nufgL -?=!% xhf/– %) xhf/_ df tof/ x'g] nf]suLt, nf]sbf]xf]/L
cNadx¿s} af]njfnf 5 . cfw'lgs, kk uLt pTkfbgdf ;+nUg
Do'lhs 86 sdsf /fh]z j+zn zx/ahf/df …kk:6f/x¿sf] qm]hÚ
b]lvP klg b]zJofkL ¿kdf nf]suLt g} a9L lals/x]sf] cg'ej ;'gfpF5g\ .

ls/0f kf08] |
=== vf]hL cfpm
;/sf/L hflu/===
8S6/–kfOn6 Aof08sf ;b:ox¿ . |
cu'jf nf]s;ËLt
geGb}Ù cfw'lgs, kk cNadx¿ @%–#) xhf/ k|lt laSg
ufx|f] eO/x]sf] a]nf nf]sbf]xf]/Lx¿ %)–^) xhf/ k|lt
;lhn} lals/x]sf 5g\ . …kfgsf] kftÚ, …l;dl;d]
kfgLdfÚ, …hLjg efu–@Ú, …z'eljjfxÚ,
…v}/]gLdf u]6Ú, …;;'/fnLdfÚ h:tf nf]s;Fufnf]x¿n]
agfPsf] ;ª\VofTds÷ Jofj;flos sLlt{dfg;Fu sfFw h'wfpg
cGo ljwfsf uLt–;ËLtn] c‰} g;Sg'sf] sf/0f xf], nf]s;ËLtsf]
Jofks ahf/ . of] ahf/ ufpFzx/sf] ;Ldf gf3]/ b]z–k/b]z;Dd
lj:tfl/t ePsf] 5 . sf/0f, ufpFufpFsf nf]s;ËLt kf/vLx¿sf]
7"nf] ;d"x /f]huf/Lsf lglDt clxn] ljb]z k'u]sf] 5 .
/fhwfgLsf *) k|ltzt :6'l8of] tyf ljt/sx¿ nf]s;ËLtd}
lge{/ 5g\ .
b'O{ bzscl3;Dd of] l:ylt lyPg . ufpFufpFdf nf]sefsfsf]
jr{:j eP klg ltgnfO{ Sof;]6÷;L8Lsf ¿kdf ahf/df k7fpg]
kof{Kt k|of; ePsf lyPgg\ . Do'lhs g]kfnn] To;df cu'jfO{ u¥of] .
o;sf k|aGw ;~rfns ;Gtf]if zdf{ eG5g\, æxfdLn] nf]s;ËLt
laSg] ;do 7Dofof}F, dnhn u¥of}F clg Tof] k|of;n] zx/ahf/, ufpFa:tL
;a}lt/ lSns u¥of] .Æ zdf{sf cg';f/, Do'lhs g]kfnsf
pTkfbgsf] s/La %) k|ltzt lx:;f nf]s;ËLtn] cf]u6]sf] 5 .
nf]s;ËLt g]kfnL ;ËLtsf] d"nwf/sf ¿kdf :yflkt
ePsf] 5 eg] To;sf] b'O{ltxfO{eGbf a9L c+z nf]sbf]xf]/Ln] cf]u6]sf]
5, h'g zx/ahf/b]lv ;fdfGo 3/af/;Ddsf] ;fËLlts v'/fs alg/x]sf]
5 . ;fj{hlgs oftfoftsf ;fwgx¿b]lv xf]6n /]i6'/]G6, ;f+:s[lts
;fdflhs hd36x¿;Dd ;j{q svf{, VofnL, ´ofp/] efsfsf nf]suLt÷nf]sbf]xf]/Lsf]
jr{:j b]Vg ;lsG5 . ca t lax]a6'nf], hfqfkj{df klg nf]s;';]nL÷nf]s;ËLtx¿
g} ;'lgG5 .
8]9 bzscl3;Dd To:tf cj;/df k|foM lxGbL lkmNdsf w'g
ahfOGYof] . cGo cj;/df klg lxGbL uLt ;'lgGYof], rrf{ ltgs}
lyof] . g]kfnL ;|i6fx¿ /]l8of] g]kfnsf] k|;f/0fdf ;Lldt
lyP . nf]s;ËLtsf ;'Gb/ k|:t'ltx¿ ev{/ev{/ ahf/df
k'Ug yfn]sf lyP . t/, clxn] b[Zo g} cs}{ ePsf] 5 . g]kfnL
l;h{gfx¿n] ljb]zL ;ËLtsf] bjbjfnfO{ k|foM lj:yflkt ul/;s]sf
5g\ . ;f+:s[lts dxŒjsf] 7"n} pknlAw xf] of] .
 |
 |
 |
 |
| nf]sufogsf rlr{t cg'xf/M a'l4;fu/
a:ofn, aLdfs'df/L b'/f, ab|L kFu]gL / eujfg e08f/L . -s|dzM
dflyaf6_ |
b]zsf] ;fËLlts ahf/ nf]sbf]xf]/Ldo x'g' / /fhwfgLsf
uhn÷Sofljg /]i6'/]G6x¿nfO{ lj:yflkt ub}{ bf]xf]/L
/]i6'/]G6sf] af9L cfpg' ;ËLt ahf/df lelqPsf] csf]{ ;'vb\ ;+of]u
xf] . nx/ / /x/sf] kl/0ffd klg xf] of] . t/ of] nx/ a9L
cfTdLo 5 . ufpFa];Lsf nf]sefsfnfO{ dfofk|Lltsf] h'xf/Lsf ¿kdf
/;f:jfbg ug'{ /fhwfgLaf;Lsf] gofF zf]v alg;s]sf] 5 / of] k|j[lQ
nf]sbf]xf]/Lsf] ahf/ a9fpg] csf]{ ;xof]uL ag]sf] 5 . /fhwfgLsf
Do'lhs sDkgLx¿sf] cfsngcg';f/ g]kfnL efiffefifLsf uLtx¿
-x]= aS;_ ;lxt nf]s–;ËLtn] ‰08} ^) k|ltzt ahf/
lx:;f cf]u6]sf] 5 . afFsL $) k|ltztdf afFl8Psf] 5 cfw'lgs,
kk ;ËLtsf] ahf/ .
k|rf/afhLaf6 ;d]t k|efljt x'g] u/]sf] 5 g]kfnL ;ËLtahf/ .
To;lglDt clwsf+z ;|:6f ldl8ofsf] ;fy–;xof]u vf]Hg afWo 5g\ .
k|rf/ gkfpFbf cAan k|:t'ltx¿ ;d]t k5fl/Psf pbfx/0fsf cfwf/df
eGg ;lsG5Ù nufgL, k|rf/, k|:t'lts/0fsf] z}nL cflbn] klg l;h{gfsf]
d"No / ahf/ lgwf{/0f ul//x]sf 5g\ . /, c‰} x6]sf]
5}g pTkfbs, ljt/sx¿sf] hfn‰]naf6 ;f]‰f ;|i6fx¿
7lug] qmd . pgLx¿n] laqmLsf] cg'kftdf /f]oN6L kfO/x]sf
5}gg\ . t}klg snfsf/x¿sf] pT;fx 36]sf] 5}g . /,
k|foM h], hf] rn]sf 5g\Ù /fd|f k|:t'lt, l;h{gzLn ;|i6fx¿
g} rn]sf 5g\ .
g]kfnL ;]lnla|6L
lxdfn va/klqsf n] ltxf/cl3 /fhwfgLdf u/]sf] ahf/ ;j]{If0fcg';f/,
…df]dG6\; ckm lAn;Ú / …pkxf/Ú sf] pNn]Vo
laqmL b]lvFbf;d]t rrf{df rflxF b'O{tLg jif{otf ;fËLlts ahf/df
5fO/x]sf gfdx¿ g} cufl8 5g\ . cfˆgf nf]slk|o ;Íngx¿dfkm{t\
eujfg e08f/L, gf/fo0f /fodf‰L, a'l4;fu/ a:ofn, ab|L k+u]gL,
v]d u'?ª, /]zd yfkf, gj/fh 3f]/f;}gL, k'?iff]Qd Gof}kfg], /fh'
kl/of/, ldng nfdf, /]zd ;fksf]6f, lji0f' vqL cflb nf]sufossf] Jofj;flos
/jfkm hlt 5, Tolt g} ?rfOG5g\ aLdfs'df/L b'/f, l;Gw' dNn, nIdL Gof}kfg],
zld{nf u'?ª, uLtfb]jL, lznf cfn] / xl/b]jL sf]O/fnf .
ptf, ltdLnfO{ b]v]/ cfFvf ToxLF 5f]8L cfPF d ufPsf]
kRrL; jif{kl5 …pkxf/Ú dfkm{t\ dg lhTg cfPsf plbtgf/fo0fn]
ck]Iffcg'?k g} k|efj 5f]8]sf 5g\ . g]kfnL l;g]ufogdf eg] pgL
lg/Gt/ cfO/x] / pgsf] ;dsIfdf sf]xL plePgg\ . …cfzfÚ,
…cfzLjf{bÚ sf] Vofltn] /fds[i0f 9sfnsf] nf]slk|otfnfO{
c‰} wflg/x]sf] 5 . /fds[i0fsf kl5Nnf cNadx¿ laqmLsf
b[li6n] cf};t /x] klg pgsf] …qm]hÚ 36]sf] 5}g .
od a/fn, cfgGb sfsL{, pbo–dlgnf ;f]tfª, lzlz/ of]uLx¿sf]
k|efj 36a9 eO/x]sf] 5 . a?, ;Defjgfsf ;fy pbfPsf 5g\ s0f{bf;,
;To:j?k, ozs'df/, hubLz ;dfnh:tf gofF k':tfsf ufos . bLk >]i7,
k|sfz >]i7x¿ k'/fgf ;bfaxf/ uLtsf sf/0f cBflk nf]slk|o
5g\ . uflosfx¿df s'GtL df]Qmfg, ;kgf>L, ;'sldt u'?ª,
zld{nf ab]{jf, glngf lrqsf/, nf]rg e§/fO{x¿s} k|efj
/ jr{:j 5 .
kk h]g]/]zglt/ gjLg s]= e§/fO{, lgdf ?Daf, wL/h
/fO{, bLks ah|frfo{, ;'ud kf]v/]nx¿s} kblrXgdf 5 clgn l;+x,
;ljg /fO{, qmflGt cfn], sdndfg l;+x nufotsf] gofF k':tf . ;~ho
>]i7 / h]D; k|wfg ;ËLt–l;h{gflt/ a9L 9lNsPkl5 bf}8df
h] hlt 5g\, ;a} k[ys\ :j/nosf ;fy cfkm"nfO{ :yflkt ug]{ k|oTgdf
5g\ . nf]slk|o Aof08sf] gfd lnFbf k|foM pg} gfd bf]xf]l/G5g\,
g]kYo, dËf]lnog x6{, !(&$ P8L, === . 8f= kfOn6, PlS;;,
saj]a cflb kk–Aof08 ;d"xdf b]lvPsf gofF ;Defjgfx¿
x'g\ . b]zJofkL k|efj geP klg zx/ahf/df rrf{df cfO/xg] ;fgf
Aof08x¿sf] cs}{ b'lgofF 5 .
b'O{ jif{otf g]kfn l;g]pBf]udf u|x0f nfu]kl5 l;g]
;ËLtsf] ahf/ s7\ofª\lu|Psf] 5 / To;df h] hlt rn]sf] 5,
cBflk zDe'hLt afF:sf]6fs} jr{:j 5 . nf]slk|otfsf] ;"rLdf
c‰} cu|:yfgdf 5 pgsf] gfd . l;h{gzLn ;ËLtdf eg]
GXo" ah|frfo{ cAan b]lvPsf 5g\, h;sf] l;h{gfdfkm{t\ cfgL 5f]Oª
rrf{sf] lzv/df l5g\ . ltAatL d"nsf ufos–uflosfn]
d"nwf/sf] g]kfnL ;ËLtdf olt rrf{ kfPsf] ;+ejtM klxnf]
cj;/ xf] . cfgLsf] csf]{ cNadsf nflu ;ËLt a'lg/x]sf ah|frfo{
eG5g\, æxfdLn] ;f]r]eGbf w]/} ?rfOof] df]d]G6\; ckm lAn;sf]
;ËLt / cfgLsf] :j/ . gofF 6]i6sf sf/0f klg x'g;S5 of] .Æ
…pkxf/Ú sf ;|i6f cfnf]s>Ln] ;d]t To:t} sf/0f b]v]sf
5g\ cfˆgf] l;h{gf ?rfOg'df . kl5Nnf] ;kmntfn] pgsf] Voflt
/ cfTdljZjf; b'j} a9fOlbPsf] 5 . /fli6«o efjgfsf] uLlt–;Fufnf]dfkm{t\
g]kfnL ;ËLtdf csf]{ t/Ë Nofpg] tof/Ldf 5g\ pgL .
zlQmjNne, /fh' l;+x h:tf ;ËLtsf/x¿ klg r'krfk /fd|f
l;h{gf kl:s/x]sf 5g\ .
 |
 |
| ;ËLtsf/åo lznfaxfb'/
df]Qmfg / cfnf]s>L . |
k|efj / k|of]usf s'/f
t/ ahf/ g xf], slxn] sfFqmf] laS5, slxn] s/]nf] . To;}n] nf]sufosx¿
lglZrGt 5}gg\ . nf]sbf]xf]/Lsf] af9Ldf lelqPsf ljs[lt lj;Ëltx¿af6
pgLx¿ ‰g} lrlGtt 5g\ . afv|fkf7f a]r]/ bf]xf]/L
cNad lgsfNg] zf}lvgx¿sf] ;ª\Vof a9\g yfn]kl5 zAbb]lv
no;Dddf ljs[lt lelqPsf] atfpF5g\ nf]sufos a'l4;fu/ a:ofn .
pgL eG5g\, æ;f+:s[lts nf]sefsfx¿ ldl8ofdf cfPs} 5}gg\ .
clg, bf]xf]/L dfq} nf]suLt xf] eGg] e|d l;h{gf ePsf] 5 .Æ
;'ud ;ËLtsf ;|:6fx¿ klg o:t} lrGtfdf 5g\ . /x/}/x/df
gjLg s]= e§/fO{ jf ;'ud kf]v/]n x'g rfxg]x¿nfO{ :6'l8of]x¿df
s'g} 5]sjf/ 5}g . clg, 5\ofK5\ofKtL lg:sFb}5g\ P afp, eft vfg
cfpm, 9f]sf vf]n g kf]i6]sL cfdf, d}n] ltDnfO{ kfpg}k5{=== >]0fLsf
uLt .
k|of]usf gfddf ?g], lrRofpg], km':km';fpg] k|:t'ltx¿
uLtsf] kl/efiffdf c6\5g\ ls c6\b}gg\ < n]vgfy kf}8\ofnsf]
…lkFh/fsf] ;'ufÚ nfO{ lu6f/ / 8«dsf] rsf]{ cfjfhdf
ld;fpg' -h:tf] !(&$ P8Ln] u/]sf] 5_ slt ;fGble{s xf]nf <
clg, …xfdL Do'lhsn efO/; xf}FÚ eGg] uLlt–;d"xx¿n]
;ËLt hf]ufpF5g\ ls eTsfpF5g\ < o:tf k|Zgx¿ klg
gp7]sf xf]Ogg\ . t/, o:tf ljifox¿df hgcle?lr g} lg0ff{os
x'g] u/]sf] 5 . ;fwf/0f g]kfnL sfgn] g;'g]sf] …xf8{/sÚ
z}nLsf] …lkFh/fsf] ;'ufÚ >f]tfn] ?rfpF5g\ eg] To;df
cfklQ dfGg'kg]{ sf/0f gb]Vg] ;ËLt ljZn]ifsx¿sf] ;ª\Vof
klg xfdLsxfF pNn]Vo 5 .
k|efj / z}nL h:tf] ckgfP klg cfw'lgs, ;'ud uLtx¿
g} lr/:yfoL b]lvPsf 5g\ . gf/fo0fuf]kfnsf] dnfO{ dfkm ul/b]pm
df …j]i6g{ ˆn]j/Ú eP klg uLt hLjGt aGof] .
aRr' s}nfzsf] 6f9f 6f9f hfg' 5 ;fyL df klZrdf g[To;ËLt …jfNhÚ
sf] k|efj kfOG5 t/ >'ltdw'/, ;/; ePs}n] lr/:yfoL ePsf] 5 .
hlt uLt afFr]sf 5g\, ;xh–;/; ePs}n] afFr]sf 5g\ . olQ
xf], ;ËLt PsfËL x'Fb}gÙ To;}n] k|efj / k|of]usf
s'/fnfO{ c:jfefljs dflgGg . uLtsf/ s[i0fxl/ a/fn eG5g\, æuLt
;'Gbf sfg 66\ofpg'x'Fb}g, >'ltdw'/–;'nlnt x'g'k5{ .
jfBoGq xfaL ePsf uLtnfO{ uLt x}g, ;ËLt eg] x'G5 . clg,
g]kfnL uLtsf] pRrf/0f g]kfnLd} x'g'k5{, cª\u|]hLsf] cª\u|]hLdfÙ
laufg'{x'Fb}g .Æ
t/ ;'lgg] uLt Do'lhs lel8of]dfkm{t\ k|jl4{t eO/x]sf]
g]kfnL ;ËLt ahf/ uLtsf/ a/fnn] cf}+NofPsf zf:qLo dfGotfx¿d}
alGwt eO/xg] l:ylt 5}g . :yflkt lgod÷dfGotfnfO{ ahf/n]
r'gf}tL lbPsf pbfx/0fx¿ klg 5g\ . nf]s uflosf l;Gw'
dNnn] kk–pGd'v cfw'lgs uLtsf] cNad …sxfF <Ú
lgsfn]/ cfkm"nfO{ …e;{6fOnÚ b]vfpg vf]h]sL x'g\
t/ rNof] …‰N‰nL cfFvfdfÚ af]nsf] l/ldS;
uLt . /, o;sf] Do'lhs lel8of]n] klg rrf{ a6'Nof] . …cf>oÚ
cNadsf] k|j4{gsf nflu /fds[i0f 9sfnn] kTgL gLnd;Fu} df]8lnª
u/] . To;df b]lvPsf] pgsf] …u]6ckÚ ;d]t ax;sf]
ljifo aGof] . …c?0f pkTosfsf] nf]s ;';]nLÚ sf]
Do'lhs lel8of]n] w]/}sf] dg lhTof] . gjufos sdndfg l;+xn] …n'S;Ú
cNadsf] Do'lhs lel8of]df gflosf ‰/gf ah|frfo{;Fu} hf]d;f]d
/ kf]v/fdf df]8lnª u/] . cfhef]ln ?=!% xhf/b]lv Ps nfv;Dddf
tof/ x'g] Do'lhs lel8of]sf] afx'kf;df s}b x'Fb}5 g]kfnL ;ËLt .
nf]s ufosb]lv cfw'lgs ufogsf x:tLx¿;d]t of] afWotfdf 5g\ .
csf]{lt/, k|ltlnlk clwsf/ P]g / To;;DaGwL lgodfjnL cfP klg sfof{Gjog
ug]{ OsfOsf] Joj:yf eOg;s]sfn] ;|i6fx¿n] …kfO/];LÚ
sf] k|sf]kaf6 plDsg] af6f] cBflk e]l6;s]sf 5}gg\ . gSsnL Sof;]6sf]
a]rlavg c‰} /f]lsPsf] 5}g .
afWotf, ;Ldf–aGwgx¿ h] h:tf eP klg ;ËLt
kf/vLx¿sf nflu 5gf}6sf cj;/x¿ kof{Kt pknAw 5g\ .
kmntM ahf/df ;a} vfn] l;h{gf / ltgsf cg'/fuLx¿sf] ;ª\Vof
a9]sf] 5 . /fhwfgLsf] gofF k':tfnfO{ lbg klg laTof], /ft klg
laTof] af]nsf] ¥ofkn] cfslif{t u/]‰}F df]km;nsf zx/ahf/x¿df
klg /s, lxkk\, Hofh, ANo"hsf kf/vLx¿ lj:tf/} al9/x]sf
5g\ . t/, …s;sf] uLt dg k5{ <Ú of] k|Zg;lxt
b]zJofkL a[xt\ ;j]{If0f ug]{ xf] eg] cBflk pg} gfd cfpF5g\, …gf/fo0fuf]kfn,
cDa/ u'?ª, k|]dWjh, eQm/fh cfrfo{, aRr's}nfz, tf/fb]jL, c?0ff
nfdf, bLk >]i7, c?0f yfkf=== . o;/L tf}lng] xf] eg] ;bfaxf/
d]nf]8L / >'ltdw'/ ;ËLts} a9L pFrfO b]lvg ;S5 . nf]sefsfx¿sf]
cu|tf eg] clxn]sf] jf:tljstf xf] . o;n] b]zleqs} ljleGg efiffeflifsfsf
uLtnfO{ ;d]t Jofj;flos w/ftndf pqg k|]l/t u/]sf] 5 . ahf/ o;/L
g} a9\b} hfg] xf] eg] zf:qLo, uGwj{ ;ËLt clg g]kfnL efiffeflifsfsf
uLtn] ;d]t nf]slk|otfsf] pFrfO e]6\g] lbg ;+ejtM rfF8} cfpnf .
•
k]zn kf]v/]n÷w|'j l;+v8f
ahf/df cufl8
!= df]dG6; ckm lAn;=== cfgL 5f]Oª 8f]Ndf
-cfw'lgs_
@= pkxf/=== plbtgf/fo0f ‰ff -cfw'lgs_
#= ;/sf/L hflu/=== 8S6/ kfOn6 Aof08 -kk_
$= P;PdP;=== sdf{ Jof08 -kk_
%= sxfF < === l;Gw' dNn -kk–cfw'lgs_
^= jgdf sfF8f 5=== eujfg e08f/L -nf]sbf]xf]/L_
ANofs P08 XjfO6=== PlS;; -/s_
&= 5f]8kq=== dfwj e08f/L -nf]sbf]xf]/L_
*= n'S;=== sdndfg l;+x -kk_
(= sfkmn u]8L s'6'Ss=== dx]z a'9fyf]sL -nf]sbf]xf]/L_
!)= 8fFkm] gfFr]/=== a'l4;fu/ a:ofn -nf]sbf]xf]/L_
-ltxf/cl3 /fhwfgLdf ul/Psf] ;j]{If0fdf cfwfl/t_
st} dfof, st} pk]Iff
hgu0fgf @)%* cg';f/ ^@ hghflt ePsf] d'n's ;f+:s[lts
ljljwtf / efiffeflifsfsf b[li6n] hlt ;d[4 5, ToxL cg'kftdf nf]sefsf–;';]nLx¿
cl:tTjdf 5g\ . t/ ltgLx¿ uLt–;ËLtsf] d"nwf/df
kof{Kt dfqfdf c‰} cfpg ;s]sf 5}gg\ . lxdfnL e]usf z]kf{
uLt, kxf8lt/sf u'?ª, tfdfª, /fO{, du/Ù t/fO{sf
d}lynL, ef]hk'/L, yf¿ cjwLÙ sf7df8f}F pkTosfsf g]jf/
efsfx¿ kmf§km'§ /]s8{ eP klg ltgn] hg;ª\Vofsf]
cg'kftdf cfˆgf] k|efj / pkl:ylt b]vfpg ;s]gg\ . lsg t <
;ËLt–kf/vLx¿ eG5g\, ltgn] ahf/sf] d];f] ;dfTg
;s]gg\ / Jofj;flos ;ËLt ahf/df k|foM pk]lIft /x] .
ldlynf If]qdf d}lynL uLt–;ËLtsf] cfsif{0f
al9/x]sf] 5 . /ZdL /fgL, cfef; nfenufotsf ufos uflosfx¿
Jofj;flos ¿kd} nflu/x] klg jif{df *–!) j6f eGbf a9L
d}lynL cNad lg:sg ;ls/x]sf 5}gg\ . oBlk, ;'lgn dlNns, wL/]Gb|
k|]dlif{, xl/zÍ/ rf}w/L, gjLg ld>, ?kf ‰f, u'?b]j
sfdt, /fdf d08nnufotsf gfdx¿ s'g} g s'g} ¿kdf d}lynL
uLt ;ËLtsf] k|j4{gdf ;lqmo 5g\ . ef/taf6 ;:tf] d"Nodf
cfpg] uLlt ;Fufnf]sf sf/0f klg g]kfnsf d}lynL, ef]hk'/L uLlt–cNadx¿n]
ahf/ lng g;s]sf x'g\ . cfofltt ef]hk'/L cNadx¿df :yfgLotfsf]
dxseGbf cZnLntfsf] rxs a9L x'g] >f]tfx¿sf] cg'ej 5 .
cjwL efiffdf cNad pTkfbg ug]{ qmd k|foM z"Go 5 . du/,
/fO{, lnDa" efiffdf klg jif{df @–$ j6f dfq cNad cfO/x]sf
5g\ .
sf7df8f}F pkTosf cf;kf;df cGo efiffefifLsf] t'ngfdf
tfdfª efiffsf uLt a9L rNtLdf 5g\ . ltgdf ;]nf] lj6sf]]
afx'No 5 . !^ jif{cl3 lg:s]sf] cd/ g]kfnL / OlGb/f nfdfsf]]
…tfdfª XjfO{Ú ;f] efiffdf ;jf{lws laqmL ePsf]
cNad dflgG5 . s/La Ps bh{g tfdfª uLtdf :j/ lbO;s]sL OlGb/fn]
xfn} …;;L{ ;DafÚ zLif{ssf] Psn cNad lgsfn]sL 5g\ .
tfdfª efiffsf h'xf/Ldfkm{t\ rrf{df cfPsf] csf]{ gfd xf] rGb|s'df/
bf]ª . pgsf] …sf] Dx]Gbf]Ú cNad lgs} ?rfOof] .
nfnaxfb'/ jfOaf, rGb|s'df/ df]Qmfgsf] cl3Nnf] k':tfkl5 rGb| bf]ª,
OlGb/f of]~hg, of]lutf df]Qmfg x'Fb} wd{ nfdf / dLgs'df/ bf]ªsf]
gofF k':tf;Dd tfdfª efsfnfO{ cfd hglha|f]df k'¥ofpg ;lqmo
5g\ . ltdfn hfqf -j}zfv k"l0f{df_ sf a]nf tfdfª uLtsf
cNadx¿ a9L laSg] u/]sf 5g\ .
 |
k|]dWjh k|wfg, e[u'/fd >]i7nufotsf cl3Nnf] k':tfsf
ufosx¿n] Jofj;flos agfpg vf]h]sf] g]jf/L ;ËLtsf] ahf/
eg] clxn] lgs} ;':tfPsf] 5 . ufos eLd t'nfw/sf] egfOdf pkTosfsf
g]jf/x¿sf] Jo:t hLjgz}nLsf sf/0f klg of] dGbL cfPsf] xf] .
g]jf/ efiffsf ufos–uflosfx¿ g]kfnL efiffsf cNad / ltgsf]
Jofj;flos ;kmntflt/ cfslif{t x'g' klg xf] o;sf] sf/0f . olt
x'Fbfx'Fb} klg ;l/idf cdfTo, ;+hLj k|wfg, c~hfg zfSo, k|sfzrGb >]i7,
;'lnGb| zfSo, /fd >]i7, lgzf b]zf/, e"k]Gb| ah|frfo{x¿n]
g]jf/ efiffsf uLt;ËLtsf]] laF8f] yfld/x]sf 5g\ . xfg+
5s, g]jfM jlnp8, /fhdlt, ‰L dbgs[i0f, oHh", gf;M g]jf/
efiffdf ?rfOPsf cNadx¿ x'g\ .
;'b"/ klZrdL g]kfnL eflifsfsf b]p8f cNadx¿
eg] Ps bzsotf k|z:t} lals/x]sf 5g\ . wgu9L / dx]Gb|gu/df /x]sf
tLg j6f /]sl8{ª :6'l8of]x¿ d"ntM b]p8f uLt pTkfbgd}
Jo:t 5g\ . jif{d} ;/b/ %) j6fsf b/n] lgl:s/x]sf b]p8f cNadsf
kmfu, 7f8L, GofpnL efsfx¿ ef/tsf] pQ/f~rndf klg k|z:t ?rfOG5g\ .
gGbs[i0f hf]zL, kl/dn l;+x, g/]Gb|/fh /]UdL, uf]kfn/fd, ef]h/fh
e§, cGt/fd lji6, o1/fh pkfWofo, 6]s/fh cj:yL b]p8fnfO{ g]kfnL
;ËLtsf] d"nwf/df leœofpg] x:tLx¿ x'g\ .
o;/L :yfgLo efiffefifLdf h]–hlt uLt /]s8{ ePsf
5g\, :yfgLo >f]tfx¿af6 k|z+l;t ePsf 5g\ . /]l8of]
g]kfnsf If]qLo k|;f/0f / :yfgLo PkmPdx¿ klg ltgnfO{ nf]slk|o
agfpg] dfWod alg/x]sf 5g\ . / csf]{ pNn]Vo s'/f, ljleGg efiffefifLsf
efsfnox¿ g]kfnL nf]s;ËLtsf] d"nwf/df s'g} g s'g}
¿kdf Psfsf/ eO/x]sf 5g\ . g]kfnLd} tfdfª ;]nf]
ufOg'Ù ef]hk'/L, d}lynLsf tfnno ;'lgg', wfggfr, r08Lgfrsf
efsfx¿ ;dflxt x'g', nf]sbf]xf]/Lx¿df uGwj{ ;ËLtsf]
k|ToIf k|efj b]lvg' o:t} pbfx/0fx¿ x'g\ .
|