;dfrf/÷;+If]k
o'j/fhsf ;xof]uLnfO{ kmf}hbf/L
d'2f
Uofn]S;L l8:sf]df
!^ c;f]hdf ePsf] o'j/fh kf/; ;+nUg s'6lk6 sf08 o'j/fhsf] gfd pNn]v
gu/L sf7df8f}F lhNnf cbfnt k'u]sf] 5 . ;f] lbg gofFafg]Zj/sf]
Pe/]i6 xf]6nl:yt pQm l8:sf]sf] zf}rfnodf kqsf/ ;u'g nfjtLnfO{ lkl6/x]sf
o'j/fh kf/; / pgsf ;xof]uLx¿nfO{ /f]Sg vf]Hbf cfqmd0fdf k/]sf
;f]N6L xf]6nsf cWoIf l;4fy{ /f0ffn] @& c;f]hdf o'j/fh kf/;sf
s]xL ;xof]uLlj?4 s'6lk6 d'2f bfo/ u/]sf 5g\ . d'2fdf pgn]]
o'j/fh kf/; / nfjtLnfO{ eg] pNn]v u/]sf 5}gg\ . sfg'gljb\x¿
o'j/fhflw/fhsf] gfd jf ;f] gfd hf]l8g] k|;Ë cfpgf;fy cbfntdf
d'2f k|j]z gx'g] x'gfn] of] rnfvL ul/Psf] x'g;Sg] atfpF5g\ .
l;4fy{n] cfˆgf] ph'/Ldf ;f] /ft @=#) ah]lt/ Pshgf
JolQmnfO{ 3f]qm\ofO{–d'G6\ofO{ / s'6\b} u/]sf] b]v]/ of] s]
u/]sf], lsg of] dflg; s'l6Fb}5 eg]sf]df kl5 xf]6n aflx/ lg:sg nfUbf
k|u'0f /f0ff, ceo zfx, k|jGhg l;+x, cljg]z zfx / OlGbj/ /f0ffn]
s'6lk6 u/L 3fOt] agfPsf] pNn]v u/]sf 5g\ . ;f] 36gfsf b]lvhfGg]
;fIfLsf ¿kdf pgn] :o'rf6f/sf lbjfs/ uf}td, ;LtfkfOnfsf zDe'k|;fb
bfxfn, sfnLdf6Lsf bz/y l/;fn / e'jg /fhynfsf] gfd pNn]v u/]sf 5g\ .
s'6lk6 ug]{x¿dfly d'n'sL P]g s'6lk6sf] dxncg';f/ hl/jfgf
/ s}b ;hfosf] dfu ul/Psf] 5, h;df ;fdfGo hl/jfgf / tLg dlxgf;Dd
s}b x'g;Sg] Joj:yf 5 .
Tof] /ftsf] 36gfaf/] cflwsfl/s ¿kdf s;}n] s]xL
atfPsf 5}gg\ . l;4fy{n] klg cbfntdf afx]s ;fj{hlgs ¿kdf
s]xL af]n]sf 5}gg\ . ;u'g nfjtL klg ;Dks{df cfpg rflx/x]sf
5}gg\ . t/, 36gfsf k|ToIfbzL{ / l;4fy{sf cfkmGtsf egfO Pj+
pgn] bfo/ u/]sf] d'2fsf] cWoogaf6 ToxfF s] ePsf] lyof] eGg]af/]
w]/} s'/f yfxf x'G5 .
To; /ft Uofn]S;L l8:sf]df alnp8sf snfsf/ dxs rxnsf]
gfrufg x]g{ sf7df8f}Fsf s]xL 3/flgofF kl/jf/sf o'jfx¿ hDdf
ePsf lyP . s'df/ uf]/v zDz]/, k|lbkljqmd /f0ffx¿;Fu}
cfˆgL ;fyL lgnLdf lnDa"sf ;fy l;4fy{ klg sfo{qmd x]g{
ToxfF k'u]sf lyP . dWo/ftkl5 o'j/fh kf/; cfˆgf ;fyLx¿;Fu
Uofn]S;L l5/] . o'j/fh kf/;sf] 6f]nL To;cl3 aa/dxn l/lelh6]8
/]i6'/fF k|fË0fdf lyof], hxfF o'j/fhn] /fk|kf cWoIf kz'klt
zDz]/ /f0ff / pgsL 5f]/L b]jofgL;Fu Ps 306f enfs';f/L u/]sf lyP .
aa/dxn l/lelh6]8 k'Ug'cl3 pgL o'j/f1L lxdfgLsf] hGdlbgsf] pknIodf
b/af/leqsf] l/;]K;gdf / o'j/f1L;lxt cGgk"0f{ xf]6nsf] l/;]K;gdf
lyP . cGgk"0f{kl5 pgL …Nofl6g Sjf6{/ /]i6'/]06Ú
aa/dxn l/lelh6]8 k'u]sf lyP .
Uofn]S;L l8:sf]df sfo{qmd /fd|};Fu rNb}lyof] .
cs:dft\ glhs}sf] zf}rfnodf Ps JolQm g/fd|/L r'l6Fb} u/]sf] xNnf
km}lnof] . k|ToIfbzL{x¿sf cg';f/, 6\jfOn]6 uPsf k|lbkljqmd
/f0ff cQflnFb} kms]{/ l8:sf]df k;]kl5 ;Defljt clgi6sf] cfzÍfdf
l;4fy{ To;tkm{ uP . l;4fy{nfO{ p4[t ub}{ pgsf Ps lgs6 ldq eG5g\,
6\jfOn]6 hfFbf pgn] o'j/fh / pgsf ;xof]uLx¿sf] Pp6f hdftn]
kqsf/ ;u'g nfjtLnfO{ 6fpsf] leQfdf 7f]SofpFb} /QmfDo] agfP/ lkl6/x]sf]
b]v]/ of] /fd|f] ePg, o;f] ug{ x'Fb}g eg] .

tl:a/x¿ ls/0f kf08]
|
| alnp8sf snfsf/ dxs rxnsf] of] gfr x]g{ hfg'
g} ;f] lbgsf] ‰u8fsf] sf/s aGof] . ‰u8f x'g' s]xL
;docl3sf] Uofn]S;L l8:sf]y]s . |
o'j/fhsf] pkl:yltdf a]nfavt x'g] o:tf 36gfdf l:ylt
c;fdfGo aGg glbg pgL;dIf hfx]/ ug{;Sg] JolQmsf ¿kdf lrlgPsf
/f0ff cfˆgf] s]xL gnfu]kl5 ;fyL lgnLdf lnDa";Fu} aflx/
lgl:sg nfu]sf a]nf pgnfO{ k5fl8af6 cfqmd0f ul/of] . To; qmddf
nladf n8]sf l;4fy{nfO{ cfqmd0fsf/Lx¿n] d'Ssf / nfQLn] xfGb}
jif{ lbgcl3 ck]|zg ul/Psf] sdhf]/ afofF 3'F8fdf Hofbf k|xf/ u/]sf
lyP . d]l8s]o/ g]zgn xl:k6ndf ul/Psf] 3fpF hfFr k|ltj]bgdf
pgsf] æ3'F8fsf] x8\8Ldf rf]6sf] lgzfg /x]sf] / u'KtfËdf
;d]t rf]6 k'u]sf]Æ pNn]v 5 . l;4fy{nfO{ 5]Sg / 5'6\ofpg
vf]Hbf lkl6PsL lgnLdfsf] cg'xf/ / 9f8df rf]6 nfu]sf] 5 . 36gf:yndf
pkl:yt JolQm / l8:sf]y]ssf afpG;/x¿sf] k|of;kl5 dfq} l:ylt
;fDo ePsf] lyof] . l;4fy{ /f0ffsf Ps ldqsf cg';f/, pgn] cfkmGtx¿nfO{
To;lbg afpG;/x¿n] x:tIf]k gu/]sf] eP cfkm" gaRg] atfpFb}
cfPsf 5g\ . cfqmd0fsf/Lx¿af6 hf]ufPkl5 /f0ff / lnDa"nfO{
xf]6nd} s]xLa]/ /fvL k|lbk /f0ffn] ;ftbf]af6f]l:yt aLP08aL c:ktfn
k'¥ofPsf lyP . c:ktfndf s]xLa]/sf] pkrf/kl5 laxfgLkv b'j}nfO{
3/ nluof] .
dWo/ft, gfrufg, dlb/f / d:tLsf] jftfj/0fdf o:tf s'6lk6sf
36gf ;fdfGo h:t} nfu] klg o;df ;+nUg JolQmx¿sf sf/0f of]
uDeL/ ag]sf] 5 . s'l6g] l;4fy{ /f0ff ;f]N6Lsf dflns k|efs/
zDz]/ /f0ffsf Psdfq 5f]/f x'g\ . /fhf 1fg]Gb|nfO{ /fhsfh /
ljb]z dfldnfdf a]nfavt ;/;Nnfx lbg] k|efs/ /f0ff /fhfsf cToGt lgs6
;xof]uL dflgG5g\ . gd| / :ki6 elgg] l;4fy{sf] JolQmTj klg ;f]N6L
u|'ksf] cWoIf lgo'Qm eP otf PsfPs dfly p7]sf] xf] . cfqmd0fsf/Lx¿sf]
x}l;ot klg sd 5}g . o'j/fh kf/;sf vf; ldq eg]/ lrlgg] kfFr}
hgf sf7df8f}Fsf zlQmzfnL kl/jf/sf x'g\ . tLdWo] Ps cljg]z zfx
zfxL gft]bf/ ;d]t k5{g\ . kqsf/ cfzf zfx l;+x / ch'{ghËaxfb'/
zfxsf 5f]/f cljg]zsf] ljjfx :j= clw/fhs'df/L k|]Iff / :j= wL/]Gb|
zfxsf dflxnL 5f]/L zfxhfbL lztfidf;Fu ePsf] 5 . cGo cfqmd0fsf/Ldf
k|u'0f /f0ff k"j{ k|wfg;]gfklt ls/0f zDz]/sf gflt tyf k|df]b
/f0ffsf 5f]/f, k|jGhg l;+x k"j{ k|x/L dxflg/LIfs x]daxfb'/
l;+xsf 5f]/f, zfxL ;]gfsf SofK6]g OlGbj/ /f0ff k"j{ hg]{n lbuDa/
zdz]/sf 5f]/f / ceo zfx :j0f{axfb'/ zfxsf 5f]/f x'g\ .
36gfsf csf{ k|d'v kfq ;u'g nfjtL /fli6«o k|hftGq
kf6L{sf g]tf kb\d;'Gb/ nfjtLsf 5f]/f x'g\ . nfjtL;Fu Pp6} :s"ndf
b'O{ Aofr cl3kl5 /x]sf o'j/fhn] pgnfO{ lsg lk6]] /x:odo g} 5 .
Tof]eGbf klg 7"nf] /x:o l;4fy{nfO{ o'j/fhsf ;xof]uLx¿n]
lsg lk6] eGg] 5 . 36gfsf] s/La b'O{ ;ftfkl5 l;4fy{n] o'j/fhsf
kfFr ;xof]uLx¿dfly bfo/ u/]sf] d'2fdf k|ltjfbLx¿sf]
hjfkmaf6 sf7df8f}Fsf clehfTo kl/jf/x¿ d'l5Psf] Uofn]S;L l8:sf]
k|s/0fsf] /x:o aflx/ cfpF5 ls aLr}df d]nldnfk eP/ ;fd;'d x'G5, x]g{
afFsL 5 .
;a} ;|f]t r'k /x]sf] / cbfntdf k]z ul/Psf] sfuhdf
klg o'j/fh kf/;sf] ;+nUgtf OlËt gul/Psf] cj:yfdf of] 36gfdf
o'j/fhsf] ;+nUgtf slt lyof] c8\sn nufpg ;lsg] l:ylt 5}g . o;cl3
klg o'j/fh kf/;;Fu ;Dalwt ;f]xL l8:sf]df Pp6f 36gf 36]sf] lyof]
. -x]g'{;\ lxdfn !–!% ;fpg, @)^!_ ;fy} of] dWo/ftkl5sf] ;fdfGo
/dfOnf] ubf{sf] kl/0ffd geO{ o; k5fl8 kfl/jfl/s a]d]n klg x'g;Sg]]
sltko ;|f]tsf] egfO 5 .
;/bf/sf] ;fy{s hLjg

sdn bLlIft |
cu'jf s"6gLlt1
;/bf/ ob'gfy vgfnsf] !^ c;f]hdf lgwg ePkl5 pgsf]
bL3{, ;lqmo hLjg -lj= ;+= !(&)–@)^!_ sf]] ;j{q :d/0f eO/x]sf]
5 . g]kfnL ;flxTo, s"6gLlt, lzIff / k|zf;gdf pNn]Vo 6]jf
k'¥ofPsf oL cu|hk|ltsf] >4f / ;Ddfg :jfefljs / ck]lIft klg
lyof] . sf/0fÙ /f0ffsfnd} ljåtfsf] cfnf]s b]vfO;s]sf
vgfn *! jif{sf] pd]/;Dd ;fj{hlgs lhDd]jf/Lx¿df ;lqmo lyP
eg] (! jif{sf] pd]/;Dd cWoog, n]vgnufotsf af}l4s lqmofsnfkdf nflu/x]sf
lyP . g]kfnL, cª\u|]hL / ;+:s[tdf ;Fu;Fu} snd rnfpg] v'aL
ePsf vgfnn] ;w}F l;h{gfTds / ;fy{s hLjg afFr] .
tgx'F, dfg'ªsf] ;fdfGo kl/jf/df hlGdPsf vgfn
lj=;+= !((! sf] P;Pn;L k/LIffsf af]8{km:6 lyP . lqrGb| sn]hdf
cª\u|]hLsf] k|f]km];/b]lv ljleGg dGqfnosf ;lrj, ljifd kl/l:yltx¿df
ef/t, rLg / cd]l/sfsf /fhb"t / k|wfgdGqLx¿sf k//fi6«
dfdnf;DaGwL ;Nnfxsf/;d]t agfOPsf vgfnn] lzIff tyf k|zf;g ;'wf/;DaGwL
cfof]ux¿df /x]/ d'n'snfO{ pNn]Vo of]ubfg k'¥ofP .
6Ík|;fb cfrfo{ k|wfgdGqL ePsf] ;do -lj=;+= @)!@_ df ;/sf/L
;]jfdf lgDTofOPsf vgfnn]] aL=kL= sf]O/fnf / /fhf dx]Gb|b]lv /fhf
jL/]Gb| tyf k|hftGq k'g:yf{kgfkl5sf k|wfgdGqLx¿ s[i0fk|;fb
e§/fO{ / lul/hfk|;fb sf]O/fnfnfO{ klg plQs} ;3fP . oL
;a}sf s"6gLlts ;Nnfxsf/ / efif0f n]vs ag] ob'gfy . /fhf
jL/]Gb| vgfnk|lt ;a}eGbf a9L cfb/efj k|s6 ug]{df kb{y] . o;}
eP/ x'g;S5 /fhf jL/]Gb|n] vgfnnfO{ lj>fd ug}{ lbPgg\, ljleGg
cf]xf]bfdf lgo'Qm ul//x] . vgfnn] …;/bf/Ú pkflw
klg /fhf jL/]Gb|af6} kfPsf lyP .
s"6gLlts lhDd]jf/Lsf qmddf cflh{t cg'ej / 1fgnfO{
vgfnn] n]v / s[ltx¿dfkm{t\ ;fj{hlgs u/]sf 5g\ . vgfnsf
s[ltx¿ l/ˆn]S;G; cg g]kfn Ol08of l/n];G; -;g\ !(^$_,
:6«] y6\; -!(^^_, g]kfn M 6«flGh;g k|md cfO;f]n];lgHd
-!(&&_, P;]h Og g]kfN; km/]g ckm]o;{ -!(**_, g]kfn cfˆ6/
8]df]qm]l6s /]:6f]/];g -!((^_ / tL ;a}nfO{ PsLs[t ul/Psf] a[xt\
k':ts g]kfN; gg cfO;f]n];lg:6 km/]g kf]ln;L -@)))_ nfO{ g]kfnsf]
s"6gLlts Oltxf;sf b:tfj]h;d]t dfGg ;lsG5 .
s]xL ljZn]ifsx¿n] vgfnnfO{ g]kfnL k//fi6«
gLltsf d'Vo /0fgLltsf/ dfg]sf 5g\ . To;}n] pgsf] efudf h;–ckh;
b'j} kg'{ :jfefljs lyof] . ;g\ !(^% df ePsf] g]kfn–ef/t
uf]Ko ;D‰f}tf / To;df plNnlvt …g]kfnn] xltof/ lsGg'k/]
ef/tsf] cg'dlt lng'kg]{ k|fjwfgÚ vgfnsf] s"6gLlts hLjgsf]
;jf{lws cfnf]Ro / ljjfbf:kb k|;Ë ag]/ /x]sf] 5 .
;flxlTos ;lqmotf vgfnsf] hLjgsf] csf]{ pNn]Vo kIf
xf] . …;flxTo /f]rs of /f]df~rsf/L eP/ dfq x'Fb}g, of]
t Ps;fy ;To, lzj / ;'Gb/ x'g'k5{Ú eGg] dfGotf /fVg] vgfnsf
;dfnf]rgfsf] l;4fGt -@))#_, ;"lQm;+ro -@)#@_, ;flxlTos rrf{
-@)#$_ / g]kfnL efljgLljnf; -@)%%_ gfds s[lt;Fu} ;of}F cg';Gwfgd"ns
n]v/rgf k|sflzt 5g\ .
Ps bzsotf ;fj{hlgs hLjgaf6 k|foM 6f9} /x]sf vgfn
;flxlTos lrGtgdggdf lgln{Kt lyP . ;+ejtM To;}n] x'g;S5, gofF
k':tf;Fu pgL w]/} 3'nldn x'g ;s]gg\ . ca afFsL 5g\ pgsf s[lt
/ ljrf/ . g]kfnL ;dfh pgsf] ;dlk{t / ;lqmo hLjgk|lt s[tfy{
5 .
e]8fuf]7fnfsf] lkm/Gt] hLjg

lªdf kflv|g |
| pwf}nL nfu]sf] e]8fsf] ayfgM ;f]n'sf] bf]k'{ahf/glhs
. |
s/La rf/;o
e]8fsf] ayfg, ltgsf] kl5 nfu]sf kfFr hgf uf]7fnf / ;fydf b'O{ j6f
ef]6]s's'/ . j}zfv–h]7 / ebf}–c;f]hdf n]s–a];L
plSnFbf–‰bf{ ;f]n'v'Da'sf] ;b/d'sfd cf;kf;df b]lvg]
b[Zo xf] of] .
lxpFb 5Ng ebf}df dw]z pwf}nL -pFwf]_ ‰g]{ oL
e]8f k';–df3lt/ pbok'/ k'U5g\ . dWo hf8f] ToxfF latfP/
j}zfv–h]7lt/ pef}nL -pFef]_ nfUg] e]8fx¿ c;f/sf] cfwfpwLdf
;f]n'sf] lxdfnL If]q b"ws'08 cfOk'U5g\ . ebf} nfu]kl5
km]l/ pxL qmd z'? x'G5 / lg/Gt/ rln/xG5 .
af6f]df ufpFn]x¿ af/Lsf] df6f] dlnnf] kfg{
cf–cfˆgf] af/Ldf e]8f afFlwlbg uf]7fnfx¿nfO{ cg'/f]w
u5{g\ . æb'O{rf/ lbg af/Ldf e]8f afFlwlbPkl5 af/LwgLn]
xfdLnfO{ vfg] ;fdn klg lbG5g\,Æ ^ jif{cl3 /x/n] e]8fuf]7fnf]
ag]/ o;d} /dfO/x]sf cf]vn9'Ëf, dfDvf–^, 7"N9'Ëfsf
@$ jifL{o gLdf z]kf{ atfpF5g\ . pgL Ps–b'O{ jif{df lax]
u/]/ dfq of] k]zf 5f]8\g] ;f]rfOdf 5g\ . ‰§ x]bf{
e]8f uf]7fnf]sf] lkm/Gt] hLjg :jtGq b]lvP klg TolQs} si6s/ klg 5 .
lxdfnL If]qsf] lr;f], To;dfly af6f]df kfgLsf] r'6fOÙ b'Mvsf]
u0fgf u/]/ ;fWo 5}g . t/ o:t} hLjgdf /dfPsf 5g\ gLdfsf ;xofqL
g/axfb'/, ;f]d kflv|gx¿ klg . of] sfdaf6 pgLx¿
jif{sf] ^ j6f e]8f Hofnf kfpF5g\ . kl/jf/ e]6\g jif{sf] Psk6s
3/ k'U5g\ .
of] e]udf e]8fkfngaf6 x'g] cfDbfgLsf] k|d'v ;|f]t
pmg xf] . pwf}nL lkmg'{ / pef}nL nfUg'cl3 jif{df b'O{ k6s pmg
sfl6G5 . gLdfsf cg';f/, Psrf]l6df rf/ j6f e]8fsf] pmg s/La
Ps wfgL{ x'G5 . æo;af6 /f8L–kfvL a'lgG5, cf]9\g]
/ nufpg] n'u'gL -ef]6f]_ agfOG5 . klxnf]k6s sf6]sf] pmg g/d
x'g] ePsf]n] To;af6 rflxF w]/}h;f] n'u'gL g} agfOG5,Æ gLdf
eG5g\ . e]8fsf] b"waf6 klg dgUo] cfDbfgL x'G5 . To;afx]s
k|foM k"hfdf b]jLb]ptfnfO{ ef]u r9fpg e]8fsf] kf7f] /fd|} laqmL
x'g] ub{5 .
s]xL jif{otf b]zdf a9]sf] lx+;fn] e]8fkfngnfO{ klg
c;/ kf/]sf] 5 . e]8Luf]7 plSnFbf / cf]ln{Fbf 7fpF7fpFdf dfcf]jfbLx¿n]
e]8f ug]/ …s/Ú p7fpg] u/]sf] d'Vo uf]7fnf tyf ;fx'
cf]vn9'Ëf, ?Dhf6f/sf 7}nf nfdf u'?ª atfpF5g\ . o:tf
Jojwfgn] ubf{ e]8Luf]7 n}hfg]–Nofpg] rng 36\b}5 . ;Nn]/L–&,
bf]k'{sf xl/ /fhe08f/Lsf cg';f/, Ps bzs cl3;Dd kfFr–5 ayfg
b]lvg] e]8fsf] n:s/ clxn] Ps–b'O{ ayfgdf ‰/]sf] 5 .
cfDbfgLsf] d'Vo ;|f]t /x]sf] k'Vof}{nL Joj;fo nf]k x'g nfu]sf]df
;fx' u'?ª lrlGtt 5g\ .
•
lªdf kflv|g, ;f]n'v'Da
blntsf] ;efdf blnt ckx]lnt
kfFr aif{cl3 l;/xfdf
l;gf] alxisf/af6 z'? ePsf] blnt cfGbf]ngn] clxn] e"ld, gful/stf
/ cf/If0fnfO{ cfˆgf] dfu agfPsf] 5 . cfˆgf dfuk|lt
/fi6«sf] Wofg cfslif{t ug{ blntx¿n] !% c;f]hdf /fhlj/fhdf
$) eGbf a9L lhNnfsf s/La !) xhf/ blntx¿ ;xefuL /x]/ lj/f]w
k|bz{g u/]sf lyP . To;cl3 b'O{ lbg pgLx¿n] :yfgLo /Ëzfnfdf
$* 306] l/n] cg;g klg u/]sf lyP .
cfGbf]ngdf vf;u/L l;/xf / ;Kt/Ldf ljleGg vfn] cTofrf/af6
kLl8tx¿sf] pNn]Vo ;xeflutf lyof] . slyt pkNnf] hfltsf]
HofbtLsf lzsf/ ePsfx¿n] cfGbf]ngn] k'Vof}{nL pTkL8gaf6 d'lQm
lbnfpg] cfzf /fv]sf lyP . kf/f]b]jL vË c‰ cfzfjfbL
x'Fb} elG5g\, æxfdL ;f8Lsf] skmg afFw]/ d}bfgdf pq]sf 5f}F,
cfGbf]ngsf] j]unfO{ ca s;}n] /f]Sg ;Sg] 5}g .Æ cfGbf]ngn]
csf{ ;xefuL b'MvL/fd rdf/df cfˆgf dfu k"/f u/fpg l;+xb/af/
3]g{ hfg];Ddsf] cfTdljZjf; hufPsf] 5 .
cfGbf]ngdf $% j6f ;+3;+:yfn] P]Soa4tf hgfPsf lyP .
sfo{qmddf hf/L !# a'Fb] …/fhlj/fh 3f]if0fkqÚdf sDtLdf
Ps laufxf hUuf, clgjfo{ cf/If0f, cfdfsf] gfdaf6 ;d]t gful/stf kfpg'kg]{,
blnt cfof]unfO{ ;+j}wflgs cË agfpg'kg]{, e"ld ;DaGwL P]g
@)@! vf/]h u/L hgd'vL P]g lgdf{0f ug'{kg]{nufotsf dfux¿ pNn]v
5g\ . blnt ;ª\3if{ ;ldltsf cWoIf anb]j /fdn] lxdfn ;Fu
s'/f ub}{ oL dfu k"/f u/fpg cfGbf]ngnfO{ /fi6«JofkL agfOg]
atfpF5g\ . cfdlGqt jQmfx¿nfO{ x]bf{ cfof]hsx¿n]
cfGbf]ngnfO{ d'n'sdf hf/L /fhgLlts cfGbf]ng;F+u} hf]8]/ cfˆgf
dfunfO{ /fli6«o Ph]08f leq kfg{ vf]h]sf] cg'e"lt x'GYof] .
¥ofnLkl5sf] ;efdf ;flxTosf/ vu]Gb| ;ª\u|f}nf, ljBfyL{ g]tf
uug yfkf, blnt g]tf lx/f ljZjsdf{, g]skf -Pstfs]Gb|–d;fn_
sf g]tf :jgfdn] af]n]sf lyP .
t/, d~rd} a;fOPsf l;gf] alxisf/ cfGbf]ngsf Ps gfOs],
g]kfn hghflt kf6L{sf cWoIf ljz]Gb| kf;jfgnfO{ ToxfF af]Ng lbOPg .
cfkm"n] af]Ng kfpg'k5{{ egL dfu ubf{ cfof]hsx¿n] pgnfO{
…/fhfsf] dltof/n] cfGbf]ng efF8\5Ú eGb} d~raf6} unxTofP .
s/La !% ;o blntx¿nfO{ lnP/ sfo{qmddf cfPsf kf;jfgnfO{ To:tf]
Jojxf/ u/]kl5 sfo{qmddf lgSs} 7"nf] v}nfj}nf dl~rPsf] lyof] .
pgn] cfof]hsx¿n] cfGbf]ngnfO{ blntx¿sf] xslxt eGbf
klg /fhgLlts :jfy{ l;4 ug]{ dfWod agfpg vf]h]sf] cf/f]k nufPsf 5g\ .
cfGbf]ngsf/Lx¿ eg] ;dfhsf] k|d'v ;d:ofsf] ¿kdf
/x]sf] blnt ;d:ofnfO{ d'n'ssf] l;Ëf] /fhgLltaf6 k[ys\ /fVg
g;lsg] atfpF5g\ . æxfd|f] dfunfO{ cfTd;ft\ ug]{ /fhgLlts
zlQm jf cfGbf]ng;Fusf] ;fdLKotf :jLsfg{ xfdLnfO{ /lQ cK7]/f] nfUb}g,Æ
;ª\3if{ ;ldltsf cWoIf anb]j /fd eG5g\ .
•
dgf]h >]i7, /fhlj/fh
dfcf]jfbLsf >ds}bL


dfcf]jfbLsf] sAhfdf /x]sf >ds}bL 9'Ëf af]Sb} / k'n
lgdf{0f ub}{5g\ .
|
dfcf]jfbLx¿ cfkm"n]
lu/ˆtf/ u/]sf dflg;nfO{ slyt …dfcf]jfbL
hg;QfÚ / To;sf gLltlgod lj/f]wL sfd u/]sf] cf/f]k nufO{ >ds}bLsf]
¿kdf sfddf klg nufpF5g\ . o:tf] s}bdf /flvg] clwsf+znfO{
;'/fsL, of}gzf]if0f, afnljjfx, xTof cflb cleof]u nufOPsf] x'G5 .
;'v]{t, u'7'sf dfcf]jfbL sfo{stf{n] cfkm"x¿;lxt
>ds}bdf /flvPsf @% hgfn] :yfgLo u'7' vf]nfdf s/La ?=# nfv kg]{
k'n agfPsf] bfaL u/]sf 5g\ . DofUbL cfqmd0fdf dfl/Psf sfo{stf{x¿sf]
;D‰gfdf lgdf{0f ul/Psf] elgPsf] of] k'nn] ljhf}/f, u'7'nufot
c5fdsf hgtfnfO{ cfjthfjt ;'ljwf k'u]sf] 5 . ltg} >ds}bLnfO{
ljh' vf]nfdf klg k'n agfpg nufO/x]sf] dfcf]jfbLx¿ atfpF5g\ .
s]xL 7fpFdf o:tf ;fgfltgf ljsf;sf sfd u/]/ nf]slk|o
x'gvf]h] klg dfcf]jfbLn] c? w]/} 7fpFdf 7"nf7"nf / vlr{nf
;+/rgfx¿sf] ljgf; tyf ljsf; lgdf{0fdf cj/f]w l;h{gf u/]/
b]znfO{ gf]S;fg / hgtfnfO{ c;'ljwf k'¥ofpg] sfd ug{ 5f]8]sf
5}gg\ .
o;}u/L k"jL{ g]kfnsf] vf]6fª, 8fF8fufpF–$,
cf]v|]df cfˆgf sfsf bfgaxfb'/ v8\sfsf] xTofsf] cleof]u nfu]sf
nfnaxfb'/ v8\sfnfO{ klg /fHosf] sfg'g nfu]sf] 5}g, g pgLlj?4 k|x/Ldf
xTofsf] ph'/L g} k/]sf] 5 . dfcf]jfbLn] pgnfO{ xTofsf] ef]lnkN6,
uPsf] @ h]7df lgoGq0fdf lnO{ rf/ lbgkl5 :yfgLo ufpFn]sf] /f]xj/df
>ds}b ;'gfP/ uP .
dfcf]jfbL ufpFdf geP klg nfnaxfb'/n] pgLx¿sf]
pbL{ cg';f/ $% lbg nufP/ uflj;sf] ! b]lv % g+= j8f;Ddsf] /fhs'nf]
dd{t u/], ^ lbg uflj; ejgsf] cfFug ;DofP / @* c;f/b]lv dx]Gb|f]bo
dflj, 8fF8fufpFdf 9'Ëf af]ls/x]sf 5g\ . dfcf]jfbLx¿
clxn] klg pgnfO{ lr¶Laf6 cfb]z lbFb} sfd nufpF5g\ . ;/sf/n]
aGbLnfO{ l;wf lbG5, t/ pgL cfˆg} dfgf] vfP/ laxfg ( ah]b]lv
% ah];Dd sfd u/L …;hfoÚ e'Qmfg u5{g\ . a? glhsdf
9'Ëf gkfP/ pgnfO{ ;d:of kg{ yfn]sf] 5 .
•
ofbjk|;fb jf:tf]nf, ;'v{]t
eLd /fO{, vf]6fª
lj:yflktsf] af]‰

æafUn'ªahf/ cfPsf lj:yflktx¿n] cfˆgf]
;Dk"0f{ vr{ ;/sf/n] Joxf]g'{kg]{ dfu u/]sf 5g\ .Æ
– k|lhc k|]dgf/fo0f zdf{
|
dfcf]jfbLsf] …Ps
3/, Ps e"ldutÚ sf] gf/fkl5 afUn'ªsf b'u{d If]qx¿af6
;b/d'sfd afUn'ªahf/, /fhwfgL sf7df8f}F jf ef/tlt/ knfog x'g]x¿sf]
cf]O/f] nfUg yfn]sf] 5 .
lzjfno dflj, clwsf/Lrf}/df !) sIffdf k9\g] yfkfdu/
y/sf Ps ljBfyL{nfO{ k9fO lau|G5 eg]/ afa'–cfdfn] 3/sf] sfd
;d]t cx|fpFb}gy] . t/ clxn] pgL k9fO 5f]8]/ ef/t k;]sf 5g\ .
cleefjs;lxt ljBfyL{x¿sf] ufpF 5f]8\g] qmd & c;f]hb]lv
z'? eP klg @! c;f]hdf afUn'ªahf/ cfOk'Ug] ljBfyL{–cleefjssf]
;ª\Vof cTolws lyof] . Ps ljBfyL{sf cg';f/, s/La !* ;o
ljBfyL{ cWoog/t clwsf/Lrf}/sf lzjfno / e"hL dflj tyf af]afªsf]
1fgf]bo dfljsf sIff # b]lv !) ;Ddsf &) k|ltzteGbf a9L ljBfyL{n]
ufpF 5f]8]sf 5g\ . ptf u'NdL / a'6jn x'Fb} ef/t / sf7df8f}Flt/
hfg]x¿ klg TolQs} 5g\ . afUn'ªahf/ cfpg]x¿dWo]
klg s]xL k|x/L / ;]gfn] u'NdLlt/ hfg glbPsf]n] otf cfPsf] atfpF5g\ .
rGb|a/fx k|flj, af]x/fufpFsf k|wfgfWofks nf]s]Zj/
;fksf]6fsf cg';f/ clwsf/Lrf}/ / af]afªaf6 &) eGbf a9L ljBfyL{
pgLx¿sf cleefjs;lxt sf7df8f}F uPsf 5g\ . pgL eG5g\,
æo;cl3 dfcf]jfbLn] ckx/0f u/]sf :yfgLo b'O{ blnt ljBfyL{ aGb's
af]s]/ ufpFdf cfPsf] b]v]kl5 cfkm"nfO{ klg o'4df k|of]u ug]{
8/n] ljBfyL{x¿n] ufpF 5f]8]sf x'g\ .Æ
afUn'ªahf/ cfPsf lj:yflktx¿n] ljleGg ;+:yfn]
h'6fOlbPsf vfgf / a;f]af; ;xof]u c:jLsf/ ub}{ k|d'v lhNnf clwsf/L;dIf
cfkm"x¿ a;]sf] xf]6nsf] ;Dk"0f{ vr{ ;/sf/n] Joxf]g'{kg]{
dfu u/]sf 5g\ . k|lhc k|]dgf/fo0f zdf{, jf:tljs z/0ffyL{ x'g\
eg] pgLx¿ k|zf;gn] Joj:yf u/]sf] 7fpFdf a:g'kg]{ atfpF5g\ .
#^ hgf ljBfyL{nfO{ lhNnf afnsNof0f ;ldltn] :yfgLo ljBfnox¿df
egf{ u/fPsf] 5 . Tof] ;'ljwf kfPkl5 s]xL ljBfyL{ / cleefjsx¿n]
af]l8{ªdf k9\g] Joj:yf x'g''kg]{ dfu u/]sf 5g\ .
dfcf]jfbLsf] hgdf]rf{ g]kfn;Fu a9\b} uPsf] le8Gtn]
klg lj:yfkgsf] ;d:ofdf £o" yk]sf] 5 / b'j}nfO{ ;dy{g
gug]{ ;j{;fwf/0fx¿ a9L lj:yflkt ePsf 5g\ . hgdf]rf{n]
dfcf]jfbLlj?4 cfˆgf] ;zQm k|ltsf/n] hgtfnfO{ ufpFdf a:g ‰g}
pT;fxL agfPsf] bfaL u/]sf] 5 . t/ Pdfn]sf afUn'ª ;lrj
>Lk|;fb zdf{ eG5g\, æoL b'O{ ldqzlQmaLrsf] le8Gtn] lgDTofPsf]
yk c;'/Iffsf] kl/0ffd xf] lj:yfkg .Æ
•
ljgf]b wf}nflul/
ls/fFtL j]bsf] cfsif{0f

u0f]z ;fDkfª
|
Onfdsf] afF‰f]–(,
dfª;]j'ªl:yt ls/fFtLx¿sf] wfld{s:yndf
/x]sf] j]bzfnf …lg;fd lxdÚ df ls/fFtL j]b …d'Gw'dÚ
k9\g]x¿sf] cfsif{0f a9]sf] 5 . ls/fFtx¿ dfq xf]Og,
slyt pRrb]lv lgDg hflt / :jb]zLb]lv ljb]zL;Dd cfpg] o; ljBfnodf
ef/t, e'6fg / adf{;Ddsf dflg;x¿ cWoog u5{g\ . @)%) ;fndf
:yflkt of] j]bzfnfaf6 clxn];Dd ls/fFt sd{sf08sf Ps xhf/ eGbf a9L
;fdfGo 1ftf …;]jf;fjfÚ / 8]9 ;o hlt 1ftf …zAbLu'?Ú
pTkfbg ePsf 5g\ .
oxfF x'g] d'Gw'd k9fOsf] k|fylds tx …x]sl;ªÚ
df kf7k"hf, Jofs/0f / syf, lgDgdfWoflds tx …o'sl;ªÚ
df sd{sf08sf] ;fdfGo hfgsf/L, efifflnlk / hLjgL tyf dfWolds tx …rfdl;ªÚ
df Gjf/g, ljjfx, ls/fFt wd{–bz{g, hl6n Jofs/0f, Hof]ltif ljBf
/ ;fdflhs jftfj/0fsf] cWofkg x'G5 eg] pRrdfWoflds tx …yfªl;ªÚ
df zAbLu'? pTkfbg ug]{ pRr >]0fLsf] k9fO x'G5 . ls/fFt wd{u'?
cfTdfgGb lnªb]gsf] ;+/IfsTjdf ;~rfng eO/x]sf] o; j]bzfnfdf
cf7 hgf lzIfsn] g]kfnL, cª\u|]hL / ls/fFtzf:qsf !@ j6f ljifo
k9fpF5g\ .
k|fylds txdf cWoog/t Onfd, uh'/d'vLsL lbndfof sfsL{
ls/fFt efiff–;+:s[ltk|lt rfv nfu]/ k9\g cfPsf] atfpFl5g\ .
;+v'jf;ef, l;4sfnLsf bnaxfb'/ ljZjsdf{ rflxF ls/fFt lzIff j}1flgs
5 eGg] nfu]/ cfPsf x'g\ . dfcf]jfbL lx+;f / o; If]qdf Jofks
xNnf ePsf] ;Defljt k|noaf6 ;'/lIft /xg k"jf{~rnsf ljleGg lhNnfx¿af6
wd{u'? lnªb]gsf] z/0fdf cfO{ 6x/f xfn]/ a;]sfx¿n] klg
ls/fFt lzIff lng] df}sf kfPsf 5g\ . æOR5f eP/ klg k9\g
kfPsf] lyOgF, aNn cj;/ ldn]sf] 5,Æ tfKn]h'ª, l;gfdaf6
lj:yflkt ^! jifL{o bz/y y]a] eG5g\ .
j]bzfnfsf k|d'v lzIfs tyf …ls/fFt ;fDof]s dfª;]jf
;fjfÚ sf cWoIf t]haxfb'/ y'n'ª ls/fFt wd{sf] wfld{s
;lxi0f'tfh:tf ljz]iftfn] klg ljb]zL / slyt pRr hfltsf g]kfnLx¿
;d]t w]/}nfO{ cfslif{t u/]sf] atfpF5g\ . e'6fgsf zAbLu'? eLd
u'?ªn] d'Gw'ddf lglxt dfgjLo d"NodfGotf / g}lts cfr/0fn]
ljb]zLx¿nfO{ cfslif{t u/]sf] kfPsf 5g\ . …ls/fFt
rf]Tn'ª u'? dfª\u]gf ;]jf ;ldltÚ sf cWoIf s]x/l;ª
of]ªxfª eG5g\, æls/fFt wd{sf] j]b k9fO x'g] ;+;f/e/
oxL Pp6f dfq} 7fpF xf], t/ klg ;/sf/n] s'g} ;xof]u gu/]sf]df b'Mv
nfu]sf] 5 .Æ
•
u0f]z ;fDkfª÷dfofldt'
Gof}kfg
;'/Iff ug]{ g} c;'/lIft
ljleGg ;+3;+:yfnfO{
;'/Iff lbg] lghL ;'/Iff sDkgLsf uf8{x¿ cfkm}F
c;'/lIft / cfly{s zf]if0faLr sfd ul//x]sf 5g\ . sDkgLn] cfkm"nfO{
cToGt yf]/} kfl/>lds lbg] u/]sf] pgLx¿sf] u'gf;f] 5 .
sDkgL /lh:6«f/sf] sfof{nodf btf{ ePsf 8]9 ;oeGbf a9L lghL
;'/Iff sDkgLdWo] xfn ;o j6f hlt ;lqmo 5g\ . d'n'sdf rs]{sf]
åGå / lx+;fn] pgLx¿sf] Joj;fo ‰g\ rlDsPsf]
5 .
@)%# ;fndf v'n]sf] b]zsf] klxnf] lghL ;'/Iff sDkgL
u|'k kmf]/ ˆnfssf Ps uf8{n] cfkm"n] dfl;s ?=@#%) kfpg]
u/]sf] atfP . u|'k kmf]/n] ;'/Iff uf8{ /fVg] ;+:yfaf6 eg] Pshgf
uf8{sf] nflu Tof] eGbf ‰08} tLg u'0ff a9L /sd lng] u/]sf]
pgL atfpF5g\ . t/, u|'k kmf]/sf Ps pRrtxsf sd{rf/Ln] cfˆgf]
;+:yfn] oqf] a]/f]huf/Lsf] a]nf h'g kl/df0fdf /f]huf/L lbPsf] 5,
ToxL g} 7"nf] pknlAw ePsf] atfP . u|'k kmf]/ ˆnfsdf
rf/ xhf/ e"tk"j{ ;}lgs, k|x/L tyf cGo dflg;x¿ ;'/Iffuf8{sf]
sfd u5{g\ .
cGt/f{li6«o >d ;Ë7g, k'Nrf]sdf sfo{/t
k|wfg ;]So'l/6Lsf Ps ;'/Iffuf8{{ sDkgLn] ;Ë7g;Fu k|lt;'/Iffuf8{
bf]Aa/eGbf a9Lsf] ;D‰f}tf u/]/ cfkm"nfO{ ?=@@ ;o dfq
lbPsf] atfpF5g\ . kfFr ;o ;'/Iffuf8{ sfo{/t k|wfg ;]So'l/6Lsf
;'/Iff k|aGwsn] o;af/] af]Ng OGsf/ ub}{ olt dfq} eg], æJoj;fo
xf], s]xL k};f sdfPg eg]/ s;/L rN5 <Æ An' x]eg / dxfnIdL
;]So'l/6Lsf s]xL ;'/Iffuf8{n] t cfˆgf] tna ?=@ xhf/ dfq /x]sf]
atfP .
>ldsx¿sf] xslxtsf lglDt sfo{/t ;+:yfx¿
;'/Iffuf8{sf] zf]if0faf/] cgle1 5}gg\, t/ g]kfn 6«]8 o'lgog
dxf;+3sf s]Gb|Lo pkdxf;lrj xl/bQ hf]zL PskN6 u|'k kmf]/sf >ldsx¿nfO{
;Ël7t ug]{ k|of; ubf{ To;df ;+nUg ;a} sfdaf6 lgsflnPsf] cg'ej
;'gfpF5g\ . u|'k kmf]/n] ;'/Iffuf8{sf] nflu cfkm"n] lng]u/]sf]
/sd eGbf ;ft xhf/ ?k}ofF;Dd sd tna lbPsf] u'gf;f] o'lgogdf cfPsf]
hfgsf/L lbFb} pgL eG5g\, æsfdbf/x¿sf] ;'ljwf / hflu/sf]
;'/Iffsf] nflu ;/sf/n] :ki6 gLltlgod gagfPsf]n] o:tf] ePsf] xf] .Æ
dfcf]jfbLsf] lgzfgfdf lghL ;+3;+:yfx¿ klg kl//x]sf]
a]nf nf}/f] / v's'/Lsf e/df sfd ug]{ oL ;'/Iffuf8{n] ;/sf/n] >ldsx¿sf
nflu tf]s]sf] b}lgs Go"gtd Hofnf ?=() a/fa/sf] tna ;d]t kfPsf
5}gg\ . >d sfof{no, 6]s'sf k|d'v ;'/]z >]i7 cfkm}F eG5g\,
æ;'/Iff uf8{x¿ cfly{s zf]if0fdf kb{} cfPsf 5g\ .
;/sf/L jf u}/;/sf/L lgsfoaf6 pgLx¿sf] xslxtsf] ;'g'jfO{ ePsf]
5}g .Æ
•
ljsf; vgfn
jg / 6]lnsd ‰u8f dsf{ hgtfnfO{
uflj;:t/Lo ;j{bnLo
a}7ssf] lg0f{osf] e/df ;/sf/L hldgdf aL6LP; 6fj/ lgdf{0f ug{] g]kfn
6]lnsd sfg"gL ljjfbdf km;]sf] 5 . ;nf{xLsf] hAbL–*,
zflGt6f]nl:yt b'uf{sfnL ;fd'bflos jgsf] rf/ s7\7f hldgdf 6]lnsdn]
6fj/ agfO;Sg nfUbf lhNnf jg sfof{non] afFsL lgdf{0fdf /f]s nufPsf]
5 .
lgldQ lhNnf jg clws[t lzjk|;fb zdf{ eG5g\, æjgsf]
hUufsf] :jfldTj x:tfGt/0f gu/fO{ g]kfn 6]lnsdn] 6fj/ lgdf{0f u/]sf]n]
/f]s nufpg' k/]sf] xf] .Æ ptf g]kfn 6]lnsdn] cfkm"nfO{
^ c;f/ @)%( df nfnaGbL / hAbLsf] uflj;:t/Lo ;j{bnLo a}7sn] ;f] hldg
P]nfgL 7x/ u/L 6fj/ lgdf{0f ug{ cg'dlt lbPsf] ts{ u/]sf] 5 .
t/, jg sfof{no eg] uPsf] jif{b]lv b'uf{sfnL ;fd'bflos jgnfO{ pkef]u
ug{ lbPsf] ;f] hUUffsf] :jfldTj x:tfGt/0f ePsf] kq gNofP;Dd lgdf{0f
sfo{ x'g glbg] c8fgdf 5 .
of] ljjfbkl5 7]s]bf/ ;'zLn lgdf{0f ;]jf, dn+ujfsf
u+uf/fd /fptn] b'j} kIfaLr lnlvt ;xdlt geP;Dd sfd gug]{ atfPsf 5g\ .
b'uf{sfnL ;fd'bflos jgsf cWoIf eLdk|;fb e§/fO{n] rflxF ;d"xn]
;f] hldgsf] d'cfAhf kfpg'kg]{ dfu cl3 ;f/]sf 5g\ . sfd ;lsg}
nfu]sf] kfFr ;o nfOg Ifdtfsf] pQm 6fj/sf] lgdf{0f /f]lsFbf dsf{
eg] ;j{;fwf/0fnfO{ k/]sf] 5 . Ps :yfgLo afl;Gbf eG5g\, æljjfb
gePsf] eP xfdLn] 6]lnkmf]g ;'ljwf rfF8f] kfpFYof}F .Æ
•
;'dg/fh kGt
dfcf]jfbL …s/Ú
klg o'4d}
s}nfnLsf ufpFx¿df
…hg;QfÚ rnfO/x]sf dfcf]jfbLn] …s/Ú p7fP/
o'4 / lx+;fdf vr{ ul//x]sf 5g\ . vf;u/L lhNnfsf] sf7 Jofkf/af6
s/f]8f}F ;Íng ul//x]sf dfcf]jfbLn] ;Ldf Onfsfdf eG;f/ ;d]t
p7fPsf / lhNnfsf tLg bh{g k|fs[lts tfntn}of 7]Ssfdf lbPsf 5g\ .
dfcf]jfbLsf ;]tL–dxfsfnL If]qLo Ao"/f]
;b:o …cv08Ú wgu9L gu/kflnsf, u]6f, uf]bfj/L / dfnfv]tL
uflj;afx]s s}nfnLsf c¿ ;a} uflj;df laqmL x'g] ;fn / vo/sf]
sf7df k|lt So'ljs km"6 ?=!@% / l;;f}df ?=!)) s/ nufPsf] atfpF5g\ .
b'O{ jif{cl3 ef/t;Fu hf]l8Psf] s}nfnLsf] !)* lsnf]ld6/ nfdf] l;dfgfsf
eG;f/ OsfO{x¿ ;b/d'sfddf ;fl/Pkl5 pgLx¿n] km"naf/L,
ehgL / wgl;+xk'/df kfFrb]lv cf7 k|ltzt eG;f/ ;d]t p7fO/x]sf 5g\ .
wgl;+xk'/ …hg;/sf/Ú sf sfo{jfxs k|d'v ;'/Iffsf b[li6sf]0fn]
lglZrt :yfg gtf]sL sfo{stf{ kl/rfng u/]/ s/ ;Íng ul//x]sf]
atfpF5g\ . dfcf]jfbLnfO{ lrgLsf] k|lt SjLG6n ?=@) / /f;folgs
dnsf] ?=!) ltg]{ u/]sf] Jofkf/Lx¿ atfpF5g\ .
dfcf]jfbLn] lhNnfdf slt k};f p7fpF5g\ eGg] olsg ug{
g;lsP klg sf7af6 dfq} s]xL s/f]8 ;Íng u/]sf] cg'dfg 5 .
lhNnf jg sfof{nosf] /]s8{ cg';f/, cfly{s jif{ @)%(–^) df s}nfnLdf
&# xhf/ So'ljs kmL6 ;fn / @ nfv *! xhf/ SjLG6n vo/ laqmL ePsf]
lyof] . of] sfd clxn] dfcf]jfbLn] ul//x]sf 5g\ . oxL kl/df0fnfO{
cfwf/ dfGbf klg pgLx¿n] p7fpg] /sd ?=#–$ s/f]8 k'U5 .
of] /sdsf] 7"nf] c+z pgLx¿n] s'g} ljsf; lgdf{0f jf ;fdflhs
sfo{df geO{ lx+;fTds cfGbf]ngdf vr{ ug]{ u/]sf 5g\ . clxn]
t/fO{df ljsf; k|d'v k|fyldstf gePsf] atfpg] If]qLo ;b:o cv08 eG5g\,
æw]/} /sd t o'4df g} vr{ x'G5 . To;kl5 ;Ë7g ;~rfng,
zxLb kl/jf/nfO{ ;xof]u, :jf:Yo, ;~rf/ cflbdf hfG5 .Æ
dfcf]jfbLx¿n] cfˆgf] …;QfÚ 3f]if0ff ePsf]
7fpFdf p7]sf] sf7sf] /sdsf] @% k|ltzt kf6L{nfO{ / afFsL jg pkef]QmfnfO{
lbg] u/]sf] / cGo 7fpFdf p7]sf] /sd k"/} kf6L{n] lng] u/]sf]
bfaL klg u/]sf 5g\ .
s]xL ;ftfcl3 s}nfnLsf] km"naf/L uflj;df dfcf]jfbLn]
;~rfng u/]sf] …hgu'gf;f]Ú sfo{qmddf :yfgLo afl;Gbfx¿n]
;Ílnt /sd kf/bzL{ 9Ën] ;fj{hlgs ug'{kg]{ / s]xL c+z
:yfgLo ljsf;df nufpg'kg]{ dfu /fv]sf lyP . t/, If]qLo ;b:o
cv08 o'4sf] cj:yfdf ;a} s'/f Jojl:yt gx'g] ePsfn] cfo–Joo
;fj{hlgs ug{ g;lsg] atfpF5g\ .
•
s0f{ zfx
5lj ;'wfg{ sf7t:s/nfO{ sf/afxL
;fu/gfy jg
kl/of]hgf, ;nf{xLsf] sf7 cj}w ¿kdf a]rljvg u/]sf] cf/f]k
nufO{ @$ c;f]hdf dfcf]jfbLn] /]~h/ /fdrGb| 7fs'/nfO{ ckx/0f u/] .
dfcf]jfbLx¿ ljut s]xL dlxgfb]lv ;nf{xL, /f}tx6, af/f / k;f{df
sf7 t:s/lj?4 ;lqmo ePsf 5g\ .
g]kfndf ;fnsf 7"nf–7"nf ¿v
/ ;Ldfkfl/ ef/tdf o;sf] sf7sf] 7"nf] ahf/ ePsf]n] b'j}lt/sf
t:s/x¿n] dWot/fO{sf] hËndf ;w}F cfFvf nufpg] u/]sf 5g\ .
s]xL jif{b]lv dfcf]jfbLn] jgsf Onfsf / /]~hkf]:6 sfof{nox¿df
cfqmd0f u/L jg/Ifsx¿sf] …y|Lg6y|LÚ /fOkmn vf];]kl5
c¿ xltof/ dfcf]jfbLsxfF gk'uf];\ eg]/ ;/sf/n] afFsL xltof/
lkmtf{ lnof] . lgxTyf jg/Ifs xftxltof/;lxt cfpg] sf7t:s/x¿;Fu
h'Wg ;s]gg\ / jgdf rf]/L, t:s/L ‰g\ a9\of] . To;dfly
s}of}F Onfsf jg sfof{no / /]~hkf]i6x¿ ;'/lIft 7fpFdf ;fl/Psfn]
jg sd{rf/Lx¿ cfˆgf] sfo{If]qdf hfg g;s]sf / ;'/IffsdL{x¿
klg ;b/d'sfd cf;kf;df dfq} s]lGb|t ePsf] df}sf 5f]k]/ t:s/x¿
‰g\ ;lqmo eP . o; k[i7e"lddf dfcf]jfbLx¿s}
sf/0f / ;xeflutfdf jg kFm8fgL / sf7 t:s/L a9]sf] cf/f]k nfUg yfn]kl5
pgLx¿n] sf7 t:s/lj?4 sf/afxL z'? u/]sf x'g\ .
dfcf]jfbL k;f{ lhNnf hg;/sf/ k|d'vn] k;f{sf lj?jfu'7L,
/Ëk'/, xf]/L, afujfgf, dgjf, dxfb]jkl§ cflb ufpFdf sf7
t:s/L Jofks /x]sf] atfpFb} tTsfn of] wGbf g5f]8\g]nfO{ ef}lts sf/afxL
ug]{ r]tfjgL lbPsf 5g\ . dfcf]jfbLx¿n] jg ;+/If0f ;d"x
u7g u/]/ u:tL ug]{ / hËndf kf]:6/ 6fF;]/ hyfefjL jg ljgf; gug{
clkn ug]{ sfd u/]kl5 jg pkef]Qmf ;ldltx¿ klg ;lqmo ePsf 5g\ .
nIdLlgof–* sf] aLkL–k'iknfn ;fd'bflos jg pkef]Qmf ;d"xsL
b'uf{ v/]n elG5g\, æ;fn nufotsf dxFuf ¿vsf] rf]/L s6fgL
a9]kl5 xfdLn] u:tL a9fPsf xf}F .Æ af/f / k;f{df dfq}
u:tLn] t:s/x¿ af6 ef/tLo ahf/df sf7 cf];fg{ k|of]u eO/x]sf
tLg ;o ;fOsn sAhf u/]sf] 5 . t:s/af6 dfcf]jfbLn] ;dfPsf sf7
ljBfnox¿nfO{ a'‰fpg] ul/Psf] k;f{ …hgd'lQm ;]gfÚ
sf Ps O~rfh{ ;'/]z kf;jfg atfpF5g\ .
k;f{ lj?jfu'7Lsf nId0f >]i7n] clxn]] sf7sf] rf]/L
s6fgL lgs} sd ePsf] kfPsf 5g\ . o;af6 lhNnf jg sfof{nosf sd{rf/Lx¿
klg pT;flxt 5g\ . k;f{sf lhNnf jg clws[t adaxfb'/ yfkf of]
s'/f :jLsf/ ub}{ eG5g\, æb'O{–tLg dlxgfb]lv pgLx¿n]
cln ;lqmo eP/ lgoGq0f u/]sf 5g\ . bfp/fsf nflu sf7 rf]g]{x¿nfO{
lgoGq0f ug{ t ;Dej 5}g, t/ sf7 t:s/x¿ o;af6 lgs} tl;{Psf
5g\ .Æ
:yfgLo cvaf/x¿df lbgx'F dfcf]jfbLåf/f
ca}w sf7 ;dfltPsf] / sf/afxL ul/Psf] ;dfrf/ k|sflzt eO/x]sf 5g\ .
sf7 t:s/lj?4sf] sbdn] dfcf]jfbLnfO{ :yfgLo afl;Gbfx¿;Fu glhs
k'¥ofPsf] t 5, t/ of] sfdnfO{ pgLx¿n] slQsf] lg/Gt/tf
lbG5g\ eGg] s'/fdf rflxF w]/}nfO{ zÍf 5 . d'n'ssf c¿
s}of}F efudf dfcf]jfbLn] jghËnnfO{ k|d'v cfDbfgLsf] ;|f]t agfpFb}
sf7 t:s/x¿af6} …s/Ú p7fO/x]sf], ;fd'bflos jg
pkef]Qmf ;d"xsf] cfDbfgLsf] 7"nf] lx:;f lng] u/]sf] s'/f
klg w]/}af6 n's]sf] 5}g .
•
rGb|lszf]/
o'4lj/fdM xif{ g lj:dft Û

s= k|r08 .
|
dfcf]jfbL cWoIf k|r08sf]
…$ sflQsb]lv !@ sflQs;Dd ;Dk"0f{ cfqmfds kmf}hL sf/afxL
:yug ug{]Ú 3f]if0ff lbuf] zflGtsf] ck]Iff ul//x]sf g]kfnLx¿sf]
nflu xif{ g lj:dftsf] s'/f] ePsf] 5 . a8fbz}Fsf] km"nkftLb]lv
sf]hfu|t k"l0f{df;Dd gf} lbg ug]/ ul/Psf] of] o'4lj/fdn] lbuf]
zflGt k|flKtdf of]ubfg lbG5 eGg]df sf]xL ljZj:t 5}gg\ .
dfcf]jfbLn] df]km;ndf hf/L /fv]sf sfd sf/afxL af/]
hfgsf/L /fVg]x¿sf lglDt of] sbd ‰g} kTof/nfUbf] 5}g,
h'g s'/fnfO{ lxdfn sf] o;} cÍdf 5flkPsf :ynut l/kf]6{ / ljZn]if0fx¿n]
klg k'li6 u5{g\ . dfcf]jfbLn] cfˆgf] o'4 tof/Ldf ;xof]u
k'¥ofpg zflGtk"0f{ ¿kdf rf8 dgfpg lbPsf] h; lng
/ hgefjgfsf] sb/ ug]{ zlQmsf] ¿kdf cfkm"nfO{ k|:t't
ug{ dfq of] o'4lj/fd u/]sf] b]lvPsf] 5 .
k|r08sf] jStJodf æk|ltlqmofjfbL ;Qfsf] s'g}
klg ;Defljt if8\oGq / xs{tlj?4 k"0f{ ;ts{ / ;lqmo /Iffdf /xgÆ
kf6L{ k+lQm / hgd'lQm ;]gfnfO{ lbOPsf] lgb]{zgn] klg bf]xf]/f] le8Gtsf]
;DefjgfnfO{ afFsL g} /fv]sf] 5 . o;df JolQmxTof gug{], ;8s,
;fj{hlgs :yn / sfof{nodf ad–PDa'; g/fVg] k|lta4tf 5}g, …cfqmd0f
gug{]Ú dfq} elgPsf] 5 .
zflGt jftf{sf] /6 nufpFb} ;Qf?9 bnsf kfFr g]tf ;lDdlnt
Pp6f cfof]u agfP/ a;]sf] ;/sf/n] eg] dfcf]jfbLsf] 3f]if0ffaf6 s]xL
/fxt dx;"; u/]sf] 5 . cfˆgf] cfo' nDAofpg cfof]udfkm{t\
slxn] k"j{ ;xhstf{;Fu t slxn] k"j{ jftf{sf/;Fu jftf{ u/]/
lbg u'hfl//x]sf] a]nf sDtLdf bz}F;Dd 9'Ss x'g] df}sf kfpg' klg ;/sf/df
/x]sf Pdfn]nufotsf bn / ltgsf dGqL Pj+ g]tfx¿sf lglDt 7"n}
s'/f k|flKt ePsf] 5 . otf cfP/ jftf{ ug{] gfddf ;/sf/n] cfˆgf
sfo{stf{nfO{ /fHosf]ifaf6 tna v'jfpg] lg0f{o ;d]t ul//x]sf] 5 .
o:tf] kl/l:yltdf ;/sf/n] dfcf]jfbL 3f]if0ffnfO{ jftf{sf]
lglDt ljZjf;sf] jftfj/0f agfpg] cj;/sf] ¿kdf ;b'kof]u ug]{
rfxgf /fVg' c:jfefljs xf]Og, t/ h'g o'4lj/fdsf] cfo' g} Ps;ftf dfq
nfdf] 5 To;af6 s'g} 7"nf] kl/0ffdsf] cfzf /fVg ;lsg] cj:yf
5}g . km]l/ oxL jQmJodfkm{t\ klg k|r08 cfˆgf ^ k|Zgsf]
hjfkm lbg g;Sg] b]pjf ;/sf/ jftf{ ug{ nfos g/x]sf] ;Gb]z lbg r's]sf
5}gg\ .
•
rGb|lszf]/
jftf{sf] cQf]kQf] 5}g tna rflxF
6'Ëf] nfUof]

eLd /fjn .
|
dfcf]jfbLn] k|d
b]pjfsf] ;/sf/;Fu jftf{ gx'g] s'/f bf]xf]¥ofO/x]sf] a]nfdf …jftf{
lj1Ú sf gfpFdf ;/sf/df /x]sf kf6L{x¿n] cfˆgf
sfo{stf{nfO{ tnaL sd{rf/Lsf ¿kdf etL{ ug{ yfn]sf 5g\ .
@* c;f]hsf] dlGqkl/ifbsf] a}7sn] dfcf]jfbL;Fu jftf{sf] jftfj/0f
agfpg ag]sf] pRr:t/Lo zflGt ;ldlt cGtu{tsf] pk;ldltsf rf/ ;b:ox¿nfO{
…dGqL ;/xsf] ;'ljwf pknAw u/fpg]Ú lg0f{o u/]sf] 5 .
dlGqkl/ifb ;"qsf cg';f/ zflGt ;lrjfnodf /x]sf] pk;ldltsf ;b:ox¿
Pdfn]sf eLd /fjn, k|hftflGqs sfª\u|];sf 8f= ldg]Gb| l/hfn,
/fk|kfsf v]d/fh kl08t / ;b\efjgfsf cd[tf cu|x/LnfO{ ;f] ;'ljwf k|fKt
x'g]5 . pk;ldltsf Ps ;b:o Pj+ k|d b]pjfsf] kf6L{ g]kfnL sfª\u|];
-k|hftflGqs_ sf k|jQmf 8f= ldg]Gb| l/hfnn] ;/sf/sf] of] lg0f{o …sfd
u/]kl5 k};f kfpg'k5{Ú eGg] l;4fGtdf cfwfl/t ePsf] atfPsf
5g\ .
dlGqkl/ifb ;"qsf cg';f/, zflGt ;ldltdf a;]sfx¿nfO{
k};f lbg] glbg] eg]/ dlGqkl/ifbsf] a}7sdf 7"n} ljjfb ePsf]
lyof] . o;/L ;'ljwf lbFbf hgtfdf g/fd|f] …d];]hÚ
hfg] 8/ klg sltkonfO{ lyof] . t/ Pdfn] lgs6 dGqLx¿n]
sfd u/fPkl5 k};f lbg'kg]{ c8fg lnPkl5 of] lg0f{o ePsf] lyof] .
;"qsf cg';f/ ;'ljwf lbg] s'/fdf ;xdlt ePkl5 …sltÚ
eGgsf nflu k|wfgdGqL :jo+n] x:tIf]k ug{' k/]sf] lyof] .
To;}lbg dlGqkl/ifbn] Pdfn], sfª\u|]; k|hftflGqs
/ /fk|kfsf g]tf–sfo{stf{x¿nfO{ ?=@@ nfv cfly{s ;xfotfsf
gfpFdf bz}F vr{ lbg] lg0f{o u/]sf] lyof] . ;|f]tsf cg';f/ Pdfn]
g]tf k|lbk 1jfnL / nfnafa' kl08tnfO{ hgxL ?=! nfv ;xof]u lbOPsf]
5 . o;cl3 Pp6f 5'§} ;ldltsf] l;kmfl/;df cfly{s ;xfotf
lbg] k|rng /x]sf]df ca k|wfgdGqL sf]ifsf] ;~rfng k|wfgdGqL PSn}af6
x'g] lg0f{o klg ;f]xL lbgsf] a}7sn] u/]sf] 5 . dlGqkl/ifb ;lrjfnosf
Ps clwsf/Lsf cg';f/ s]xL lbgcl3 k|wfgdGqLsf] lghL ;lrjfnon] s]xL
JolQmx¿nfO{ /sd lbg u/]sf] l;kmfl/;nfO{ ;f] ;ldltn] x'ax'
sfof{Gjog gu/]kl5 lrl9Psf k|dn] ;f] ;ldlt lj36g ug'{ePsf] xf] .
To; afx]s ;/sf/n] lbg] cfly{s ;xfotfsf nflu lg0f{o
ug{ kfFr hgf dGqLx¿sf] Pp6f ;ldlt agfOPsf] 5 . ;/sf/df
;xefuL ;a} rf/ bn tyf b/af/sf] ;d]t k|ltlglwTj x'g] u/L ag]sf] ;f]
;ldltsf] sfd ;/sf/;dIf JolQmut cfly{s ;xfotfsf nflu kg]{ lgj]bgx¿
dfly 5fglag ug]{ / pko'Qm JolQmx¿nfO{ ;xfotfsf] l;kmfl/;
ug{] tf]lsPsf] 5 . …clw/fhs'df/L x]n]gnfO{ :jf:Yof]krf/sf
nflu lbOPsf] /sdnfO{ lnP/ rsf]{ lj/f]w ePkl5Ú of] ;ldlt agfOPsf]
xf] .
|