k|f= s[i0f vgfn

l/kf]6{{÷åGåsf] c;/

;dfg'kflts k|ltlglwTjsf] r'gfj k|0ffnL
;a}nfO{ zf;gdf ;d]6\g] pkfo

bnLo k4ltnfO{ alnof] agfpg' / zf;gdf /fi6«sf ljleGg hfthflt, If]q / ;d'bfosf] k|ltlglwTj …Uof/]G6LÚ ug{' k|:tfljt k|0ffnLsf] d'Vo ljz]iftf xf] .

k|:tfljt !$ jx';b:oLo lgjf{rg If]q

g]kfn Pp6f ax'hftLo, ax'eflifs, ax'wfld{s Pj+ ax';f+:s[lts d'n's xf] . of] jf:tljstfnfO{ g]kfn clw/fHosf] ;+ljwfg @)$& n] klg :jLsf/ u/]sf] 5 . t/ /fHosf] ;+/rgfdf To:tf] ljljwtf ‰lNsg] s'g} Joj:yf ul/Psf] 5}g . …lxGb" clw/fHoÚ eg]/ ;+ljwfgn] ;a}nfO{ ;uf]ndf ;Daf]wg ul/lbFbf u}/lxGb"x¿ cfkm"nfO{ /fHoaf6 cnUofOPsf]] 7fGg k'u]sf 5g\ . o;}u/L /fHo ;+/rgfdf hftLo Pj+ eflifs ljljwtfsf] Go"gtd k|ltlaDa ‰lNsg] Joj:yf ;d]t gx'Fbf jt{dfg g]kfnL /fHo kxf8]d"nsf afx'g, If]qL, 7s'/L cflbsf] k|ltlglwk"/s h:tf] x'g k'u]sf] 5 . oL nufot cGo ljleGg sf/0fx¿n] ubf{ /fHok'g;{+/rgfsf] ljifo otf cfP/ Jofks rrf{ kfpg yfn]sf] 5 . ha;Dd d'n'ssf ;a} hfthflt, efiffefifL, ;d'bfo / ;+:s[ltsf dflg;x¿n] /fHosf] ;+/rgf Pj+ zf;g–k|zf;gdf cfˆgf] klxrfg / k|ltlglwTjsf] k|ToIf cg'e"lt ug{ ;Qm}gg\ ta;Dd To; d'n'ssf] g /fli6«o Pstf ;'b[9 x'G5 g t /fHoJoj:yf g} . To:tf] cj:yfdf ;dfj]zL nf]stGq -OGSNo'l;a 8]df]qm];L_ tyf lbuf] ;d'Ggltsf] s'/f gf/fdf dfq} ;Lldt /xG5 . ;a} ;d'bfosf hgtfn] /fHo;Fu ckgTj cyf{t\ :jfldTj af]w ug{ ;Sg] /fHo;+/rgfsf] lgdf{0f nf]stGqsf] klxnf] cfwf/ xf] .

ljut !@ jif{sf] ;+;bLo k|ltlglwTjsf] l:yltnfO{ s]nfpFbf dlxnf, hghflt / blntsf] k|ltlglwTj hg;ª\Vofsf] cg'kftdf cToGt} c;Gt'lnt /x]sf] kfOG5 . k|To]s k6ssf] lgjf{rgkl5 hftLo / n}lËs ;Gt'ngdf ;'wf/ cfpg'sf] ;§f afx'g, If]qL, 7s'/L h:tf kj{t]÷v; ;d'bfosf] ks8 g} c¿ dha't x'g k'Uof] . ;+;bdf pgLx¿sf] pkl:ylt hg;ª\Vofsf] cg'kfteGbf bf]Aa/ a9L /xFb} cfPsf] 5 . k|ltlglwTjsf lx;fan] ;a}eGbf dsf{df blnt ;d'bfo k/]sf] 5 . klxnf] k6ssf] r'gfjdf g]kfnL sfª\u]|;sf tkm{af6 Ps hgf blnt pDd]bjf/ k|ltlglw;efdf ljhoL ePsf lyP . t/ To;kl5sf r'gfjx¿df 7"nf kf6L{x¿n] blnt pDd]bjf/ g} lbg 5f8] .
hg;ª\Vofsf] cfwf/df ;dfg'kflts k|ltlglwTjsf] Joj:yf x'g'kg]{ cfjfh @)$^ ;fnsf] hgcfGbf]ngkl5 ;+ljwfg lgdf{0fsf] qmddf ;d]t p7]sf] xf] . tyflk o;sf] ckl/xfo{tf clxn] pl7/fv]sf] /fHok'g;{+/rgfsf] ax;;Fu a9L hf]l8g uPsf] 5 . of] n]vdfÙ g]kfnsf] ;Gbe{df a9L Jofjxfl/s Pj+ pko'Qm x'g;Sg] u/L ;dfg'kflts k|ltlglwTjsf] lgjf{rgk|0ffnLsf] Pp6f 9fFrf k|:t't ug]{ k|of; ul/Psf] 5' .

r'gfjL df]8nM ;'wf/sf] vfFrf]
/fHo / zf;gsf ljleGg lgsfodf hgtfsf] k|ltlglwTjsf] 9fFrf d"ntM lgjf{rgk|0ffnLdf lge{/ u5{ . clxn] xfdLsxfF k|rlnt 9fFrf eg]sf] …klxnf] x'g]n] lhTg]Ú Joj:yf -First-past-the-post system_ xf] . of] k4ltdf r'gfj lhTgsf nflu v;]sf] ;b/ dtdWo] ;a}eGbf a9L dt NofP k'U5 . of] k4ltsf] sfof{Gjog ;lhnf] 5 / o;n] 7"nf kf6L{nfO{ ;+;bdf ax'dt k'¥ofpgsf lglDt klg ;lhnf] kf5{ . o;n] ;/sf/nfO{ :yfloTj k|bfg u5{ eGg] k'/fgf] dfGotf 5 . t/ :yfloTjsf] ;jfndf xfd|f] cfˆgf] cg'ej km/s 5 . @)$* / @)%^ sf b'j} r'gfjdf g]kfnL sfª\u|];n] ax'dt kfPsf] xf] t/ b'j} k6ssf ;/sf/ l:y/ ePgg\ . kl5Nnf] k6s t tLg jif{ gk'Ub} tLg–tLgk6s k|wfgdGqL ablnP .

o; k|sf/sf] r'gfjL 9fFrfdf nf]stGqsf] klxnf] cfwf/ dflgg] ax'dtsf] zf;g k|0ffnLnfO{ klg /fd|/L sfof{Gjog ug{ ;lsPsf] kfOGg . o; 9fFrfdf cNkdtnfO{ Psnf}6L zf;g ug]{ cj;/ w]/} x'G5 . o; ;Gbe{df g]kfns} pbfx/0f klg kof{Kt 5 . @)$* / @)%^ sf cfdr'gfjdf $) k|ltzteGbf sd dt kfPsf] g]kfnL sfª\u|]; k|ltlglw;efdf eg] b'j}k6s ax'dtdf lyof] . o;} u/L @)%! sf] dWofjlw r'gfjdf g]kfnL sfª\u|];sf] eGbf sd dt kfP/ klg Pdfn]n] ;+;bdf a9L :yfg NofPsf] lyof] .

of] r'gfj k4ltn] ;du|df dtbftfsf] ;xL k|ltlglwTj ug{ ;s]sf] klg kfOGg . @)%^ ;fnsf] r'gfj kl/0ffdnfO{ dfq x]bf{ klgÙ /fhgLlts kf6L{x¿n] kfPsf] dt / ;+;bdf pgLx¿sf] :yfgsf aLr w]/} 7"nf] c;Gt'ng /xg] u/]sf] :ki6 b]lvG5 . Toltv]/ ^=#* k|ltzt dt Nofpg] g]skf -dfn]_ n] k|ltlglw;efdf Pshgf ;f+;b klg k'¥ofpg ;s]g, ha ls hDdf !=#& k|ltzt dfq dt Nofpg] /fli6«o hgdf]rf{n] % :yfg kfof] . o;}u/L l‰gf] cGt/sf] xf/lht, ax'sf]0ffTds k|lt:kwf{sf cj:yfdf cToGt sd dtn] klg lhTg] nufotsf ljleGg sf/0fx¿n] ubf{ o; k4ltdf /fHo / zf;gdf k|ltlglwTjsf] cj:yf vl08t x'ghfg] l:ylt ;[hgf x'G5 . To;}n] of] k|0ffnLsf] ;§f ;dfg'kflts lgjf{rg k|0ffnLdf hfg'k5{ eGg] dfu ;zQm ¿kdf p7\b} cfPsf] 5 . ;dfg'kflts k|0ffnLdf k|To]s :yfg -;f+;b ;L6_ sf nflu 5'§f5'§} lgjf{rg If]q x'Fb}g . ;fdfGotof dtbftfx¿n] cfkm"nfO{ dgkg]{ pDd]bjf/nfO{ k|fyldstfsf cfwf/df jf cfˆgf] v';Lsf] kf6L{nfO{ dtbfg u5{g\ . kf6L{x¿n] k|fKt u/]sf] dtsf] cg'kftdf pgsf pDd]bjf/x¿ lgjf{lrt x'G5g\ .

;dfg'kflts k|ltlglwTjsf nflu
k|:tfljt lgjf{rg If]qx¿

lgjf{rg If]q÷lhNnf hg;+Vof ;+;bLo :yfg -;L6_
xfn k|:tfljt
If]q g+= !
TfKn]h'ª, kfFry/, Onfd, wgs'6f, ef]hk'/, t]x|y'd, ;ª\v'jf;ef, ;f]n'v'Da', vf]6fª, cf]vn9'Ëf, pbok'/
@)$$*## @! !*
If]q g+= @
‰fkf, df]/ª, ;'g;/L
@!)!*(% !* !(
If]q g+= #
;Kt/L, l;/xf, wg'iff, dxf]Q/L, ;nf{xL

#)))&)*

@$ @^
If]q g+= $
bf]nvf, /fd]5fk, l;Gw'nL, sfe|]knfGrf]s, l;Gw'kfNrf]s
!#$$(&) !# !@
If]q g+= %
/;'jf, g'jfsf]6, wflbª, dsjfgk'/

!)^$$&!

!) !)
If]q g+= ^
sf7df8f}F, eQmk'/, nlntk'/
!^$%)(! !@ !$
If]q g+= &
/f}tx6, jf/f, k;f{, lrtjg,
@)&#%#$ !^ !*
If]q g+= *
uf]vf{, ndh'ª, dgfª, sf:sL, tgx'F, :ofª\hf
!$*&(%$ !% !#
If]q g+= (
u'NdL, kfNkf, c3f{vfFrL, d':tfª, DofUbL, kj{t, afun'ª
!#@(&($ !% !@
If]q g+= !)
gjnk/f;L, ¿kGb]xL, slknj:t'
!&%#@^% !# !%
If]q g+= !!
?s'd, /f]Nkf, ;Nofg, Ko'7fg, hfh/sf]6, b}n]v, ;'v]{t
!#)!%)* !% !@
If]q g+= !@
8f]Nkf, d'u', h'Dnf, x'Dnf, sfnLsf]6
!&$*^& % %
If]q g+= !#
afh'/f, c5fd, a‰fª, 8f]6L, 88]nw'/f, a}t8L, bfr'{nf
!!**%&( !! !!
If]q g+= !$
bfª, afFs], alb{of, s}nfnL, s~rgk'/
@@@%$^% !& @)

;a}nfO{ ;d]6\g] k|0ffnL
;dfg'kflts lgjf{rgk|0ffnLsf klg ljljw k|sf/ 5g\ . tLdWo] ;"rLk|0ffnL / Psn ;ª\qmd0fLo dt k|0ffnL ;a}eGbf a9L k|rngdf 5g\ . Psn ;ª\qmd0fLo dt k|0ffnLdf dtbftfn] cfˆgf] lgjf{rg If]qdf hlt :yfgsf nflu r'gfj ePsf] xf] Tolt ;ª\Vof;Dd cfkm"nfO{ dgnfu]sf pDd]bjf/x¿nfO{ k|fyldstfsf cfwf/df dtbfg ug{ ;S5 . lgjf{lrt x'gsf nflu pDd]bjf/n] lgwf{l/t Go"gtd dt k|fKt ug}{kg]{ x'G5 . of] k|0ffnLdf dtu0fgf k|lqmof w]/} hl6n x'G5 . dtbftfsf] /f]hfOsf nflu ;a}eGbf a9L 7fpF x'Fbfx'Fb} klg o;sf] k|of]u w]/} sd b]zx¿df dfq ePsf] 5 . w]/} dtbftf lg/If/ / ef}lts–cfly{s ;'ljwf / Ifdtf Go"g ePsf 7fpFdf of] k|0ffnL sfof{Gjog ug{ c‰ sl7g x'G5 . To;sf/0fÙ ;"rL k|0ffnL g} xfd|f nflu a9L Jofjxfl/s / pko'Qm x'g;S5 .

;dfg'kflts k|ltlglwTjdf cfwfl/t lgjf{rg k|0ffnLsf] s'/f ubf{ s] :ki6 x'g' h?/L 5 eg] o;n] r'gfj n8\g] /fhgLlts kf6L{x¿sf] k|ltlglwTjsf] cg'kft dfq ldnfpg] xf] of hg;ª\Vofsf] ;fdflhs÷;f+:s[lts agf]6sf] ;dfg'kflts k|ltlglwTj klg < xfd|f] h:tf] ax'hftLo Pj+ ax';f+:s[lts b]zsf] ;Gbe{df ;fdflhs÷;f+:s[lts k|ltlglwTjsf] cg'kft ldnfpg' klg plQs} h?/L x'G5 . olb /fhgLlts kf6L{x¿sf] dfq cg'kft ldnfpg] xf] eg] g]kfnsf nflu ;dfg'kflts r'gfjk|0ffnLsf] cf}lrTo Tolt ;fy{s gx'g ;S5 . To;}n] oxfF k|:tfj ul/Psf] k|0ffnLdf hftLo / If]qut cg'kftnfO{ k|d'vtf lbOPsf] 5 . o;af6 g]kfnL ;dfhsf] ljljwtfnfO{ /fHo;+/rgfdf k|ltlalDat ug{ / nf]stGqnfO{ xfd|f] ;dfhsf] glhs n}hfg ;xof]u k'Ug ;S5 .

/fHo ;+/rgfdf hftLo ;Gt'ng ;d]t ldnfP/ ;dfg'kflts k|ltlglwTjsf] Joj:yf ug]{ sfd cToGt hl6n dfq xf]OgÙ plQs} ;+j]bgzLn ljifo klg xf] . o;df kl/kSjtf / b"/b[li6 k'¥ofpg ;lsPg eg] hftLo åGå / ljb|f]x e8\lsg ;S5 . ;fy} oL ;a} s'/fx¿ ubf{ /fHoJoj:yfdf /fhgLltsf] k|fwfGonfO{ hf]ufpg' klg plQs} cfjZos x'G5 . ;lhnf] t Ps lgjf{rg If]q Ps k|ltlglw eg]/ hftLo sf]6f 5'6\ofpg] / ;f] 7fpFdf ;f]xL hft÷hfltsf pDd]bjf/x¿sf aLrdf dfq r'gfj ug]{] pkfo xf] . t/ o;f] ubf{ /fhgLlts k|ltlglwTj uf}0f eP/ hftLo k|ltlglwTj k|wfg aGg] ;Defjgf a9L x'G5 . ;fy} cGo hfltsf dtbftfx¿df r'gfjk|lqmof / dtbfg k|ltsf] rf;f] dg{ ;S5 . nf]stGqdf /fHo / hgtfsf aLr k'nsf] e"ldsf lgjf{x ug]{ sfd /fhgLlts kf6L{x¿sf] xf] . /fHo / zf;g ;+/rgfdf k|ltlglwTjsf nflu pDd]bjf/ rog ubf{ ;fdflhs÷;f+:s[lts, hftLo Pj+ n}lËs ;Gt'ng ldnfpg] d'Vo bfloTj klg pgLx¿s} xf] . To;}n] oxfF ;f]‰} hftLo sf]6f jf cf/If0fsf] k|:tfj cl3 ;fl/Psf] 5}g .

xfd|f]h:tf] ldl>t a:tL ePsf] b]zdf ;a} hft÷hfltn] ;Fu} k|lt:kwf{ ug{ ldNg] / ;Dej x'g] pkfo vf]Hg' cfjZos 5 . To;}n] oxfF ax';b:oLo lgjf{rg If]q -Pp6} lgjf{rg If]qaf6 w]/} hgf hgk|ltlglw r'lgg]_ sf] cjwf/0ff cufl8 ;fl/Psf] 5 . o;cg';f/ xfn eO/x]sf lhNnfx¿nfO{ ldnfP/ jf To;sf] j}1flgs k'gu{7g;lxt If]qLo, hftLo, eflifs, ;f+:s[lts Pj+ hg;ª\Vofsf cfwf/df ax';b:oLo lgjf{rg If]q agfpg'kg]{ x'G5 . oxfF !$ j6f To:tf lgjf{rg If]qx¿sf] k|:tfj ul/Psf] 5 . -x]= tflnsf / gS;f– k[= !@÷!#_ k|:tfljt !$ j6f ax';b:oLo lgjf{rg If]qx¿dWo] t/fO{df kfFr / kxf8df gf} j6f kb{5g\ . s0ff{nL c~rnsf kfFr lhNnfafx]s cGo lgjf{rg If]qsf] k|ltlglw ;ª\Vof hg;ª\Vofsf] cg'kftdf lgwf{/0f ul/Psf] 5 . xfnsf] @)% ;+;bLo :yfgnfO{ g} cfwf/ dfGbf s0ff{nL c~rnsf] hg;ª\VofnfO{ kfFr :yfg 5'6\ofP/ afFsL hg;ª\VofnfO{ @)) n] efu ubf{ ;/b/ k|lt !,!@,*!! hg;ª\Vofsf lglDt Ps :yfg -;+;bsf] ;L6_ kg{ cfpF5 . oBlk If]]q afF8kmfF8 ubf{ of] cÍdf s]xL 36a9 eg] ckl/xfo{{ x'G5 . t;y{ oL If]qx¿df clwstd !,!&,%)& b]lv Go"gtd !,)^,$$* ;Dd hg;ª\Vofsf nflu Ps ;+;bLo k|ltlglw kg{ cfpF5 . s0ff{nL c~rn cyf{t\ k|:tfljt If]q g+= !@ afx]ssf If]qx¿sf] hg;ª\Vof !) nfvb]lv #) nfvsf aLrdf kg{ cfpF5 . hg;ª\Vof / k|ltlglwTj b'j}sf lx;fan] ;a}eGbf 7"nf] lgjf{rg If]q g+= # x'g]5 eg] ;a}eGbf ;fgf] If]q g+= !@ . oL If]qx¿n] xfnsf # b]lv !! j6f;Dd lhNnfnfO{ ;d]6]sf 5g\ .

oxfF ;lhnf]sf] nflu ljleGg hflt÷hghfltnfO{ s]xL ;d"xdf juL{s[t ug{ vf]lhPsf] 5 . s'g} If]qsf] k|ltlglwTj lgwf{/0f ubf{ ToxfFsf k|d'v hft÷hfltsf] cg'kft klg ldnfpg} kg]{ x'G5 . h:t} If]q g+= ! df ;du|df kxf8] hghfltsf] afx'No 5 t/ ToxfFsf k|d'v hghflt /fO{, lnDa", z]kf{, ;'g'jf/, x'g\ . ToxfF tfdfª / du/sf] klg pNn]Vo pkl:ylt 5 . tyflk To; If]qaf6 hghfltsf] k|ltlglwTjdf /fO{, lnDa"sf] jr{:j / z]kf{, ;'g'jf/ klg ;dfj]z x'g'k5{ . o:t} If]q g+= @ df cGoq gePsf /fhj+zL, tfhk'l/of, ;Gyfn, ‰fFu/, ugufO{ / lwdfnx¿ 5g\ . ;du|df oL ;d'bfoaf6 ;+;bdf @ hgfsf] ;Dd k|ltlglwTj x'g ;S5 . If]q g+= #, & / !) df dw];L ;d'bfosf] afx'No 5 . ofbj, sf]O/L, s'dL{ nufot ljleGg hft / blnt ;d"xsf ;fy} yf¿ / d';ndfgsf] klg oL If]qx¿df pNn]Vo pkl:ylt 5 . o;}u/L If]q g+= $ / % df tfdfªÙ If]q g++= ^ df g]jf/Ù If]q g+= * df u'?ª / du/Ù If]q g+= ( / !! df du/ k|d'v hghflt x'g\ . If]q g+= !$ df yf¿ hfltsf] afx'No 5 . kxf8] afx'g÷If]qL / blnt k|foM ;a} lhNnfdf pNn]Vo ;ª\Vofdf 5g\ / ;a} lgjf{rg If]qaf6 pgLx¿sf] ;dfg'kflts k|ltlglwTj x'g;Sg] cj:yf 5 .

sltko hft÷hfltx¿ b]ze/ htftt} ¿kdf 5l/P/ /x]sf 5g\ . To;}n] k|To]s hft÷hflt ;d"xaf6 cnucnu k|ltlglwTj Jofjxfl/s ¿kn] ;Dej 5}g . To;lglDt /fhgLlts kf6L{x¿n] g} pDd]bjf/ rog ubf{ hg;ª\Vofsf] cg'kftdf x/]s hft÷hflt ;d"xsf] Go"gtd cfGtl/s ;dLs/0f ldnfpg'kg]{ x'G5 . ;fy} k|:tfljt k|ltlglwTjsf] r'gfjk|0ffnLnfO{ tNnf] txdf klg n}hfg' cfjZos 5 hxfF c¿ hflt÷hghfltsf] a9L k|ltlglwTj ;Dej 5 .

@)%^ sf] cfdlgjf{rgsf] kl/0ffdnfO{ ;dfg'kflts r'gfj k|0ffnLsf dfkb08df 9fNbf lg:sg] glthf
hflt÷hghflt @)%^sf] :yfg ;dfg'kflts :yfg
kxf8]
hft ;d"x
blnt
hghflt
g]jf/

!@@
)
@*
!$

^^
!&
$(
!)
dw];L
hft ;d"x
blnt
yf?
d';ndfg
cGo hghflt

@(
)
!)
@
)

#!
*
!#
*
#
hDdf @)% @)%

/fhgLlts kf6L{ @)%^sf] :yfg ;dfg'kflts :yfg
:yfg dt Ü
g]kfnL sf+u|];
g]skf Pdfn
]/fk|kf
g]skf dfn
]/fk|kf rGb
g];kf
/fhdf]
/fhd'kf
;+hdf] g]kfn g]dlskf
!!!
&!
!!
)
)
%
%
)
!
!
#^=!$
#)=&$
!)=!$
^=#*
#=##
#=!#
!=#&
!=)&
)=*$
)=%%

&*
&)
@%
!^
%
%
@
!
@
!

hDdf @)%   @)%

yk tflnsfx¿ 8fpgnf]8 Ufg'{;\

r'gfj k|lqmofM hl6n x'G5
o; k|0ffnLdf ;j{k|yd k|To]s lgjf{rg If]qdf hg;ª\Vofsf] ;fdflhs–;f+:s[lts agf]6sf cfwf/df hflt÷hghfltsf] k|ltlglwTjsf] cfg'kflts ;ª\Vof lgwf{/0f ug'{kg]{] x'G5 . r'gfjdf ;xefuL x'g] /fhgLlts kf6L{x¿n] tbg';f/ k|To]s lgjf{rgIf]qsf nflu cf–cfˆgf pDd]bjf/x¿sf] cnu cnu ;"rL tof/ kfg'{k5{ . k|To]s If]qsf nflu hflt÷hghflt ;d"xsf cfwf/df o:tf # b]lv % j6f;Dd cnucnu ;"rL agfpg'kg]{ x'g;S5 . pbfx/0fsf nflu kxf8L lgjf{rg If]qdf kj{t]÷v; hft, blnt / hghflt u/L tLg j6f ;"rL eP k'Ug;S5 . t/ t/fO{sf lgjf{rg If]qx¿df hxfF kxf8] hflt÷hghfltsf] pkl:ylt klg pNn]Vo ¿kdf 5Ù ToxfF dfly elgPsf tLg j6fsf cltl/Qm dw];L ;d'bfosf nflu klg ;f]xL cg';f/ yk tLg j6f ;"rL agfpg'kg]{ x'G5 . log} ;"rLx¿df dlxnf pDd]bjf/sf] cg'kft / k|fyldstf;d]t tf]Sg ;lsG5 . o; cg';f/ v;]sf] ;b/ dtdWo] kf6L{x¿n] k|fKt u/]sf] dt k|ltztsf cfwf/df pgLx¿sf] ;"rLsf] cu|k+lQmdf gfd ePsf pDd]bjf/x¿ qmdzM lgjf{lrt x'G5g\ . s'g} kf6L{ jf pDd]bjf/ lgjf{lrt x'gsf nflu v;]sf] ;b/ dtnfO{ lgjf{lrt x'g] :yfg -;L6_ ;ª\Vofn] efu ubf{ cfpg] efukmndf ! cÍ hf]8\bf x'gcfpg] ;ª\Vof a/fa/ dt Nofpg'kg]{ x'G5 .

r'gfj n8\g] /fhgLlts kf6L{x¿n] lgjf{rg If]qsf hgtfsf] ;fdflhs÷;f+:s[lts agf]6sf] k|ltlglwTj x'g] u/L hft, hflt / blnt pDd]bjf/x¿sf] cnu cnu ;"rL agfpg'kg]{ x'G5 . h'g kf6L{n] hlt :yfg lhT5 lgwf{l/t cg'kftdf ;DalGwt ;"rLsf] cu|kª\lQmdf /x]sf pDd]bjf/x¿ qmdzM lgjf{lrt x'G5g\ . t/ of] s'/f s]jn kf6L{ g]t[Tjsf] ljj]sdf dfq 5f]8]/ k'Ub}g, ;+j}wflgs jf sfg'gL Joj:yfsf] klg cfjZostf k5{ . r'gfjsf] 3f]if0ff ePkl5 lgjf{rg cfof]un] k|To]s lgjf{rg If]qsf nflu ToxfFsf] hg;ª\Vofsf] cg'kftdf ;b:o;ª\Vofsf] hftLo cg'kft lgwf{/0f ug]{ / ;f] cg';f/ sfof{Gjogsf] ;+j}wflgs Joj:yf ug{ ;lsG5 . o;f]ubf{ k|To]s dtbftfn] cfˆgf] OR5f cg';f/sf] kf6L{ jf :jtGq pDd]bjf/nfO{ dtbfg ug{;S5 . h'g;'s} kf6L{nfO{ dtlbP klg p;n] k|fKt u/]sf] dtsf] cg'kftdf hftLo k|ltlglwTjsf] cg'kft;d]t ldNg]u/L ;DalGwt kf6L{sf] ;"rLaf6 ;f+;bx¿ qmdzM lgjf{lrt x'G5g\ . o; k|0ffnLdf kl5 l/Qm x'gcfpg] :yfgsf nflu pklgjf{rg cfjZos kb}{g . h'g kf6L{sf] :yfg l/Qm x'G5 r'gfjs} a]nf k|sflzt ;f]xL kf6L{sf] pDd]bjf/ ;"rLsf] qmdaf6 csf]{ ;b:o lgjf{lrt ePsf] 3f]if0ff x'G5 . o;k|sf/ k|:tfljt k|0ffnLdf dtbftfsf] /fhgLlts rognfO{ k|d'vtf lbFb} /fli6«o ljwflosfdf hg;ª\Vofsf] ;fdflhs÷;f+:s[lts k|ltlglwTjnfO{ klg ;'lglZrt ug{ vf]lhPsf] 5 . dtbftfn] /fhgLlts kf6L{nfO{ ef]6 xfNg] t/ r'gfjLk|lqmofn] /fi6«sf] ;fdflhs÷;f+:s[lts ljljwtfnfO{ ;d]t k|ltlglwTj ug]{ Uof/]G6L k|:tfljt k|0ffnLsf] d'Vo ljz]iftf xf] .

oxL k|lqmof dlxnf k|ltlglwTjsf lglDt klg cjnDag ug{ ;lsG5 . o;lglDt ;j{k|yd ;+;bdf dlxnf k|ltlglwTjsf] Go"gtd cg'kft slt ug]{ eGg] gLlt lgwf{l/t x'g'k5{ . To;/L lgwf{l/t cg'kftcg';f/ ;a} kf6L{x¿n] cf–cfˆgf] ;"rLdf dlxnf pDd]bjf/x¿sf] k|fyldsfÍ lgwf{/0f ug'{kg]{ x'G5 . olb ;+;bdf dlxnfsf] k|ltlglwTj Ps÷ltxfO{ sfod ug]{ xf] eg] dfly eg]sf] tLgj6} ;"rLsf] PsLs[t gfddWo] k|To]s t]>f] gfd dlxnfsf] x'g'k5{ .

o; k|0ffnLcGtu{t r'gfjdf lgjf{lrt x'g] cfwf/ cfˆgf] eg]sf] kf6L{n] k|fKt u/]sf] ;b/ dt k|ltzt xf] . tyflk kf6L{sf] jf s'g} :jtGq pDd]bjf/ lgjf{lrt x'gsf nflu Go"gtd dtsf] ;Ldf lgwf{/0f ug'{ cfjZos x'G5 . dfly elgP‰}F v;]sf] ;b/ dtnfO{ lgjf{lrt x'g] :yfg;ª\Vofn] efu ug]{ / cfPsf] ;ª\Vofdf ! cª\s hf]8\bf x'g cfpg] ;ª\Vof g} lgjf{lrt x'g cfjZos kg]{ Go"gtd dt xf] . olb s'g} :jtGq pDd]bjf/n] Tolt dt k|fKt u/]df pm ljhoL x'G5 . lgjf{lrt x'gsf nflu Go"gtd dt lgwf{/0f ul/P klg o; k|0ffnLdf dt art x'g] / To;sf] ;dfg'kflts ljefhg ug'{kg]{ s'/f ckl/xfo{ x'G5 . kf6L{ k|ltlglwTjsf] Jofjxfl/stfsf lx;fan] art dtsf sf/0f bf];|f] r/0fdf sd;]sd lgwf{l/t dtsf] %) k|ltzt g36fpg] kf6L{sf jf :jtGq pDd]bjf/ lgjf{lrt x'g;Sg] cj:yf w]/} g} /xG5 .

o; ;DaGwdf csf]{ Pp6f ljsNkdfly klg ljrf/ ug{ ;lsG5 . Tof] eg]sf] ljwflosfsf cfwf ;b:ox¿ /fli6«o ;"rLaf6 / afFsL cfwf If]qLo ;"rLaf6 lgjf{rg x'g] Joj:yf . o;cg';f/ /fli6«o ;"rLdf s'g} klg hflt÷hghfltsf pDd]bjf/x¿ x'g ;S5g\ eg] If]qLo ;"rLdf ;DalGwt If]qsf hghflt / blnt ;d'bfosf pDd]bjf/ x'G5g . If]qLo ;"rLaf6 dfly k|:tfj ul/Pcg';f/ pDd]bjf/x¿ lgjflr{t x'G5g\ eg] /fli6«o ;"rLaf6 lgjf{lrt x'g] tl/sf cln leGg x'G5 . o;cg';f/ /fhgLlts kf6L{x¿n] /fli6«o:t/df k|fKt u/]sf] s'ndtsf cg'kftdf pgLx¿ /fli6«o ;"rLaf6 cu|kª\lQmsf pDd]bjf/x¿ qmdzM lgjf{lrt x'G5g\ . o;cg';f/ lgjf{lrt x'gsf nflu Go"gtd dt;Ldf -y|];xf]N8_ klg km/s x'G5 . ;fdfGotof of] ;b/dtsf] Go"gtd @ b]lv % k|ltzt lgwf{/0f ug]{ u/]sf] kfOG5 . o;df lgwf{l/t Go"gtd dt;Ldf s6fpg] /fhgLlts kf6L{sf pDd]bjf/x¿ dfq lgjf{lrt x'g ;S5g\ . ;fy}Ù o;af6 :jtGq pDd]bjf/ lgjf{lrt x'g ;St}g .

7"nfnfO{ 3f6fM ;fgfnfO{ kmfObf
o; k|0ffnLdf /fhgLlts kf6L{x¿n] k|fKt u/]sf] dt cg';f/ ltgsf pDd]bjf/x¿ ljhoL x'g] ePsfn] 7"nf kf6L{nfO{ 3f6f / ;fgfnfO{ kmfObf x'G5 eGg] ul/G5 . t/ oyfy{ To:tf] xf]Og . ;fgf kf6L{sf] :yfg ;ª\Vof klg clxn]sf] t'ngfdf 36\g ;S5 . h:tf] rfn" k|0ffnLcGtu{t yf]/} k|ltzt dt NofP/ klg @)%^ sf] r'gfjdf /fli6«o hgdf]rf{n] k|ltlglw;efdf % :yfg lht]sf] lyof] . t/ k|:tfljt k|0ffnLdf Tolt dtn] p;n] @ :yfg dfq lhTg ;Sg] cj:yf x'G5 . o;}u/L dt k|ltzt a9fpg g;s] g]dlskfn] klg ;+;bdf k|ltlglwTj u'dfpg ;S5 . olb pDd]bjf/ 5gf}6sf] /fli6«o / If]qLo ;"rLsf] cnu cnu Joj:yf ug]{ xf] eg] @)%^sf] r'gfjcg';f/ oL b'j} kf6L{sf] /fli6«o ;"rLaf6 k|ltlglwTj x'g ;St}g .

g]kfnsf] ;Gbe{df ;Gbe{df /fHo ;+/rgfdf hftLo ;Gt'ng sfod ug{ afx]s /fhgLlts jf bnLo ;Gt'ngsf lglDt dfq ;dfg'kflts r'gfjk|0ffnLsf] c¿ cfjZostf / cf}lrTo 5}g . ztflAbof}Fb]lv /fHo;+/rgfaf6 kfvf k/]sf jf gfd dfqsf] k|ltlglwTjdf ;Lldt /x]sf hft÷hflt ;d'bfosf dflg;x¿sf] /fHodf ;d'lrt k|ltlglwTj ;'lglZrt u/fpgsf nflu g} ;dfg'kflts r'gfj k|0ffnLsf] of] cjwf/0ff cl3 ;fl/Psf] xf] . of] k|0ffnLn] /fHosf] pRrtd txdf k|d'v hflt÷hghfltsf] k|ltlglwTjnfO{ /fd|};Fu ;Gt'ngdf NofpF5 . blnt / dlxnfx¿sf] k|ltlglwTjsf nflu t of] ;a}eGbf pQd k|0ffnL x'g ;S5 . t/ cGo sltko w]/} ;–;fgf, vf; u/]/ 5l/Psf ;d'bfox¿sf] k|ltlglwTj eg] c‰} cf]‰]ndf /xg ;S5 . o;}u/L k|:tfljt k|0ffnLaf6 ;+;bdf /fhgLlts kf6L{x¿sf] k|ltlglwTjsf] :j¿kdf klg kl/jt{g cfpg]5 . clxn] h:tf] Ps b'O{ jf s]xL vf; :yfgdf dfq s]lGb|t x'g] kf6L{x¿nfO{ eg] o;af6 yk kmfObf k'Ub}g . ;dfg'kflts r'gfj k|0ffnLn] c3f]lift r'gfjL u7aGwgnfO{ klg lg?T;flxt u5{ . of] k|0ffnL cGtu{t s'g} Ps kf6L{n] ;+;bdf ax'dt Nofpg lgs} sl7g x'G5 . To;}n] bnx¿ pDd]bjf/ rogs} a]nf :ki6 / 3f]lift r'gfjL u7aGwg ug{ k|]l/t x'g ;S5g\ . ldlnh'nL ;/sf/sf] ;+:sf/ r'gfjL k|lqmof;Fu} lgdf{0f / ljsf; x'g;S5 .