vf]h÷Oltxf;
;kgf, sNkgf / dxfsfJosf kfq Û
s;/L dfGg] /fli6«o lje"lt <
uxg ljrf/ljdz{ tyf cg';Gwfg g} gu/L s'g} JolQm,
;d"x jf ;d'bfosf] ljz]if cfu|x, jf ansf] e/df /fli6«o–lje"lt
3f]if0ff ug]{÷u/fpg] k|j[lQ /fli6«o rl/q / OHhtdf wSsf
k'¥ofpg] 3fts sfd aGg ;S5 .
•
8f= /d]zs'df/ 9'Ë]n
o'/f]ks]lGb|t cfw'lgstf
/ j}1flgstfjfb ;Fu;Fu} df}nfPsf] gj/fli6«otfjfbsf] nx/sf]
j]ul;t …cfw'lgsÚ /fi6«x¿n] /fhsLo ¿kdf
cf–cfˆgf /fli6«o lje"ltx¿ 3f]if0ff
ug{ yfn]sf] w]/} ;do lalt;s]sf] 5 . o; qmddf To:tf JolQmsf
gfddf :df/s agfpg], ;flns 78\ofpg]Ù ;fj{hlgs dxŒjsf
7fpF, af6f3f6f, k'nk'n];f, :jfutåf/, v]nd}bfg, ;efu[x, lj>fd:yn,
kfs{au}Frf, lzIf0f;+:yf, c:ktfn, ljz]if ejg cflbnfO{ pgLx¿sf
gfd;Fu hf]8\g] rng klg tF5f8d5f8h:t} u/L rNg yfNof] . o;f]
ubf{ e/;s ;DalGwt b]zsf P]ltxfl;s JolQmTjx¿nfO{ g} cufl8
Nofpg] k/Dk/f a:of], rfx] To:tf JolQm jL/tf, 1fg–lj1fg, lzNk–Joj;fo,
/fhgLlt, wd{ jf /fhvfgbfg h];'s};Fu ;DalGwt lsg gx'g\ Û
of] nx/af6 g]kfn klg ck|efljt /xg ;s]g . /f0ff
zf;sx¿df cfkm}F lje"lt sxnfpg] xf]8 rn]sfn] ltgn] o'/f]k]nL
d'n'ssf] b]vfl;vL ub}{ cfˆgf ;flns /fhwfgLsf ;fj{hlgs 7fpFx¿df
:yfkgf u/]sf] ;a}sf;fd' 5Fb}5 .
k~rfotsfndf g]kfnsf zf;s, ef/bf/x¿nfO{ o:tf
3f]lift lje"ltx¿sf] cefjdf /fi6«n] k"0f{tf
gkfPsf] h:tf] nfu]/} x'g;S5, /fli6«o lje"ltsf] 3f]if0ff
ug]{ /x/ hfu]sf] b]lvG5 . ;+;f/df rn]sf] rngaf6 g]kfn dfq lsg
ck|efljt /xg ;SYof] / < t/ g]kfndf cGoqh:tf] ljrf/ k'¥ofP/,
vf]h–cg';Gwfgaf6 k|dfl0ft u/]/, ;fj{hlgs ¿kdf 5nkmndf
NofP/ k|fdfl0fs …ljz]if JolQmŒjÚnfO{ dfq lje"ltsf]
kª\ltdf /fvL ;Ddfg ug]{ rng :yflkt x'g ;s]g . lrof / la:s'6]
a}7ssf e/df gfd;"rL tof/ u/L zf;sx¿sf] Ozf/fdf /fhgLlts
lg0f{o u/]h;/L g} /fli6«o lje"lt 3f]if0ff ug]{ …cgy{
rngÚ g]kfndf rNof] . o:tf lg0f{osf a}7s k~rfotsfndf
k|1f–k|lti7fg / ax'bnLo Joj:yfsf] k'gM:yfkgfkl5 dlGqkl/ifbdf
x'g] u/]sf eP klg lg0f{o / 3f]if0ff rflxF k|foM xr'jf g} b]lvP .
o:tf ;+j]bgzLn s'/fdf klg kof{Kt ;f]r k'¥ofOPg . a? nx8
/ ljz]if k|sf/sf :jfyL{ efjgfn] g} k|>o kfO/x] .
;Ddfg ls ckdfg <
clxn];Dd g]kfndf Ps bh{geGbf a9L /fli6«olje"ltx¿sf]
3f]if0ff eO;s]sf] 5 . Tof] ;"rLdf /fhf hgs, uf}td a'4,
;Ltf, c/lgsf], eLd;]g yfkf, zª\vw/ zfvjfn, kf;fªNxfd'
z]kf{h:tf gfdx¿ b]Vbf g]kfnsf] Oltxf; / ;+:s[ltsf] cWoog,
cGj]if0fdf nfu]sf JolQmx¿nfO{ crDd nfUg' :jfefljs} xf] .
lsgeg] g]kfndf uxg cWoog, cg';Gwfgsf] qmd cufl8 a9\g yfn]sf] w]/}
ePsf] 5}g / cWo]tfx¿df klg To:tf] afgL /fd|f];Fu al;;s]sf]
5}g . Oltxf; n]vgdf zf;sLo d"nwf/fdf cfwfl/t /fhgLlts
tyf ;fdflhs Oltxf;;d]t ;du| ¿kdf cfOg;s]sf] cj:yfdf d'n'ssf]
If]qut, hfltut tyf ;fdflhs–;f+:s[lts p2]Zodf cfwfl/t ;fËf]kfË
Oltxf; tof/ x'g c‰} w]/} ;do kv{g'kg]{ afWotf 5 . of]
cj:yfdf ef}uf]lns tyf hftLo ljljwtfn] ;';lHht ;Eotf / ;+:s[lto'Qm
Pp6f /fHosf] ax'kIfLo cWoog, cg';Gwfg ljz]if rf;f] / of]hgfsf ;fy
x'g'kg]{ cfhsf] klxnf] cfjZostf xf] . o:tf vf]h / 5nkmn x'Fb}
hfFbf cfh;Dd xfdLn] yfxf gkfPsf t/ cToGt dxŒjk"0f{ sfd
u/]sf P]ltxfl;s JolQmTjx¿sf gfd /fHosf ljleGg If]q tyf ;d'bfoaf6
cjZo kfpg ;lsG5 .
ljleGg ;dodf /fli6«o lje"lt 3f]lift /fhf
hgsb]lv kf;fªNxfd';Ddsf gfdsf ljifodf rrf{ ug'{eGbf klxn] sd
ljjfbf:kb gfdx¿sf af/]df s]xL pNn]v u/f}+ . /fhf jf
dxf;fdGt c+z'jdf{, /fhf /fd zfx cflbsf] s'/f ubf{ klZrdsf tTsfnLg
v; ;fd|fHox¿sf ;d|f6 czf]s rNn, lhtf/L dNn cflbsf] gfd lsg
cufl8 gNofpg] < aneb| s'Fj/sf] rrf{ ubf{ elQm yfkfsf] gfd
lsg la;{g] < cWoogsf qmddf o:tf k|Zgx¿ ;lhn} p7\g
;S5g\ . To;}u/L /fhf dxf/fhfdf l:ylt dNn, dx]Gb| dNn h:tf s'zn,
k|hfkfns, l:ylt afFWg], ;+:s[ltsf] ;Da4{g ug]{ vfnsf /fhfx¿nfO{
rflxF lsg g;d6\g] eGg] klg k|Zg ;f]‰} p7fpg ;lsG5 .
ca dfly plNnlvt c¿ ;ft JolQmsf gfdsf af/]df
s]xL rrf{ u/f}+ . /fhf hgs, uf}td a'4, ;Ltfh:tf gfd …cfw'lgsÚ
/fi6« / /fli6«otfsf] Oltxf; / kl/efiffsf] ;Ldfleq c6fpg
;Sg] xf]Ogg\ . a? oL dxfsfJodf plNnlvt kf}/fl0fs tyf b]jTjsf]
;Ddfg kfPsf k"hgLo / Pp6f /fi6«sf] …cfw'lgsÚ
3]/feGbf w]/} 6f9f k'lu;s]sf gfdx¿ x'g\ . hgs / ;Ltfsf]
Oltxf; :ki6 5}g / oL gfdx¿ ef}lts cl:tTjsf b[li6af6 k|fdfl0fs
x'g ;S5g\ ls ;Sb}gg\ eGg] ts{ klg yk 5nkmn / cg';Gwfgsf] ljifo aGg
;S5 . oL gfdx¿ Hofb} cfb/fyL{ eP klg sNkgf, syfleqsf
jf kf}/fl0fs dfq eP/ dfgj cl:tTjsf] jf:tljs Oltxf;leq c6fpg g;Sg]
klg x'g ;S5g\ . To;}n] syf, k'/f0fsf o:tf gfdnfO{ …/fli6«o
lje"ltÚ sf ¿kdf 3f]if0ff ubf{ tL gfdsf] ;Ddfg
u/]sf] geO{ x]nr]qm\ofOFk"j{s ckdfg u/]sf] klg 7xg{ ;S5 .
uf}td a'4 g]kfnsf] jt{dfg e"lddf hGd]sf dxfdfgj ePklg æcfw'lgsÆ
/fi6«sf] jf s]jn Pp6f b]z, ;dfh tyf ;Dk|bfosf] ;LdfeGbf w]/}
6f9f;Dd k'lu;s]sf] gfd xf] of] . of] gfdn] ;+;f/sf dfgj hfltsf]
lgs} 7"nf] ;ª\Vofdf wfld{s cf:yf / ljZjf; hufpFb} b]jTjsf]
:yfg hdfO;s]sf] 5 . To;}n] of] gfd klg …/fli6«o
lje"ltÚ eGbf w]/} dfly / wfld{s lx;fan] k"hgLo
ag]sf] 5 .
ck|fdfl0fs s'/f, cgy{ sfd
ca /Xof], snfsf/ c/lgsf]sf] s'/f . of] gfdsf] cflwsfl/stf klg
k|fdfl0fs lx;fan] sdhf]/ g} b]lvG5 . klxnf] s'/f, pgsf] gfd
…c–lg–sÚ, …anafx'Ú jf …c/lgsf]Ú
s'g rflxF xf] eGg] g} clxn];Dd clglZrt 5 . rLgsf zf;sn] ltAatsf
:yfgLo nfdf zf;sdfkm{t\ g]kfnL snfsf/x¿ rflxof] eg]/ dfu
ePkl5 g]kfnsf tfTsfnLs zf;sn] v6fPsf *) hgf g]kfnL snfsf/ ;+nUg
Pp6f 7"nf] bnsf] g]t[Tj c/lgsf]n] kfPsf] s'/f j[QfGtx¿df
pNn]v 5 . t/ jf:tljstf s] xf] eg], pgsf] g]kfnL gfd g} xfdLnfO{
yfxf 5}g . csf]{ pNn]Vo s'/f pgL g]kfn / g]kfnLnfO{ lal;{P/
Ps lrlgofF s]6L;Fu ljjfx u/]/ ef}lts tyf zf/Ll/s df]xdf km:b} rLgd}
lanfPsf x'g\ . zfob pgsf] ;fydf uPsf sltko c¿ snfsf/x¿
wgbf}nt ;fydf lnP/ g]kfn kmls{Psf / oxfFsf] snfsf}zn tyf ;fdflhs
pGgltdf ;l/s ePsf x'g;S5g\ . o; sf/0f Pp6f clgl0f{t gfd / b]z
5f8]/ ;bfsf lglDt ljb]zL df6f]df ljlng x'g] JolQmnfO{ æcfw'lgsÆ
/fi6«sf] ;Ldfleq /fv]/ s;/L ;Ddfg ug]{ <
o;f] eGb}df c/lgsf] gfdn] lrlgg] g]kfnsf o'jf snfsf/sf]
lzNk–1fg / Vofltk|lt b'ef{j /fVg] r]i6f ul/Psf] sbflk xf]Og .
Oltxf;sf] s'g} 7fpFdf pgsf] dxŒjk"0f{ :yfg 5Fb}5 .
t/ pgL oxfF xfd|f snfsf/ x'Fbf s] gfdn] lrlgGy], pgn] g]kfnL ;dfh
/ ;+:s[ltsf] pTyfgdf b]zleq s] s] sfd u/]sf lyP, To:tf sfdsf af/]sf
s'g} P]ltxfl;s tYo xfdLnfO{ yfxf 5 ls 5}g h:tf k|Zg xfd|f];fd' t]l;{Psf
5g\ . g]kfnsf] lgdf{0fdf pgsf] 5fk sxfF, s:tf] ¿kdf
/x]sf] 5 eGg] ljifosf] vf]hL ug'{ h?/L ePsf] 5 . jf:tljs gfd
jf g]kfndf u/]sf sfdsf ljifodf yfx} gkfO{ rLgdf kfOPsf] Zj]tr}Tosf
e/df g]kfndf …/fli6«o lje"ltÚ agfpg' slt
Oltxf;;Ddt xf]nf <
o; k|;Ëdf slxn]sfxLF e[s'6Lsf] gfd klg cufl8
NofOPsf] b]lvG5 . klxn]sf ;fdfGo1fgsf k':ts tyf n]vf]6x¿df
e[s'6LnfO{ ;d]t /fli6«o lje"ltsf] klª\tdf /fv]/
rrf{ ug{], sfNklgs tl:a/ 5fKg] rng lyof] . lxhf]cfhsf] gofF
;"rLdf rflx+ of] gfd e]l6Fb}g . To;}n] of] gfdnfO{ cflwsfl/s
¿kdf /fli6«o–lje"lt 3f]if0ff ul/Psf] jf
x6fOPsf] s] xf] eGg] s'/f klg vf]hLs} ljifo ag]sf] 5 . e[s'6Lsf]
gfdnfO{ lje"lts} k+lQmdf k'¥ofP/ ;Ddfg ug{] rng rn]sfn]
pgsf af/]df klg yf]/} rrf{ ug'{ ;fGble{s x'g;S5 .
…e[s'6LÚ zJb k"jL{o cWoog ljwfdf
;dlk{t, ;+:s[t tyf ltAatL efiff ljz]if1 k|mfG;]nL ljåfg\ l;Nef
n]eLn] cg'dfg u/]sf] ltAatLaf6 x'g;Sg] cg'lbt gfd xf] . xfd|f
P]ltxfl;s ;|f]t;fdu|Lx¿df e[s'6Lsf] gfd sxLF klg kfOPsf]
5}g . ltAatL j[QfGtx¿df pgnfO{ …e[s'6LÚ
geg]/ …7f]–ª\of/–dfÚ elgPsf] 5 .
7f]–ª\of/–df gfd ePsL g]kfnsf /fhf jf zf;s ju{;Fu
;DalGwt sGofsf] lax] ltAatsf ;d|f6 >f]ª\–r]g–ud–kf];Fu
ePsf] / pgn] cGo g]kfnL :jf:gLdflg;n] h:t} bfOhf] / sf];]nLkft lnP/
3/ hfg] qmddf s]xL af}4d"lt{ tyf g]kfnL snfsf ;fdu|Lx¿
ltAat nu]sf] s'/f ltAatL j[QfGtdf k9\g kfOG5 . pgL dfOtaf6
3/ -ltAat_ hfFbf g]kfndf pkf;gf ug{] u/]sf b]jLb]jtf tyf dfOtLsf
s]xL rfnrng ;fy} lnP/ k'Ug' s'g} gf}nf] / ljz]if s'/f xf]Og .
ltAatdf o;eGbf klxn] g} pQ/lt/af6 a'4 wd{sf] k|j]z eO;s]sf] P]ltxfl;s
tYo k|fKt eO;s]sf] 5 . >f]ª\ r]g\sf] ;do / kl5 klg
a'4 wd{sf] k|rf/k|;f/ / Jofkstfsf lglDt g]kfnsf ljåt\ju{af6
dxŒjk"0f{ of]ubfg k'¥ofOPsf tYox¿ kfOPsf 5g\ .
To;}n] …e[s'6LÚ h:tf] cg'dflgt gfd / o;;Fu ;DalGwt
lsDjbGtLx¿sf e/df /fli6«o lje"lt, jL/fËgf
jf s'g} klg …cfw'lgsÚ /fi6« / /fli6«otf;Fu
;DalGwt ;Ddflgt k+lQmdf pgnfO{ ;dfj]z ug'{ plrt x'Fb}g . of]
ljifodf klg yk cg';Gwfgsf] cfjZostf 5 . xfd|f cfˆg} k|fdfl0fs
;|f]taf6 o:tf JolQmn] b]zsf lglDt u/]sf sfd / ltgsf] k|efj;DaGwL
tYox¿ k|sfzdf cfpg ;Sg'kb{5 .
ca eLd;]g yfkfsf] s'/f u/f}F . pgnfO{ /fli6«o
lje"lt dfGg] xf] eg] hËaxfb'/nfO{ klg t'?Gt} lje"lt
3f]if0ff u/] x'G5 . eLd;]g yfkf g]kfnsf] Oltxf;df Hofb} cb"/bzL{,
lg/ª\s'z / if8\oGqsf/L JolQm ;fljt ePsf 5g\ . pgsf s]xL
;'wf/ / cª\u|]hlj/f]wL k|j[lQnfO{ dfq /fli6«o lje"ltsf]
cfwf/ agfpFbf pgsf b]z tyf ;dfh3fts sfd / c;kmntfnfO{ k"0f{
¿kdf cfFvf lrDng'kg{] x'G5 . k[YjLgf/fo0f zfxn] xfn]sf]
husf cfwf/df /fhs'df/ axfb'/ zfxsf] gLlt / s'zntfsf sf/0f lj:tfl/t
g]kfn /fHosf] cfwfeGbf a9L e"efu u'dfpg] sfd eLd;]g yfkfsf]
c;kmn s"6gLlt, if8\oGqk"0f{ / lg/ª\s'z k|j[lQn] ubf{
ePsf] xf] eGg] tYo ca 5n{Ë eO;s]sf] 5 . eLd;]g yfkfn]
tLgbzs eGbf a9L lg/ª\s'ztfsf ;fy g]kfnsf] zf;g rnfP / cfkm";Fu}
cfˆgf gftfuf]tfnfO{ ljz]if kb / ;'ljwf lbnfP, ;De|fGt /fhkl/jf/sf
rf}tfl/ofx¿eGbf a9L tna vfg] cª\u|]hL efiffsf …hg/nÚ
h:tf kbx¿sf] ;[hgf u/L /fhf / hgtfnfO{ ‰'SofP .
rf}tfl/ofx¿n] jif{sf] ?= ;ft xhf/ / cGo sfhL a8fsfhLx¿
To;eGbf tNnf] cÍdf tna vfg] rng x6fP/ cfkm" jflif{s
?= !) xhf/ vfg] hg/n / ?= gf} xhf/ vfg] …5f]6f hg/nÚ
h:tf kb cfˆgf efOelthfsf lglDt l;h{gf u/fP . oyfy{df g]kfnsf]
Oltxf;df if8\oGq / lg/ª\s'ztfsf lglDt eLd;]g yfkf hËaxfb'/sf
u'?sf ¿kdf b]lvG5g\ .
o;/L ;txL ¿kdf, unt lg0f{osf cfwf/df /fli6«o
lje"ltsf] ;"rL agfpg] sfd g]kfndf k~rfotsfnb]lv g} rNof] .
o;f] eP tfklg k[YjLgf/fo0f zfx, cd/l;+x yfkf, efg'eQm, df]tL/fd
e§, /fhf lqe'jg cflb gfdsf] rog eg] …cfw'lgsÚ
/fi6« / /fli6«otfsf b[li6n] dgg\of]Uo dfGg}kb{5 .
uNtLdfly uNtL
k|hftGqsf] nx/kl5 klg g]kfndf o:tf uNtL bf]xf]l/Psf 5g\, zª\vw/
;fvjfn / kf;fªNxfd' z]kf{nfO{ lje"ltsf] k+lQmdf r9fP/ .
o:tf lg0f{odf ck|ToIf ¿kdf hftLo k'g?Tyfgjfbsf] k|efj k/]sf]
b]lvP tfklg lg0f{ox¿ ;txL ¿kdf eof] eGg] lrGtf xf] .
vf]h cg';Gwfgsf cfwf/df ;ÍL0f{tfsf] af6f] d]6fpg] cleofgdf
nfu]sf xfdLnfO{ g]kfnleqsf cg]sf}F dfgj ;d'bfoaf6 lje"ltx¿sf]
klxrfg jf 5gf}6 x'Fbf cToGt v';L nfU5 t/ To:tf lje"ltx¿
jf:tljs / k|ltlglwTj ug]{ vfnsf x'g'kb{5 eGg] xfd|f] wf/0ff xf] .
af}4 jf g]jf/ ;d'bfoaf6 /fli6«o lje"ltsf] ¿kdf
;Ddfg ug{ lji0f'dtLsf] bf]efgaf6 afn'jf p7fP/ ;'g agfPsf ;kgfsf
lsDjbGtLnfO{ ;d]6\g' cfjZos 5 t < s] o; ;d'bfodf s'g} k|fdfl0fs
dxfg\ JolQmTjx¿ kfpg ;lsFb}g < ;lhn} kfpg ;lsG5 olb
xfdLdf vf]h, cg';Gwfg / ;+j]bgzLntfk|lt bl/b|tf 5}g eg] . Oltxf;
sf]6\ofpg] xf] eg] g]jf/ ;d'bfoleq s] kfOFb}g < To;leq dxfg\
ljåfg\ -af}4 tyf lxGb" b'j}_ kl08t, cfrfo{ / leIf', snfsf/,
s'zn zf;s ;a}y/L kfOG5g\ .
z]kf{ ;d'bfoleq klg rf/÷kfFr ;o jif{sf] nfdf]
Oltxf;df ;fdflhs÷wfld{s pTyfgdf a9L b]g lbg] kf;fªNxfd'eGbf
c¿ JolQmTjx¿ cjZo kfpg ;lsG5 . vfnL cWoog, cg';Gwfg;lxtsf]
klxrfgsf] cfjZostf 5 . ljzfn uf]Dkfsf ;+:yfks, af}4 wd{ tyf
;+:s[ltsf ;Da4{s, tflGqs, ;dfh;]jL, Jofkf/L–Joj;foL cflbsf]
afx'No To; ;d'bfodf klg gkfOg] xf]Og .
d Oltxf;–;+:s[ltsf] cGj]ifs x'F . dnfO{
g]kfnsf] Oltxf;df zª\vw/ ;fvjfnnfO{ /fli6«o lje"ltsf]
:yfgdf /fVg ;Sg] cfF6 g} 5}g . lsgeg], zª\vw/ P]ltxfl;s
¿kn] k|dfl0ft JolQm ePsf] gePsf] ljifo g} c‰} ljjflbt
5 . pgsf] cl:tTjsf] k|Zg g} Oltxf;df Ps clgl0f{t ljifo ag]/
/x]sf] 5, lnvt jf s'g} klg lsl;dsf cflen]lvs k|df0fsf] cefjdf .
o; k|;Ëdf …lje"ltÚ agfpg] h'g cfwf/ p7fOPsf]
5, Tof] ;kgfdf cfwfl/t syf;Fu ;DalGwt 5 . pQm ;kgfsf] syf ;d]t
;fFRr} JofVof ug]{ xf] eg] tfTsflns zf;gJoj:yf jf b/af/lj/f]wL k|j[lQsf]
b]lvG5 . zª\vw/ / pgsf sfd;Fu ;DalGwt h'g syf j+zfjnLsf/n]
pNn]v u/]sf 5g\, To;n] zª\vw/ ;fvjfnsf] /fhsf]if -ltgtfsf /fHo
jf b/af/sf] Ps} x'GYof]_ sf] 9's'6Ldf bflvn ug{ n}hfFb} u/]sf] elgPsf]
;DklQ -slyt ;'g_ nfO{ cg]s pkfon] aLr}af6 x8k u/]/ lghL agfpg] /
To;sf] s]xL lx:;f dfq u/La, hf]uL, ;Gof;L cflbnfO{ afF8]sf] axfgf
ul/Psf] h:tf] 36gfnfO{ ;Í]t ub{5 . ltgtfsf To:tf] k|s[ltsf]
JolQmnfO{ /fhb|f]xL jf /fi6«3fts dfGg] rng lyof] . t/
zª\vw/sf] syf ;kgfdf cfwfl/t s'/fdfq xf] . o:tf syfnfO{
…/fli6«o lje"ltÚ h:tf s'/f;Fu s'g} xfntdf
klg hf]8\g ldNb}g . s'g} syfsf cfwf/ jf Pp6f clgl0f{t / c:ki6
9Ësf] 9'Ëfsf] d"lt{sf] e/df s'g} klg JolQmnfO{ ;Rrf
dxfdfgj jf …lje"ltÚ agfpg gldNg'kg]{ xf] .

eLd;]g yfkf

hËaxfb'/

e[s'6L
|
/fli6«o lje"ltsf ¿kdf ;Ddfg ug{sf
lglDt To:tf ljz]if JolQmsf ;DalGwt ;dfh / /fi6«sf ljljw of
sd;]sd s'g} Ps dxŒjk"0f{ kIfdf k|efj kfg]{ vfnsf b]g klxn]
g} :yflkt eO;s]sf] x'g'kb{5 . To:tf JolQm …cfw'lgsÚ
/fi6«sf] lgdf{0f / ljsf;;Fu ;DalGwt x'g'sf ;fy} ;dfhn] ljjfb/lxt
9Ën] :jLsf/ ug]{ vfnsf] klg x'g' h?/L x'G5 .
s'g} JolQm, ;d"x jf ;d'bfosf] ljz]if cfu|x, hf]8
jf ansf] e/df uxg ljrf/ljdz{ tyf vf]h cg';Gwfg g} gu/L lje"lt
3f]if0ff ug]{÷u/fpg] k|j[lQ /fli6«o rl/q / OHhtdf wSsf
k'¥ofpg] /fi6«3fts s'/f klg aGg ;Sb5 . To;}n] o:tf
;+j]bgzLn s'/fdf JolQm, ;d'bfo, /fhgLlts bn jf b/af/ s;}n] klg :jfy{k"0f{
p2]Zoaf6 k|]l/t eP/, cfjZostfeGbf a9L efj's eP/, x]nr]qm\ofOF jf
hah{:tL lg0f{osf] laGb'df k'Ug'x'Fb}g eGg] xfd|f] wf/0ff xf] .
g]kfndf o:tf ;+j]bgzLn s'/fdf klg a]nfa]nfdf efj's
eP/ s'g} snfkf/vLn] agfPsf lrq jf d"lt{sf e/df, gf/fafhL /
xNnfsf e/df Jofks ;f]r g} gk'¥ofO{ lg0f{o ePsf 5g\ . xfd|f]
b]z / ;dfh slxn]sfxLF lgs} efj's / ?9Lu|:t x'g] u/]sf b[i6fGtx¿
klg y'k|} 5g\ . lsgls sf7df8f}+sf] af}4–rf/3/]df pTkGg
eP elgPsf gfu b]jtfsf 36gf, sdnfbL u0f]zn] b"w lkPsf xNnfb]lv
/fhf hok|sfz dNnn] t'nhf ejfgL;Fu kf;f v]n]sf, eLd;]g b]jtfn] kl;gf
r'xfPsf, nvg yfkfnfO{ dgsfdgf b]jLn] hËaxfb'/nfO{ dfg{ cfb]z
lbPsL h:tf ;kgf / sNkgfdf cfwfl/t cg]sf}+ lsDabGtLn] ;d]t b]zdf
7"n} k|efj 5f8]sf] b]lvG5 . k/Dk/fut ¿kdf rn]sf]
;dfhdf ;kgf / sNkgfn] 7"n} c;/ kfg{ ;Sg] eP tfklg …cfw'lgsÚ
/fHok4lt;Fu ;DalGwt /fli6«o lje"ltsf] klxrfg / 3f]if0ff
h:tf s'/fdf ljz]if ;f]r k'¥ofpg'kg]{ cfjZostf 68\sf/} v6\lsPsf]
5 .
PskN6 s'g} klg gfdnfO{ dxfg\ JolQmsf ¿kdf
6'Kkf]df k'¥ofO;s]kl5 ;lhn} x6fpg jf ;+zf]wg ug{ ufx|f] x'G5 .
To;sf lglDt slxn]sfxLF t b]z / ;dfhdf Jofks kl/jt{gs} vfFrf] kg{
;Sb5 . t/ sl7g x'G5 eGb}df vf]h, cg';Gwfg / dGygkl5 klg eO;s]sf
unt lg0f{odfly k'glj{rf/ gug'{ rflxF csf]{ 3fts bf]if x'G5 .
vf]hsf qmddf x/fPsf ljz]if JolQmTj jf gfd e]§fpg ;lsG5 / ;Ddflgt
JolQmsf gfd ;Ddfgsf] k+lQmaf6 x6fOg'kg]{ klg x'g;S5 .
eLd;]g yfkf, zª\vw/ ;fvjfn, kf;fªNxfd' h:tf
gfdnfO{ /fli6«o lje"ltsf] k+lQmdf r9fpg] xfdL g]kfnLn]
cfufdL lbgdf onDa/, nvg yfkf, hfd'g u'efh' tyf kf6gsf P]7fd\ 8'u'
h:tfnfO{ klg ;Ddfg ug{ s] a]/ <
s] xfdLn] jf:tljs ¿kdf vf]hL u/]sf 5f}F t
g]kfnsf] jt{dfg e"efuleq hlGdPsf To:tf ;k"t tyf dxfg\
JolQmTjx¿sf gfd, h;sf] cl:tTj tyf P]ltxfl;s b]gx¿
ljjfb/lxt ¿kdf ;fljt x'g ;s'g\ < u/]s} 5}gf}+ / s;}n]
To:tf] ;'dfu{tkm{ nfUg] ;f]r lnPsf] klg b]lvFb}g . clxn] /
klxn] ePsf h:tf xNnf, x7, gf/fafhL, efj'stf tyf :jfyL{ efjgfo'Qm
lg0f{o bf]xf]l/Fb} hfg] xf] / unt lg0f{odfly k'glj{rf/ gug]{ xf]
eg] Ps lbg To:tf lg0f{ox¿ /fli6«o lxtsf ljk/Lt / Hofb}
hf]lvdk"0f{ x'g ;S5g\ . To;}n] g]kfnsf] /fli6«o
Oltxf; / ;+:s[ltsf] hu]gf{ ug{, g]kfn / g]kfnLsf] OHht arfP/ /fVg
tyf u'd]sf] OHht kmsf{pgsf lglDt o:tf ljifodf xfdLn] Pp6f ;'lglZrt
k4lt a;fNg l9nf eO;s]sf] 5 . o;f] gePsf] v08df g]kfn ljj]sxLg
d"v{x¿sf] eL8sf] d'n's 7xg{ ;Sb5, xf]lzof/ Û
o; k|;Ëdf cfh;Ddsf] ;Lldt cWoog / cg;'Gwfgsf
cfwf/df k|fKt, ljleGg sf/0fjz k|sfzdf cfpg g;s]sf jf cf]‰]ndf
k/]sf÷ kfl/Psf gfdx¿ ljrf/0ffy{ oxfF k|:t't ug{ ;lsG5 .
o:tf gfddf /fhs'naf6 /fhs'df/ gfoj axfb'/ zfx, sf7df8f}F pkTosfsf
dNn /fhfx¿M l:ylt dNn, dx]Gb| dNn, klZrd ;fd|fHosf czf]s
dNn, lhtf/L dNnÙ kj{tsf dn]ad dNn, d':tfªsf cfËf]g
;fª\kf], h'Dnfsf aln/fh h:tf /fhfx¿sf gfd cufl8 ;fg{
;lsG5 . To;}u/L af}4, lxGb" tyf cGo kl08tx¿df zLn
dHh', jfluZj/sLlt{, ceo/fh zfSo, u'0ffgGb -sxLF sxLF lgu'{0ffgGb
klg n]lvPsf] 5_, ;'Gb/fgGb, cd[tfgGb -sf7df8f}F pkTosf_ cflbÙ
hofgGb -l;+hf_, nf]jf] nf]rjf z]v l/g 5]g, 806L kg\ 5]g k]df jfª\Uofn\,
nf]af] v]g\ 5]g ª\ofd–d] ;f]gd\ Nx'g 8'k -d':tfª_
k|]dlglw kGt -kj{t_, l;l/hËf -ls/fFt k|b]z_, s'g' zdf{ -kf6g_,
dxfslj nIdLk|;fb b]jsf]6f cflb gfd efg'eQm, df]tL/fdx¿sf
;fy;fy} yKg ;lsG5 . k|hftGqsf If]qaf6 aLkL sf]O/fnf tyf cf]‰]ndf
/x]sf t/ cWoog, cg';Gwfg, cg'jfb / efiff cWoogdf ljz]if sfd ug]{
tfTsflns a]nfotL /]l;8]G;Lsf v/bf/ hLtdf]xgsf] gfd klg oxfF ;D‰g'
pko'Qm x'G5, h;n] tof/ u/]sf] g]jf/L sf]z / hftLo cWoog;Fu ;DalGwt
;of}F cg';Gwfgd"ns lgaGw, l6kf]6 cflb ljleGg d'n'ssf clen]vfnodf
5l/P/ /x]sf 5g\ .
oL gfdx¿ /fli6«o ;Ddfgsf b[li6n] zª\vw/,
kf;fªNxfd'eGbf w]/} dfly 5g\ . /fhgLlt, zf;gJoj:yf, wd{,
;+:s[lt / 1fg–lj1fgsf If]qdf logsf] w]/} dxŒjk"0f{
b]g /x]sf] kfOG5 . oL ;a} vf]h cg';Gwfgsf qmddf ;/;tL{ b]lvPsf
gfddfq x'g\ . oL afx]s g]kfnsf kxf8, lxdfn / t/fO{ tyf k"j{b]lv
klZrd;Ddsf] l;Ëf] e"efuleq ljsl;t ljljw wd{, ;+:s[lt tyf
;dfhnfO{ k|ltlglwTj ug]{ vfnsf t/ s'g} Ps jf w]/} kIfdf ljz]if b]g
lbPsf o:t} jf c‰ dxTjk"0f{ w]/} gfdx¿ kfpg ;lsG5,
olb xfdL Hofb} ;+j]bgzLn eP/ nfu]sf] v08df .
lqlj, l;gf;sf k|fWofks 8f= 9'Ë]n
xfn o'lgel;{6L ckm n08gdf cg';Gwfg/t x'g'x'G5 .
|