dg 5f]of],
/fd|f] nfUof]
/dfOnf] g]kfn

tl:a/M clgn >]i7 . -;GWofsfnLg nfª6fª_ |
lg/Gt/sf]
cGof}n, cftÍ, lx+;f / cefjsf sf/0f g]kfnL hgtf / g]kfnL
df6f]n] slxNo} gkfPsf] b'Mv–kL8f ef]Ug' k/]sf] 5 . sxfF
k|ultkylt/ 5nfË dfg'{kg]{ ;dfh cfh ‰g\‰g\ k5fl8
ws]lnFbf] 5 . b]zsf] o:tf] a]xfnn] Pp6f g]kfnLsf] dgdf cfkm"nufot
;dfh / dfgjtf klg ;lsg nfu]sf]] xf] ls eGg] qf; / g}/fZo knfpg'
c:jfefljs x}g . t/, oltnfO{ dfq ;To / ;a}yf]s 7fGg ldNb}g .
…xfd|f] /dfOnf] b]z g]kfnÚ eg]/ lxhf];Dd uj{ ub}{ cfPsf
oyfy{ / ;Tox¿nfO{ lx+;f / cftÍsf] Hjfnfn] lgld6\ofGg
kfg{ ;s]sf] 5}g / ;Sbf klg ;Sb}g . g]kfn cfh klg lxhf]sf] h:t}
dgdf]xs, x[bou|fxL, ;f}Do / ;'Gb/ 5 . o;sf] of] u'0f ef]ln
klg /lx/xg] 5 . o;nfO{ cGwsf/lt/ ws]Ng vf]Hg]x¿ cGttM
k/f:t eP/} 5f]8\g] w|'|j;To xf] .
dgnfO{ zLtntf, e/f];f / k|]/0ff
lbg] 36gf, a:t', cg'e"lt jf b[Zox¿sf] :d/0f Pj+ ;sf/fTds
lrGtgn] ;Í6sf] 38Ldf dflg;nfO{ phf{ / an k|bfg u5{g\ .
gj jif{ @)^! nfO{ cfzfjfbL eP/ :jfut ug{ xfdLn] o:t} af6f] /f]Hof}F .
ljljw If]q / ljifonfO{ k|ltlglwTj ug]{ tLg bh{g JolQmTjnfO{ g]kfnleq
pxfFx¿n] v'6\ofpg'ePsf] s'g} /fd|f] a:t' jf 7fpF, dL7f] vfgf
jf cg'ej, lr/:d/0fLo :kz{, clj:d/0fLo If0f, /dfOnf] b[Zo, cyjf lk|o
lrgf/Laf/] Ps jf b'O{ 5f]6f kl/R5]bdf cleJoQm ug{ cfu|x u¥of}F .
pxfFx¿n] v'zL;fy To;nfO{ :jLsfg'{ eof] . o;kl5sf Ps
bh{g kfgfn] atfpF5g\, g]kfn /fd|f] t 5Fb}5, Jofks / ljzb klg 5 .
oxfF k|:t't s]xL cg'e"ltx¿n]
g]kfnsf] ljljwtf / JofkstfnfO{ k"0f{ k|ltlglwTj ug{ ;Sg] s'/f
ePg . kmf]S;'G8f] eGbf dgdf]xs 7fpF km]nf kfl/g jf k|s6 x'g}
afFsL x'g ;S5Ù e}/xjfsf] k]8f eGbf gfd"b 5'kL{ st} alg/x]sf]
xf]nf, 88]nw'/fsf] u'/fF;sf] ;j{tnfO{ wgs'6f jf l;/fxfsf] a]nsf]
/;sf] :jfbn] dfy ug{ ;S5 . oxfF dWo g]kfn / To;df klg dWo tyf
pRr kxf8L cg'ej / cg'e"lt a9L k/]sf 5g\ . efiffÙ
;+:s[ltb]lv njfO–v'jfOdf cfˆg} df}lnstf af]s]sf] / cfwf
hg;ª\Vof a;f]af; ug]{ t/fO{ If]q yf]/} dfq ;d]l6Psf] 5 .
cyf{t\ of] k|:t'lt cw'/f] 5 . t;y{, /fd|f dL7f g]kfnsf s'/f
v'6\ofpg] xfd|f] k|of;nfO{ k"0f{tf k|bfg ug{ xfdL kf7sx¿nfO{
lgDTofpF5f}F .
d'n'sdf tkfO{Fx¿n] km]nf
kf/]sf dg 5'g], dL7f / /dfOnf s'/fx¿ xfdLnfO{ kq, ˆofS;
jf Od]naf6 k7fpg'xf];\ . ;Dej eP;Dd ljifo;Fu ;Da4 tl:a/ klg .
!%) eGbf sd zAbsf k|:t'lt pQd 7xl/g] 5g\ . o:tf cg'e"lt
jf ;+:d/0fx¿ c¿n] rfx]sf] v08df k|ToIf cg'ej -5f]P/,
x]/]/, ;'F3]/, rfv]/, ;'g]/_ ug{ ldNg] j:t'ut k|s[ltsf x'g'kg{]5 .
-o; ;DaGwdf yk hfgsf/L cfjZos k/]sf lxdfn sf ;DkfbgsdL{x¿;Fu
;Dks{ ug'{xf]nf ._
tkfO{Fsf] gofF jif{ @)^! /dfOnf], /fd|f] / dL7f] xf];\ Û
kmf]S;'08f] :ju{
;+;f/sf ;ft j6f dxfåLkdWo] 5 j6fdf d uO;s]sf]
5' . t/ :ju{ sxLF xf]Og, d}n] oxLF kfPsf] 5' . ToxfF p8]/
xf]Og, lxF8]/ k'luG5 . kmf]S;'08f] tfnsf] %)) kmL6 pFrfOaf6
eLdsfo ‰gf{ s/f]8f}F d'/L kfgL af]sL ha ;'nLu9 gbLsf] vf]Frdf
‰5{, kfgLsf] jfkmaf6 ag]sf afbnx¿ ;Nnf / w'kLsf] afSnf]
hËnaf6 dfly p7\5g\ clg s0fs0f kfgLdf ha ;"o{sf] ls/0fn]
OGb|wg'if l;h{gf u5{, ToxfF cK;/f / k/Lx¿sf] af;:yfgsf] cfef;
x'G5 .
lg/Gt/ /+u km]l//xg] kmf]S;'08f] tfnnfO{ kf/ ub}{
cg]s lxdfnL >[ª\vnfnfO{ kG5fP/ d 8f]Nkfsf] leqL efudf k'U5' .
…cfODofS;Ú sf] 7"nf kbf{df x]/] h:t} cfFv}n] gEofpg]
;Dk"0f{ d}bfg xl/of] ´ofp / 3fF;n] 9flsPsf x'G5g\ .
clg To;dfly nfvf}F nfv /ftf, gLnf, kx]Fnf /ËLg hËnL km"nx¿
9sdSs km'n]sf x'G5g\ . e'OFdf 6]Sbf nlrnf] Pj+ afSnf] 3fF;leq
v'§f g} r'n'{Dd 8'Ag] / ha k}tfnfn] hldgdf :kz{ u5{, v'§fb]lv
dl:tis;Dd cnf}lss zLtntfsf] t/Ën] 5'G5 . :jR5 gLnfDa/
cfsfzd'lg k|fs[lts ;'g;fg au}Frfdf PSn} nDk;f/ klN6P/ bfofFafofF
x]bf{ ;f/f ;+;f/ g} /ËLg km"nsf] dxf;fu/ h:t} b]lvG5 .
:jlKgn :ju{ of]eGbf ;To / ;'Gb/ x'g} ;Qm}g . ef}lts nf]e /
df]xaf6 6f9f oxfFsf dflg;x¿ jf:tjdf ;dsfnLg …P8dÚ
/ …OeÚ x¿ g} x'g\ . unt ;f]rfO xf] of],
zx/df a;]/, pgLx¿sf] hLjgz}nLnfO{ cjd"Nog ug{ vf]Hg' .
b'MvL pgLx¿ xf]Og, xfdL xf}F . olb d s[lqd ;Eotfsf]
ljifaf6 b'Jo{;gL geOlbPsf] eP, Odfgsf ;fy eG5', d d]/f] lhGbuLsf]
clGtd If0f;Dd ToxLF a:y]F, /dfpFy]F / dy]{F .
• s0f{
zfSo
‰f/sf]6b]lv d'lQmgfy

kbd 3n] |
d hf]d;f]dnfO{ gf3]/
d':tfªsf] ‰f/sf]6 ufpFdf rnlrq …d'lQmbftfÚsf]
;'l6ªsf nflu klxnf]kN6 k'u]sL lyPF . k'Ubf lgik§
cFWof/f] lyof] . ef]lnkN6 cfFvf v'Nbf d]/f] ´ofnsf] l;;f;Fu}
6fFl;P/ aflx/ lxdfn xfFl;/x]sf] lyof] . To;sf] :jR5 z'e|tfdf
d]/f cfFvfx¿ g} ltld{/fP . lxdfn;Fu d}n] lhGbuLdf klxnf]
k6s ;fIffTsf/ u/]sL lyPF . o:tf] lxdfn ;+;f/df sxfF xf]nf <
d cfZro{ / v';Ln] a]:;/L lrRofPsL lyPF .
‰f/sf]6sf clt lgZ5n / ;/n :jefjsf dflg;x¿n]
vfnL dfof dfq lbg hfGbf /x]5g\ . lng rflxF s]xL klg hfGbf /x]g5g\ .
To;kl5 d}n] kfPsf] :juL{o cfgGbsf] csf]{ k|;Ë lyof] ‰f/sf]6dfly
d'lQmgfysf] bz{g . ha d dlGb/ leq k'u]F, ToxfF d}n] :jR5 lxdfnsf]
lr;f]kfgL alu/x]sf] b]v]F . zfGt jftfj/0f, lr;f] xfjf, dlGb/
leq aln/x]sf] t]lhnf] Hof]lt . gLnf] cfsfzdf ;]tf afbn xfjf
rNbf lglikmqmL eP/ pl8/xGy] . crDdsf kxf8, kx]Fnf km"nx¿–
;fFRr} g} g]kfnsf] :ju{ g} nfUof] of] If]q .
• hn
zfx
7f]skf{sf] jg
s'/f )#%÷#^
;fnlt/sf] xf] . d ltgtfs jg dGqfnodf sfd uy]{F . sfe|]knf~rf]s
/ l;Gw'kfNrf]sdf -jg l8lehg sfof{no_ jg clws[t x'g'x'GYof] t]h dxt .
pxfF sf7df8f}F cfpFbf d]/f] sf]7fdf l5g'{x'GYof] / jg ;+/If0fsf]
gfnLa]nL ;'gfpg'x'GYof] . æafF;vs{ / 7f]skf{df :yfgLo
hgtfn] pbfx/0fLo 9Ën] jg hf]ufPsf 5g\ / :ofpnf, kft / bfp/f
;a}n] ;dfg'kflts 9Ën] pkef]u ug{ kfO/x]sf 5g\,Æ 8f= dxtsf]
cg'ej ;'g]/ d /f]dfl~rt x'Gy]F . pxfF ;/sf/L jg ;+/If0fsf]
sxfnLnfUbf] syf klg eGg'x'GYof] . hgtfn] Joj:yfkg u/]sf] jgsf
cfwf/df ;fd'bflos jgsf] cjwf/0ff aGb} uof] . Tof] cjwf/0ffdf
NofKr] nfpg]df 8f= dxt dfq b]vf k/] . t/ klg pgn] c8\8L 5f8]gg\ .
gLltkq kfl/t eP/} 5f8\of] . To;sf] ( jif{kl5 d l;Gw'kfNrf]sd}
k|d'v lhNnf clwsf/L eP/ k'u]F . d}n] syf ;'g]sf] afF;vs{ /
7f]skf{ k'u]F . dnfO{ nfU5, ;d'bfosf] :jfldTjdf ;d'bfon] g}
Joj:yfkg u/]sf] cg's/0fLo pbfx/0f xf]– ;fd'bflos jg .
hgtfn] rfx] s] ug{ ;Qm}gg\ < hgtfnfO{ lhDd]jf/L
lbO{ Pscsf{k|lt pQ/bfoL x'g] cj:yf l;h{gf ug{ ;s] :jtM lgoGq0f /
;Gt'ng sfod x'G5 . hgtf cfkm"nfO{ cfjZos kg]{ w]/} s'/f
cfkm}F ug{ ;Sb5g\ . pgLx¿sf] eO/x]sf] 1fg clej[l4 ug{
clnstf tf}/tl/sf dfq l;sfP k'U5 . km';|f, gfËf / lr/f
k/]sf 8fF8fx¿nfO{ Ps} jif{df af]6la?jfn] el/e/fp kfg{ ;S5g\ .
;fd'bflos jgsf pkef]Qmfx¿sf] ;Nnfx / ax; ug]{ tl/sf s]Gb|sf
7"N7"nf cf]xf]bfwf/Ln] l;sf] ug'{kg]{ xf] . sfdsf]
afF8kmfF8 s;/L ug]{, d/]sf af]6la?jfsf] k|lt:yfkg / ;du| jg If]qsf]
;+/If0fdf pgLx¿n] b]vfPsf] rf;f] d]/f lglDt 7"nf] kf7
lyof] . s]xL jif{sf] cGt/fndf d k'gM 7f]skf{sf] jg x]g{ uPF .
cf] xf] Û Sof uhj, ;a} x/fe/f . To;a]nf ufpFn]x¿sf]
Pp6f lrGtf lyof], ;fd'bflos jgsf] k|ltkmn ToxfFsf pkef]Qmfn] pkef]u
ug{ kfpF5g\÷kfpFb}gg\ eGg] . d}n] pgLx¿nfO{ …9'Ss
x'g"Ú eg]F .
• ljdn
sf]O/fnf
3frf]saf6 df5fk'5«]

kbd 3n] |
s]xL jif{cl3
b'O{ hgf cd]l/sL ldqx¿sf ;fy kf]v/fb]lv pQ/sf] 3frf]s n]sdf
k'u]/ df5fk'R5«] x]g]{ cj;/ ldNof] . kf]v/faf6 lxF8]sf]
bf];|f] ;fF‰dfq xfdL 3frf]s n]sdf k'Uof}F . u'/fF;3f/L
aLrdf Pp6f ;fgf] rf}/ e]l6Pkl5 ToxLF g} tDa'x¿ nufof}F .
lbgel/sf] lxF8fOn] xfdL w]/} yfs]sf lyof}F . ;fydf NofPsf la:s'6
/ rfprfp vfP/ tDa'leq k:of}F . aflx/ c;ª\Vo tf/fx¿sf
;fy cfsfz s~rg / uf9f lyof] .
df5fk'R5«]nfO{ ;"of]{bosf] ;dodf x]g]{
xfd|f] rfxgf lyof] / To;lglDt c‰} xfdLn] cfwf 306f hltsf]
psfnf] r9\g'kYof]{ . To;}n] laxfg ;a]/} p7\of}F . nfnLu'/fF;sf
km"nx¿n] ¿v dfq} xf]Og, ;Dk"0f{ hldg g}
9flsPsf] lyof] dfgf}F /ftel/ k'ikj[li6 eO/Xof] . r/fx¿sf
ljljw :j/x¿n] jftfj/0f k"/} ;ËLtdo lyof] .
laxfgLsf] :jR5tfdf Pp6f cnf}lss cfgGb xfdLn] cg'ej u¥of}F .
nfnLu'/fF; / lgufnf3f/L kG5fpFb} n]ssf] lz/df k'Ubf ;"o{sf]
klxnf] ls/0f ev{/} df5fk'R5«]df kf]lvof] . lxpFsf ;–;fgf
vf]N;f / cgluGtL 6fs'/fx¿sf k5fl8 lj/f6:j?kdf plePsf] df5fk'R5«]
xfd|f cufl8 d':s'/fO/x]sf] lyof] . k|s[ltsf] Pp6f cb\e't b[Zo
b]v]/ xfdL lgMzAb eof}F .
• b'uf{
a/fn -jfT:ofog_
===kmfk/ dgk/L

ls/0f kf08] |
e]8fsf] eL8
5n]/ psfnf] sl:;bf 9'Ë} rkfpF‰}F nfUg] ef]s hfu]sf] lyof]
@)%) ;fnsf] pn{bf] jiff{ofdsf] Ps lbg dnfO{ . ltAat 6]Sg'cl3
x'Dnfsf] ;LdfGt ufpFdf cflv/L af; lng'lyof] / s}nfz kj{t x]g]{ tNtn
d]6\geGbf dnfO{ ef]ssf] nt\n] a9L ufFh]sf] lyof] . of/Lsf]
psfnf]df x:ofªkm:ofª ub}{ cfO/x]sf Ps a[4n] s6\sl6Psf
xftn] k6'sf vf]nL lbPsf] /f]6Lsf] :jfbkl5 c7f]6 u/]F– cfh
log} a"9fsxfF wLtd¿~h]n vfglkg ug'{k5{ .
;fgf] ln:g' r9L ¿S:ofs la;fP/ a"9Ldfpn]
;]s]sf kmfk/sf /f]6L Pskl5 csf]{ vfFb} hfFbf sltv]/ km':n'Ë
lgbfOof], kQf] ePg . stfslt tLtf] t/ leqL :jfb u'lnof] x'g]
kmfk/ lgNgnfO{ rf}F/Lsf] b"w / l3pdf g'lgnf] kfgL 3f]n]/ agfOg]
ltAatL lrofn] :jflbnf] ;fy lbPsf] lyof] . 6f9f ;}kfn lxdfn
x]b}{ of/L pkTosfdf ef]lnkN6 laxfgel/ xl/ofnL ux'Faf/Lsf] l8nl8n}
bu'g{ tfut lbg] Tof] kmfk/sf] /f]6L clxn] klg ef]s nfu]sf] a]nf
lha|f]df /;fO/x]sf] x'G5 . jl/kl/sf /l;nf vs{ 8'lnlxF8\g] rf}F/Lsf
b"wsf] lrof / dlnnf] lxdfnL df6f]df pAhg] kmfk/sf] /f]6L cfx Û
• gf/fo0f
jfUn]
lrl8of3/df :ofG8ljr
dnfO{ dg kg]{
7fpF xf], ;b/ lrl8ofvfgf . Pp6f k':ts / :ofG8ljr af]s]/ k|foM
uO/xG5' ToxfF . clg, ;'Gb/ kf]v/L5]ps} ¿vdf c8]; nfu]/
a:g] u5'{ . s'g}a]nf cf]xfof] -cd]l/sf_ sf] n]sp8l:yt O/L tfnsf]
lsgf/df a;]‰}F .
;+;f/sf] ;f}Gbo{kfg ug]{ /x/ hfu]sf] a]nf d ;w}F kfgLlt/
cfslif{t x'G5' . ToxfF 3'ld/x]sf o'jf …/f]ldof]–h'lno6Ú
x]bf{ klg dnfO{ plQs} /dfOnf] nfU5 . clg, kf6]bf/ xfOgf, lxKkf]x¿,
lrt'jf tyf efn'x¿ d]/f lk|o hgfj/x¿ x'g\ .
•
kmfb/ Sofk\ ldn/
hf]d;f]dsf] xfjf

dLg ah|frfo{ |
…hf]d;f]d
hfFbf t b'O{ kxf8sf] aLraf6 hxfh l55{, Psbd} 8/nfUbf]
5 ;/ Û xf]z u/]/ hfg'xf]nf,Ú kf]v/fl:yt Pp6f xf]6nsf
efOn] o;f] elg/xFbf d ‰;Ë ePF . dnfO{ hxfh r9\g
cln 8/ nfU5 . p;n] vt/f 5 eg] klg lji0f' lx/frgsf] lgDtf]df
k|yd k6s d hf]d;f]d hfFb}lyPF . ;DejtM hf]d;f]ddf ePsf] of]
g} k|yd ;fËLlts ;df/f]x lyof] . 8/ nfu] klg hfg' g} lyof]Ù
hf]d;f]d k'luof] .
lhGbuLdf d}n] k|yd k6s To:tf] s~rg gLnf] cfsfz
b]v]F . cfsfz clt lgd{n / glhs}af6 v';'v';' s'/fsfgL unf{h:tf]
lxdfn . k|s[lt :jR5, ;kmf x'G5 eGy], xf] /x]5 . Tof] xfjfdf
hlt lbg a:of], Tolt jif{ a9L afFlrPnfh:tf] .
sf7df8f}Fb]lv d'DaO{;Ddsf 7"nf 7"nf
:6'l8of]df uLt /]s8{ u/fPsf] 5' . s/La rf/ bh{g lhNnfx¿df
;f+:s[lts sfo{qmddf uLt ufPsf] 5', t/ hf]d;f]dsf] Tof] ;fËLlts
/d‰d slxNo} la;{Gg . lji0f' lx/frgsf] 3/sf] ;L8L Kn]o/af6
Do'lhs 6«Øfs ahfP/ PlDKnkmfo/df lbg] clg ToxL 6«Øfsdf
uLt ufpg] . To;}dfly klg ef]N6]h gk'u]/ slxn] ´of/´of/,
slxn] aGb . aGb ePkl5 ;L8L Kn]o/ km]l/ z'?af6 ahfof,] uLt z'?
u¥of] . aflx/ t dxf]T;j x]g{ cfPsf xhf/f}F hg;d"x
t/ :s"nsf] xnleq eg] s/La Ps xhf/ >f]tfx¿ .
ToxfF klg …dg k/fpg] xhf/===Ú, …cf]/fnL nfu]sf]
xl/0fsf] rfn===Ú h:tf uLtsf] kmdf{O; .
xnleq a;]/ uLtdf /dfpFbf t kQ} ePg –
aflx/ lg:s]kl5 ToxfF rNg] xfjf– ;+;f/s} l56f] ultdf rNg] afSnf]
/ d':nf] xfjf x'g'k5{ . n'/], b'An], kftn]nfO{ t k|j]zlgif]w
h:tf] . ToxL xfjfn] d';f/]/ xf]nf, s]6fs]6L ;a}df hf]d;f]d]
:ofp h:t} /ftf ufnf, :j:y z/L/, xFl;nf] cg'xf/ / ldhfl;nf] af]nLarg .
jfx Û
•
/fds[i0f 9sfn
dL&f] l;g]df

ls/0f kf08] |
| hog]kfn lrq3/ . |
/fhwfgLsf] d'6'df
cjl:yt Pp6f rnlrq 3/df Pp6f g]kfnL rnlrqn] ;o lbg dgfO/x]sf] xf];\ .
;f/f bz{sx¿n] Tof] rnlrqsf] d'Qms07n] k|z+;f ul//x]sf x'g\ .
To; rnlrqdf sfd ug]{ k|fljlw1 / snfsf/x¿sf] jl/kl/ bz{sx¿sf]
eL8 nfu]sf] xf];\ . rnlrqsdL{x¿ of] b[Zon] pT;flxt ePsf
x'g\ . dnfO{ o:tf] lbgsf] tLj| k|tLIff 5 . /, Tof] cj;/
g} d]/f nflu dL7f] / /dfOnf] If0f x'g]5 .
• gL/
zfx
k|fljlws lzIffno
@)%@ ;fnsf]
c;f/lt/ d rlst eP/ x]b}{ lyPF, ;'Gb} lyPF, ub\ub\ lyPF . kGw|
jif{df slt x'Fbf] /x]5 eg]/ . h'Dnf k|fljlws lzIffnosf] cfsif{s
xftf, cfw'lgs 9Ësf 3/, jl/kl/ xl/of afnLn] nxnx ePsf af/L,
;'lsnf n'uf nufPsf 5fq5fqf, ;dfh;]jL, o'PdPg sd{7 sfo{stf{ / xfdL
sf7df8f}Faf6 uPsfx¿sf] eJo hd36 . ToxLFaf6 pTkflbt dlxnf
pb\3f]if0f ub}{ lyOg\, æo; lzIffnon] of] e]usf] efUo g} ablnlbof] .
s[lifdf qmflGt NofOlbof] . dfOqmf]xfO8«f], ejg lgdf{0f,
‰f]n'Ë]k'n, ;f]nf/Kofgn, :jf:Yorf}sL cflb ;a} If]qdf
oxLFsf pTkfbg xfd|} ;fyLx¿n] ;Dxfn]sf 5g\ .Æ
@)#& df vnËf ahf/ k'Ubfsf lbgx¿ ;D‰Fbf
g} cfª lhl/Ë x'G5 . 3/ lyP t/ …;]lg6]zgÚ
/ …e]lG6n]zgÚ lyPg . gbLgfnf lyP t/ :jR5 vfg]kfgL /
lah'nL lyPg . pAhfp hldg lyof], cGgÙ t/sf/L tyf kz'kfng lyPg
. :s"n lyP, lzIfs lyPgg\Ù c:ktfn lyof], 8fS6/ lyPgg\Ù
sfof{nox¿ lyP t/ dflysf sd{rf/L labfdf uPsf kms]{s} lyPgg\ .
k};f k|z:t vr{ ePsf] lyof] t/ k|ltkmn s]xL lyPg .
To:tf] cj:yfaf6 !% jif{leq} of] e]u d'n'ssf] cGo efusf]
glhs} k'lu;s]sf] lyof] . lzIffnon] ToxfF cb\e't kl/jt{g NofPsf]
b]lvGYof] . bz–aL; hgfsf] tk:of, bft[;+:yfsf] ;Rrf ;xof]un]
sxfFaf6 sxfF k'Ug ;lsFbf]/x]5 . Tof] :s"nn] To; e]udf
;fFRr} g} d'6'sf] sfd ul/lbPsf] 5 . ;fx|} /fd|f] nfU5 dnfO{,
h'Dnfsf] k|fljlws lzIffno .
• 8f=
;'/]z/fh zdf{
ls/0f
kf08] |
kf]v/LsL /fgL
lj=;+= !(**
b]lv bz jif{hlt b/af/ :s"n / lqrGb| sn]hdf k9\g hfFbf ;w}F
/fgLkf]v/Lsf] /dfOnf] jftfj/0fn] dg lvRYof] . clxn]sf] kmnfd]
af/ nfu]sf] lyPg . bz}Fdf e]8f–Rofª\u|fsf] ahf/
hDg] 7fpF oxL kf]v/Lsf] l8n lyof] . vfhf vfg 5'§L x'g]
;do dWofGxsf] Ps ah]lt/ kf]v/Lsf] l8ndf uP/ kfgLdf x]bf{ l;Ë]df5f
/ lxn]df5f l8nd'lg rg{ cfPsf] :ki6 b]lvGYof] . uf]N8 lkm; klg
lgs} lyP . kf]v/Lsf] aLrdf /x]sf] lzjdlGb/af6 306f3/lt/ x]bf{
h'g b[Zo b]lvGYof], To;n] dnfO{ afNosfnb]lv clxn];Dd lg/Gt/ k|]l/t
ul//x]sf] 5 . >L % jL/]Gb|sf] /fHofleif]ssf] a]nf kf]v/Lsf
s'gfs'gfdf hl8t kmf]xf]/faf6 lg:sg] kfgL, ;ËLtdo nfUg] To;sf]
no / tfnn] lbg] cfgGbfg'e"lt d]/f nflu cj0f{gLo lyof] .
t/, ckzf]r Û /fgLkf]v/L klxn]sf] h:tf] /x]g .
pkTosfsf] uj{ ug{ nfos ;Dkbf xf] /fgLkf]v/L .
kf]v/Lx¿sf] /fgL g} eg] x'G5 o;nfO{ . o;nfO{ k'gh{Gd
lbg}k5{ . clg dfq blIf0fL t6df xfQL rl9/x]sf /fhf k|tfk dNn
-lj=;+= !^(^–!&$^_ n] ;a}nfO{ wGojfb lbg]5g\ .
•
x't/fd j}B
b"weGbf ;]tf]
x[bo

ls/0f kf08] |
xftdf lstfasfkL af]s]/
nx/} ljBfno uO/x]sf afnaflnsfx¿nfO{ b]Vbf dnfO{ c;fWo} /fd|f]
nfU5 . dfgjclwsf/ tyf zflGt cfGbf]ngsf l;nl;nfdf d]rLsf] Onfdb]lv
dxfsfnLsf] a}t8L;Ddsf] k6s–k6ssf] ofqfdf, k|eftsf] cfudg;Fu}
n:s/} ljBfnotkm{ lxFl8/x]sf tL slnnf caf]w afnaflnsfsf] lgZ5n cg'xf/
b]Vbf w]/}kN6 d]/f] dg k'nlst ePsf] 5 . dfgjLo d"Nolglxt
cfw'lgs j}1flgs lzIffsf] k|flKtaf6 dfq ef]lnsf] g]kfnsf] ;'Gb/ tl:a/
sf]l/g ;S5 . dgdf t/Ë af]s]/ 1fgsf] /+u eg]{ cleofgdf
ljBfnotkm{ hfFb} u/]sf tL afnaflnsfsf] lgisk6 cg'xf/ b]Vbf ;fFRr}
dnfO{ c;fWo /fd|f] nfU5 . ;kmf l;lgSs k/]sfb]lv w';|] km';|]
cg'xf/;Ddsf tL afnaflnsfx¿sf] x[bo b"weGbf ;]tf] / lxpFeGbf
s~rg ePsf] cg'ej d]/f] 5 .
• s[i0f
kxf8L
u'/fF;] ;j{t
g]kfnsf jghËndf
9sdSs k'mNg] nfnLu'/fF; ;f}Gbo{sf sf/0fn] dfq /fli6«o k"mn
ag]sf] ;f]Rg] w]/} xf]nfg\ . o;sf] ;f}Gbo{af6 dflg;x¿
cgfof; cfslif{t x'g] ub{5g\ / g} lqe'jg /fhkysf 3'DtL / df]8x¿df
nfnLu'/fF;sf] ‰'Kkf agfP/ a]Rg] ub{5g\ s]6fs]6Lx¿ .
t/, ;'b"/klZrd kxf8sf hËndf k'mn]sf nfnLu'/fF;sf] gf}nf]
k|of]u b]v]kl5 of] /fli6«o k"mn g]kfnLx¿sf nflu
;fFRr} Pp6f alnof] cfwf/ aGg ;S5 eGg] ljZjf; pTkGg x'G5 .
s}nfnLaf6 88]nw'/flt/ psfnf] nfUbf eftsfF8f glhs}
Pp6f df}lns :jfb ePsf] k]o kbfy{ kfOG5 . af]]Qndf aGb ePsf
u'0f:t/ lrGx k|fKt ug]{ ;j{tx¿sf] :jfbnfO{ dfy ug]{ of] ;j{t
tof/ kfb{5g\ 88]nw'/fsf gGbk|;fb ;fpb . dfcf]jfbL ;]gfdf etL{
x'g'kg]{ 8/n] tLg jif{cl3 efu]/ ef/t, pQ/f~rnsf] rDkfjt k'u]sf gGbk|;fbn]
nfnLu'/fF;sf] ;j{t agfpg] ;Lk ToxLF l;s]sf x'g\ . rDkfjtsf
s]xL 7fpFdf nfnLu'/fF;sf] h"; lgsfn]/ To;df lrgL jf ld>L
ldnfP/ a]r]sf] b]v]kl5 gGbk|;fbn] cfˆg} d'n'ssf] hËndf
9sdSs k'mNg] nfnLu'/fF; ;lD‰P .
clxn] pgL ;fgf] :t/df u'/fF;] ;j{t a]Rb}5g\ .
l;hgdf s]xL k};f klg sdfpF5g\ . v'zL 5g\ / eGb5g\, To;} vfP
klg dL7f], lrgL ld>L xfn] klg dL7f] Û
• lszf]/
g]kfn
PkmPd sf] prfO

ls/0f kf08] |
| kf6gl:yt /]l8of] ;u/dfyfsf] 6«fG;ld;g
6fj/ . |
ut jif{ æ;j{gfdÆ
n] gfr3/df cfˆgf] gf6s cjnf]sgsf nflu cltlyx¿nfO{ lgDTofPsf]
lyof] t/ gf6s z'? x'g'cl3 g} glgDTofPsf bz{sx¿sf] eL8n] xn
el/of] . gf6ssf] s'g} k|rf/ ul/Psf] lyPg . dflg;x¿n]
s;/L yfxf kfP– xfd|f nflu crDdsf] 36gf lyof] Tof] . jf:tjdf
ljleGg PkmPd /]l8of]x¿n] laxfgsf] ;dfrf/kl5 ;fdfGo ;"rgf
k|;f/0f u/]sf /x]5g\ . tL ;"rgf g} kof{Kt eOlbP5g\ bz{s
h'6fpg . g]kfnsf] PkmPdsf] k|;f/0f olt k|efjzfnL 5 eGg] s'/f
d}n] klxnf] k6s k|ToIf cg'ej u/]sf] lyPF .
6]lnlehgsf] cfqmfds k|j]zn] /]l8of] g]kfnnfO{ ljs6
u|fdL0f If]qdf ;Lldt u/fOlbPsf] cj:yfdf PkmPdn] eg] 6]lnlehgs} hËnleq
klg cfˆgf] k|efj hdfpg ;Sg'sf] k5fl8 pbf/ b[li6sf]0f, gjLg
lrq0f / k|:t'ltsf] ljljwtfn] 7"n} e"ldsf v]n]sf] x'g'k5{ .
$^ ;fnsf] hgcfGbf]ngdf /x]sf] /]l8of] g]kfnsf] PstkmL{ / e|dfTds
;"rgf k|jfx clxn] klg oyfjt\ 5 t/ ljsNkdf hgtfn] PkmPd kfPsf
5g\ . rfx] dgf]/~hgsf] b[li6n] xf];\ jf ljrf/sf v'nf ax;s}
b[li6n] xf];\ jf ;"rgfsf] tLj| k|jfxs} b[li6n] xf];\Ù
PkmPd lgs} ;zQm / k|efjzfnL 5 . y'k|} k|ltefx¿ PkmPdsf
dfWodn] nf]slk|o ePsf 5g\ / ;aeGbf 7"nf] s'/f /]l8of] kqsfl/tfn]
ca Jofj;flostf lng yfn]sf] 5 . 5f]6f] cjlwdf g} /]l8of]sf]
Oltxf;df Pp6f 7"nf] km8\sf] df/]sf] 5, PkmPdn] . of] k|hftGq
k'gM:yfkgfkl5sf] 7"nf] pknlAw xf] .
•
cz]if dNnÛ
æ‘u'FnfÆ
sf] laxfg

ls/0f kf08] |
g]kfnL hghLjgsf]
Pslgi7 ;f+:s[lts :j?k g]kfnsf] df}lns uxgf klg xf] . To;df
klg dnfO{ sf7df8f}Fsf] laxfgL hLjgn] v"a} cfslif{t u5{ .
sf7df8f}Fsf] laxfg cGo ljzfn …s:df]kf]ln6gÚ zx/df h:tf]
dlzgL, oflGqs jf Wjlg ss{zfo'Qm 5}g . oxfFsf laxfgL ;fËLlts,
wfld{s / snfTds nfU5 . c‰} ljz]if ¿kdf z/b Ct'sf]
cfudg;Fu} z'? x'g] …u'FnfÚ -gjf}+ dlxgf_ d]nfsf] laxfg
;fx|} df]xfif{s nfU5 . Tolta]nf sf7df8f}FnL– x¿
dlxnf–k'?if afna[4 Ps;fy g]jf/ ;Dk|bfosf ;Dk"0f{ afhf
af]s]/ :joDe"sf] psfnf] lbglbg} r9\5g\ . Tof] k|eftLo
Wjlg, ;'dw'/tfsf] k|tLs ldl>t g]kfnL laxfg dnfO{ ;ljz]if dgk5{ .
To;df ;dGjo, ;xhtf / ;/nkgf ;a} 5 .
•
k|sfz ;fodLÛ
tfg;]g cfltYo

ab|L kf}8\ofn] |
afO; jif{cl3b]lv
g} /]sl8{ª tyf ;fËLlts sfo{qmdd} Jo:t /x]F . cfSsn‰'Ssn
ljljw sfo{qmdsf l;nl;nfdf b]zsf y'k|} 7fpF hfg] df}sf ldn] klg gfd
;'Gb} …k'uf}F k'uf}FÚ nfUg] 7fpF kfNkf hfg] ;fOt h'/]sf]
lyPg . t/ Ps lbg ;Gtf]if kGtsf] cu'jfOdf Tof] ;+of]u klg h'¥of] .
tfg;]g k'Ugf;fy kfNkf;Fu d]/f] efjgfTds ;DaGw eP‰}F nfUof] .
>Lgu/ 8fF8fn] t ‰g\ dg} lvRof] . t/ sfo{qmd l;WofP/
ToxL lbg kms{g'kg]{ afWotf lyof] .
dg c3fpg] u/L tfg;]g lgofNg gkfPsf] Tof] ct[Kt ofqfn]
hGdfPsf] 56k6L s]xL jif{leq} k"/f eof] . tfg;]gdf d, d]/f]
>Ldfg lznfaxfb'/ df]Qmfg / a'4jL/ nfdfsf] ;Ddfg x'Fb}lyof] .
tfg;]gaf;Lsf] cltYon] dg t[Kt eof] . sfo{qmd u¥of}F, ;Ddfg
yfKof}F / tftf] tftf] ;]n, ToxfFsf] g]jf/L 5f]onf / crf/ ;'s'ndf
a;]/ ykL ykL vfof}F . dgdg} nfUof]– kfNkfdf hlGdg] slt
efUodfgL Û
•
s'GtL df]Qmfg
of/Ldf afF;'/L
sflZd/sf] ;f}Gbo{af6
clje"t eP/ slj lkm/bf};Lsf] d'vaf6 cgfof; lg:Sof]M
u/ j/?P hdL+ c:t
xdL+ c:t, xdL+ c:t, xdL+ c:t
cyf{t\
olb o; wtL{df s'g} :ju{ 5 eg] oxLF xf], oxLF xf],
oxLF xf] Û
l;dLsf]6sf] of/L eGg] 7fpFsf] g]q/~hs b[Zo x]/]/
d]/f] d'vaf6 klg To:t} cleJolQm lg:Sof] .
dfg;/f]j/–s}nfzsf] rf/ lgofqfdWo]sf] k|yd cleofgsf]
s'/f xf] . xfdL @)$* ;fn c;f/ & ut] l;dLsf]6af6 k|:yfg
u/L 8f8s]/dL / d'r'sf] af6f] ub}{} uof}F . of/Ldf To;a]nf ;/sf/L
eG;f/ sfof{no / k|x/L kf]i6 lyP, jg sfof{no kl5 ag]sf] lyof] / of]
ufpF gf3]kl5 g]kfnL zf;gsf] s'g} cjz]if lyPg .
!! xhf/ kmL6df /x]sf] of/Laf6 xfdL rf/ah] laxfg} p7]/
k|:yfg u¥of}F . gf/f nUdf -!^,))) kmL=_ sf] gfs 7f]lsg]
ljs6 psfnf]eGbf cufl8sf] b[Zo ‰g} lj:do, ljd'Uwsf/L 5 .
hxfF;Dd cfFvf hfG5, ck|ltd ;f}Gbo{sf] ;fd|fHo 5 . k"j{lt/
cgGt r/gsf] kmfF6 . cjlgn] km"n a'§f e/]sf] t[0f–;+s'n
xl/t un}Frf cf]9]sf] h:t} . b"/ lIflthdf rfF}/Lx¿
rl//x]sf b]lvG5g\ . glhs} Pp6f vf]nf snsn Wjlg ub}{ ;';fO/fv]sf]
5 . psfnf]df e]8f–Rofª\u|fsf] ayfg dfly lxFl8/x]sf]
lyof] . ;Dk"0f{ jftfj/0f o:tf] cfXnfbsf/L / dgdf]xs lyof]
ls p:tfb u0f]znfnn] lbg'ePsf] afF;'/L cgfof; cf]7;Fu 6fFl;of] -x]=tl:a/_
/ ;ËLt nx/L kfjg kjgdf km}lnFb} uof]– km}lnFb} uof] Û
•
8f= uf}/LzÍ/ nfn bf;
gf}nfv] r/f
9Ns]a/af6 k"j{sf]
df]6/ofqf clj:d/0fLo / dL7f] agfpg' 5 eg] ;Kt/Lsf]
a/dl‰ofdf /f]lsg s/} nfU5 . ;8ssf] b'j} 5]pdf v/n] 5fPsf
bh{gf}F k]8f k;ndf agfpFbf agfpFb}sf] tftf] k]8f lsg]/ ToxfFaf6
bz lsnf]ld6/ hlt k"j{ nfUg'xf];\ . sf]zL gbLdf kfgL ;nn
au]sf] b]Vbf /f]lsg dg nfU5 . sf]zL Aof/]hsf] klZrdL lsgf/fdf
cgfof; kfgL cfsfzlt/ x'lQPh:tf] b]lvG5 . t/ Tof] t nfvf}Fsf]
;ª\Vofdf /x]sf r/fx¿sf] ayfg x'G5 . c‰ xhf/f}F
r/fx¿ kfgLsf] ;tx g} 5f]Kg] u/L t}l//x]sf x'G5g\ . Ps}
7fpFdf olt w]/} ;'Gb/ r/fx¿ ljZjdf zfob oxLF dfq b]Vg kfOG5g\
xf]nf .
cfFvfx¿df Tof] b[Zo, sfgx¿df gbLsf]
cfjfh;Fu} ldl;Psf] r/fsf] lrl/la/L, kfgLsf s0fx¿ af]s]sf]
xfjfn] u/]sf] :kz{ clg lha|f]df k]8fsf] ld7f; . To;df j;Gt
Ct'n] afF8]sf] dfw'o{ cyf{t\ kmfu'gsf] dlxgf . Ps};fy olt w]/}
dL7f cg'e"ltx¿ . of] dL7f] ofqfsf nflu ;Kt/Lsf]
a/dl‰ofdf k]8f lsGg'k5{ clg sf]zLsf] klZrdL lsgf/df uP/ vfg'k5{ .
•
cf/tL r6f}t
rd]nL

Pds] kf08] |
Ps kN6
gu/sf]6df Pshgf :jfdLHo" kfNg'ePsf] lyof] . pxfFsf] bz{g
ug{ ;fyLx¿;Fu d klg uPsL lyPF . t/ psfnf] cln lgs} pSng'kg]{
ePsf]n] dfly k'Ug ;lsgF . c¿ ;a} uP, d rflxF tn} Pp6f
;fgf] lrof k;n /x]5, ToxLF k;]F / Ps lunf; lrof dfu]F .
j/k/ &÷* hgf s]6fx¿ v]Nb}lyP .
d cln gf}nL zx/af6 cfPsL b]v]/ xf]nf, tL aRrfx¿ klg d]/f]
kl5kl5 leq} k;] . t/ Pp6L * jif{ hltsL rd]nL / p;sL sfvsL a}gL
9f]sf aflx/} a;] . d pgLx¿;Fu ukm ug{ yfn]F . slt
jif{ < k9\5f} ls k9\b}gf} < s'g sIffdf k9\5f} <
kl5 s] aGg] dg 5 < cflb d]/f k|Zgsf] pgLx¿ ;a}n]
afn;'ne d':sfg 5b}{ hjfkm lbFb} uP . kfn}kfnf] ubf{ d rd]nL;Fu
s'/f ug{ k'u]F .
ægfgL, ltdL lsg aflx/ a;]sL <Æ
æxfdL leq k:g x'Fb}g . xfdL t blnt xf]
lg ÛÆ pxL afnd':sfg;lxt lrofsf] lunf; e'OFdf /fv]/
alxgLnfO{ la:s'6 v'jfpFb} pgn] hjfkm lbOg\ . pgsf] d'vfs[ltdf
lj/f]wsf] ‰Nsf] klg lyPg . ljb|f]xsf], cfqmf]zsf] t s'/}
ePg .
æltdL :s"n hfG5f} < k9\g <Æ
æsxfF hfg' Û a}gL v]nfpg'k5{Æ
æk9\g dg 5 ls 5}g lg <Æ
ædg t lyof] lg k9\g, t/ kfP kf] hfg' Û
alxgL cln 7"nL x'G5]Ù clg hfg' knf{ Û
æk9\g kfof} eg] s] ug{ dg 5 lg <Æ
æ:s"nsf] lzlIfsf aGg dg 5 . =======aG5'
xf]nf Ps lbg ÛÆ
pgsf] nfrf/ l:ylt / ljkGgtfleq n's]sf] cfzf dfq xf]Og,
ljZjf; / eljiosf] ;kgf pgsf] :jfefljs lvTsfdf k|:k'ml6t eO/x]sf]
lyof] . afnaflnsfsf] of] cfzf, ljZjf; / ;'gf}nf] ;kgfdf g}
;a}yf]s /fd|/L k|:t't x'G5 . h;n], hxfF, hlt / h;/L ;lsG5Ù
To:tf] cfzf, ljZjf; / ;kgfdf dnhn xfNg ;s] ef]lnsf] g]kfn slt ;'gf}nf]
aGYof] xf]nf Û clnstf eP klg blnt 5fqfx¿sf] lzIff
;]jfdf ;xof]u k'¥ofpg] k|]/0ff dnfO{ ltg} rd]nLn] klg lbPsL
x'g\ .
•
c+u"/afaf hf]zL
Tof] ;'Gb/ sljtf
d /fhgLlt /
kqsfl/tfdf gnfu]sf] eP zfob slj x'Gy]F . ;flxTodf d]/f] 7"nf]
?lr lyof] . ;a}nfO{ d sljtfd} lr7L n]Vy]F .
@)@* ;fnlt/sf] s'/f xf], d Tolta]nf aLPdf k9\y]F .
hf8f]sf] labfdf d d]/f] ufpF dËn6f/ uPF . sfe|] lhNnfsf]
k"jL{5]p /f]zL vf]nfsf] lsgf/df lxdfn / dxfef/t kxf8sf] aLrdf
/x]sf] Tof] ufpF . ToxfF d}n] ;flxTo ;Dd]ng cfof]hgf u/]F .
;Dd]ngdf y'k|} sljtf, syf jfrg eP . t/ tLdWo] Pp6f sljtf slxNo}
la;{g ;lQmgF . Tof] s/d8fF8fsf k~rdfg nfdfsf] sljtf lyof] .
cgs06f/ ufpFsf, ;flxTo n]vgsf] s'g} cj;/ gkfPsf, Tolt k9] gn]v]sf
tfdfª hghfltsf k~rdfgn] uhjsf] sljtf k9] .
sljtf sljtf e'qf]sf] sljtf
ef]sd/Lsf] x]/ g /ldtf
ufpFdf ef]sd/L nfu]/ e6fe6 dfG5] dl//x]sf] ;do lyof]
Tof] . u|fdL0f k|ltefsf] Tof] sljtfn] w]/}sf] dg 5f]of] .
tfnLsf] k/f{ 5'6\of] . aQL; jif{ eO;s]sf] 5, t/ sljtfsf tL
b'O{ x/kmnfO{ d slxNo} la;{g ;lQmgF .
•
Zofd >]i7
jfl/ / kfl/sf]
hd'gf

dLg ah|frfo{ |
lat]sf bz jif{df
snfsf/x¿sf] cfudg / knfog;Fu;Fu} >f]tf ju{n] /fd|f / :t/Lo
uLt ;ËLtsf] ck]Iff ul//x] t/ /f]h] h:tf] uLt;ËLt eg] lj/n}
;'Gg kfP . s]xL Jofj;flos ¿kdf ;kmntf xfl;n u/]sf uLtx¿
eg] k|foM ;a} nf]s–cfwfl/t 5g\ . rfx] g]kfnL cfw'lgs
uLt xf];\ rfx] lkmNdL uLt, rfx] kk xf];\ jf cTofw'lgs, lglj{jfb
¿kdf ;jf{lws nf]slk|o uLt …jfl/ hd'gf===Ú g}
xf] .
plxn] g]kfn PsLs/0ftfsf k"j{ nfu]sf uf]vf{nL
kN6gsf snfsf/x¿n] o'4kZrft\ ldn]dtf] u/]/, Psfk;df ;f+:s[lts
efOrf/f:j?k dgsfdgf dfOsf] yfkgf u/]/ ufOPsf] of] efsf k"j{df
o'uf}Fb]lv k|rlnt 5 . c?0f pkTosfsf] of] efsfnfO{ ljleGg ;dosf
snfsf/x¿n] /]s8{ gu/]sf klg x}gg\ . t/ Tolt hDg ;s]g
/ ?rfOPg klg . ck|Toflzt ¿kdf @)%& ;fndf …jfl/
hd'gf===Ú n] lbg u'0ff /ft rf}u'0ff ;kmntf xfl;n ub}{ uof]
clg ufos v]d/fh u'?ªnfO{ Ps :yflkt snfsf/ agfOlbof] .
…jfl/ hd'gf===Ú nfO{ hFRg] cfjfh cyf{t\ wf/ v]d/fh;Fu
lyof] / of] efsf pg}sf nflu /lrPsf] h:tf] eOlbof] . nf]k x'Fb}
uPsf w]/} efsfx¿dWo]sf] Pp6f k'Vof}{nL nf]s efsf /fd|f] cfjfhdf
/]s8{ ePsf] 5 . dnfO{ dfq x}g, w]/} g]kfnLnfO{ dL7f] nfU5 Tof]
cfjfh / efsf .
• cd[t
u'?ª.
g]kfnL sfqf]

ls/0f kf08] |
æaHnf dlGb/df …tyf:t'Ú
ha Tof] 306f lbFb} pQ/
xfF:t} zfGt eO{ ToxL ;dodf g]kfn x]/L d?F ÛÆ
…d?FÚ eGg] of] zAb dfq} xf]Og,
g]kfnLx¿nfO{ ;fwf/0ftM ;'Gg dg gnfUg], cfo{3f6, a|Xdgfn,
nfz, lrtf, Zdzfg, sfqf] h:tf d[To' hgfpg] Ps bh{g hlt zAbx¿
5g\ ;f]x| k+lQmsf] Tof] 5f]6f] sljtfdf . t/ dnfO{ eg] Tof]
sljtf g]kfn / g]kfnLk|ltsf] k|]dsf] pTs[i6 gd"gf xf] h:tf]
nfU5, cToGt dL7f] / /fd|f] . g]kfnL /fli6«otf af]n]sf
c;ª\Vo sljtf 5g\ xfd|f] efiffdf t/ ;dhLsf] Tof] …OR5fÚ
eGg] sljtf h:tf] dfld{s dnfO{ c¿ nfUb}g . dfly lbOPsf
b'O{ k+lQm dfq}sf] klg JofVof u/L x]?F g . g]kfndf ;/sf/ /
hgtfdf‰ ;'dw'/ ;DaGw xf];\ of] b]z ;w}F :jtGq eO/xf];\, oxfF
zflGt / P]Zjo{ h}n] klg a9\b} hfcf];\ eGg] sljsf] OR5f 5, clGtd
OR5f . sljsf] of] OR5f kz'kltgfyn] ;'g] / …tyf:t'Ú
eg] . dlGb/df ;fF‰df h'g 306f aHof], Tof] ToxL eujfg\n]
eg]sf] tyf:t' xf] /] Û Tof] ;'g]/ hfg kfOof];\ /] Û
…sfqf]Ú h:tf] gdL7f] zAbnfO{ klg
s;/L ;'nlnt kfg'{ePsf] 5 ;dhLn], crDd kg'{k5{ . eGg'x'G5M
æd]/f] nfz kljq rGbg 3;f];\ sfqf]
dnfO{ agf];\
g]kfnL ;'s'df/ xftx¿n] v;|f a'g]sf n'ufÆ
@))) ;fnlt/sf] s'/f] xf] . d b/af/ :s"ndf
k9\b}lyPF . n}grf}/df Pp6f pBf]u k|bz{gL nfu]sf] lyof] hxfF
snfs[ltx¿sf] klg Pp6f :6n lyof] . To;df w]/} …k]lG6ªÚ
tl:a/x¿ lyP t/ d Pp6f ;F‰G5' t]n/+usf], l7Ss} cfsf/sf] .
kz'klt dlGb/sf] k"j{kl§sf] 9f]sf / cfo{3f6sf] lrq lyof]
Tof] . …OR5fÚ sljtfsf !^ nfOgnfO{ To;} lrqdf a8f]
ldnfP/ n]lvPsf] lyof]– dlGb/af6 cfo{3f6 ‰g]{ l;F9Lx¿df
PsPs k+lQm u/]/ . Tof] lrq ;dhLn] g} sf]g'{ePsf] /x]5 .
• sdn
bLlIft.
pxL pkTosf

ls/0f kf08] |
pgLx¿ eG5g\,
æsf7df8f}F pkTosf km]l/Psf] 5 .Æ t/ d]/f nflu s]xL
7fpFx¿ cBflk p:t} 5g\ . d}n] ;g\ !(&% df klxnf]kN6
cg'ej u/]‰}F . h:tf] ls /ftsf] b/af/ If]q . ha k'/fgf
dlGb/x¿df hUdufO/x]sf lbofx¿ b]lvG5g\, ha sfne}/j
/Ifssf ¿kdf k|s6 x'G5g\, ha k|tfk dNn cfˆgf] b/af/df
zfGt d'b|fdf x'G5g\ / k[YjLgf/fo0f zfx eJo j;Gtk'/ b/af/ agfpF5g\ .
s'df/L cfˆgf] zlQm;Fu} lgbfO/x]sL x'lG5g\ / glhs} dNnsfnLg
s'g} /fhfsf] x'Ssfsf] u8\u8fx6 / /fgLsf] xfF;f]sf] cg'e"lt
lng ;lsG5Ù zfGt, ljzfn 3065]j}sf aQL;} u'0fsf ;'gf}nf ´ofnx¿df .
k/Dk/fut kf]zfsn] ;';lHht l;kfxLx¿n] k/Dk/fs}
;+/If0f ul//x]‰}F / b/af/ If]qn] c‰} klg ljutsf xNnLvNnLx¿
af]ls/x]‰}F nfU5 . h"gtf/fn] pHoflnPsf] /ftdf b/af/
If]q 3'd]s} ef]lnkN6 lbpF;f] ToxfFsf] xf]xNnfo'Qm jftfj/0fdf k'Ug]
xf] eg] cfsfz hldgsf] cGt/ e]l6g]5 .
n
• 8aL
eut
a]gL3f6sf] a]nljjfx

ls/0f kf08] |
;g\ !(^$
df lqz"nLsf] cfFk au}Frfdf b'O{ /ftsf] …SoflDkªÚ
ubf{ clw/fhs'df/ a;'Gw/f / d}n] b]v]sf] Pp6f b[Zon] d]/f] dg 5f]of] .
lqz"nL / a"9Lu08sLsf] ;Ëd a]gL3f6glhs} b'nxL‰}F
l;Fufl/Psf Ps bh{geGbf a9L slnnf g]jf/ aflnsfx¿sf] :yfgLo
k'hf/Låf/f a]nljjfx x'Fb}lyof] . nHhf / uj{ Ps;fy k|s6
eO/x]sf] pgLx¿sf] b]bLKodfg cg'xf/ ;fFRr} bz{gLo lyof] .
b'nxLnfO{ b'nfxfsf] 3/ k'¥ofpg] 3f]8fnfO{ 8f]¥ofpFb} sGof
cGdfpg] k|tLIffdf eP‰}F b]lvGy], b'nxLsf afa'x¿ .
oBlk, pgLx¿sf] Toltv]/sf] b'nfxf rflxF dfG5] lyPg, a]nsf]
Pp6f kmn lyof] . To;sf] nuQ}, aflnsfx¿n] cf–cfˆgf
afa'x¿sf] lk7\o"Fdf r9]/ o1sf] k|blIf0ff u/]sf] b[Zo
klg xfdLn] cfZro{ dfGb} lgofNof}F . o:tf /f]df~rsf/L ultljlwx¿
xfdL g]kfndf dfq} b]Vg ;S5f}F . ;f+:s[lts b[li6n] ;d[4, dgdf]xs
g]kfn .
• afa{/f
cf8D;
kjg k]8fsf] :jfb

/lj kGt |
\3'Dg] sfdnfO{ g}
k]zf agfPkl5 /fd|f–g/fd|f, ;xh–c;xh ;a} s'/fsf] cg'ej
x'G5 . tLdWo] slt s'/f lal;{lbg dg nfU5, slt s'/f kmf]6f] lvr]/
c¿nfO{ b]vfpg dgnfU5 t/ s]xL s'/f o:tf x'G5g\, h;sf] s'/f
u/]/ dfq k'Ub}g, kmf]6f] b]vfP/ t ‰g\ sfd} 5}g, ;s];Dd afF8\g}
dg nfU5 .
s'/f] ld7fOsf] xf], e}/xjfdf kfOg] k]8fsf] .
e}/xjf hfFbf dfq xf]Og, k"j{–klZrd /fhdfu{ eP/ bfª–g]kfnu~hlt/
hfg cfpg k/]sf a]nf klg df}sf / ;do ldn];Dd dnfO{ kjg ldi6fGg e08f/
k:g dg nfU5 . s[lqd :jfb, uGw / ld;fj6 gePsf] kjgsf] k]8f lgs}
lbg /fv] klg lalu|Fb}g . t/ To:tf] k]8f lgs} lbg /fVg] s;sf]
w}o{ Û klxnf cfk"mnfO{ dg k/]/ klNsPsf] k]8fdf ca
t 5f]/f5f]/L, gflt gfltgf dfq xf]Og 5/l5d]s / c¿ gftfuf]tf
klg klNsO;s]sf 5g\ . c¿n] :jfb dfg]/ vfPsf] b]Vtf afFl8vfg'sf]
dhf g} bf]Aa/ eP/ hfG5 .
• zf]ef
uf}td
ufpFdf sljtf
\hLjgsf dxfg\
cg'e"ltx¿ cJoQm x'G5g\ t/ tL clj:d/0fLo klg x'g ;S5g\ .
o:t} Ps clj:d/0fLo cg'e"lt xf]– ;+/If0f sljtf cfGbf]ngsf]
klxnf] 3f]if0ff sfo{qmd . s'/f ljqmdfAb @)%% c;f]hsf] xf] .
xfdL ^ efO sljx¿ ljgf]b uf}rg, e"lkg Jofs'n, h]= cl:dtf,
wgk|;fb tfdfª, k'ik cfrfo{ / d– kf]v/faf6 cfGbf]ngofqfdf
d':tfªsf] kljq wfld{s:yn d'lQmgfy lgs6sf] ufpF /fgLkf}jf k'u]sf
lyof}F . hf8f]sf] Ps ;'/Do laxfgL – jl/kl/ rf}F/Lx¿
rl//x]sf lyP . /fgLkf}jfjf;L ltAjtLd"nsf g]kfnLx¿nfO{
e]nf u/]/ xfdLn] sfo{qmd z'? u¥of}F . sfo{qmdsf] ;'?cftdf
d}n] cfGbf]ngsf] ;+of]hssf gftfn], 3f]if0ffkq k9L ;'gfPF .
To;sf Ps Ps a'Fbfx¿ k9\bf d}n] cg'ej ul//x]F– d b]zsf
tL hgtfnfO{ sljtfsf] 3f]if0ffkq ;'gfO/x]5' h;nfO{ sljtfsf] cy{ g}
yfxf 5}g . nfUof], of] Ps d"v{tfk"0f{ sfo{ xf] t/
;fydf Ps dL7f] / cTofjZos gjLg ;flxlTos cf/De klg xf] .
• ;?eQm
o:tf] kf] a:tL

clgn >]i7 |
\3'Dg / gofF
gofF 7fpFsf] b[Zofjnf]sg ug{ d c;fWo} ?rfpF5' . ToxL ?lrn]
ubf{ b]zsf s/La &) lhNnfdf k'lu;s]sf] 5' . d kmf]6f]u|fkm/
x'F / d]/f] k]zfn] klg dnfO{ b]z b]zfGt/ 3'Dg k|]l/t u5{ .
3'Db} hfFbf d}n] e]6]sf] Pp6f ufpF o:tf] 5M k'Ug] af6f3f6fx¿
g} cfgGbbfoL 5g\ . k/Dk/fut z}nLsf 3/ / ;kmf ;'Gb/ a:tL–
k|To]s 3/ cfkm}Fdf ;ª\u|xfnoh:tf] nfU5Ù hxfF ;hfOPsf
5g\ gofF k'/fgf efF8fjt{g, v]tLls;fgLsf cf}hf/ clg k"hf;fdu|L
/ ‰fFqmLsf u/uxgf . cltlyk|]dL ufpFn]sf] ldqjt\ Jojxf/
/ :jflbnf] g]kfnL vfgfn] ‰g} df]lxt agfpF5g\ . ufpFd}
:jf:Yorf}sL 5, vfg]kfgLsf] ;'Joj:yf 5 . ufpFdf lah'nLsf] cfw'lgstf
lelqFbf klg k'/fgf ;f+:s[lts sd{ / ;fËLlts g[Tox¿df
km]/abn b]lvFb}g . ;f;} /f]s]/ x]l//x'F‰}F nfUg] lxdfnsf]
sfv}df /x]sf] ;'Gb/ ufpF . d}n] clxn];Dd e]6]sf ufpFx¿dWo]
;a}eGbf ;'Ub/ 5 of] . kf]v/faf6 b'O{ lbgsf] kbofqfdf k'lug]
Tof] cg'kd ufpF xf]– 3fGb|'s .
• dl0f
nfdf.
k]?ª\u] uN5]8f]
df]/ªsf] dw'dNnf
jf ‰fkfsf] bds gu/kflnsfaf6 pQ/ dxfef/t >[ª\vnflt/
xflGgPkl5 Pp6f vf]nf e]l6G5, …dfjfÚ . jfGtjf /
lnDa" efiffdf …dfÚ eg]sf] …x/fpg'Ú
/ …jfÚ eg]sf] …kfgLÚ xf] . ls/fFt
nf]ssyf cg';f/ klZrdsf] sf]zL / k"j{sf] …sGsfO dfO{Ú
aLrdf k|]d a;]5 /] Û clg oL b'O{ gbLx¿ lax] ug{
tlD;P/ cfpFbf aLrdf dfjf vf]nf cfP/ pgLx¿sf] k|]ddf afwf
xfn]5 . o;}sf] ‰f]Fsdf oL k|]dLk|]ldsf gbLx¿n]
…;/fkÚ lbP/ dfjf ;'s]/ x/fPsf] /] Û d}n]
of] syf klxnf]kN6 d]/f] 3/ kfFry/Ù /ljaf6 dw]z ‰bf{
;'g]sf] lyPF . x'gklg of] dfjf tn–tn uPkl5 ;fFRr} x/fP/}
hfG5 .
of] dfjf lz/df lgs} 7"nf] 5 . a]n8fFuL /
9'Ë] x'Fb} pQ/ nfUbf of] …dfjfÚ …bzf}F aL;f}FÚ
k6s tg'{k5{ . :yfgLo JolQmx¿ h]7f hF3f/, dfOnf hF3f/
eg]/ uGg] ub{5g\ . cg]s hF3f/x¿ t/]kl5 …k]?Ë]Ú
eGg] vf]+rleq k'luG5 . ;'Fu'/, s'v'/f af]Sg] k]?Ëf]h:tf]
;fF3'/f] eP/ o;sf] gfd g} …k]?Ë]Ú /xg uPsf] xf] .
nueu tLg 306f hlt cToGt} ;fF3'/f] uN5]8f]leq s'g} s'g} 7fpFdf s'Ogf]
klg 7f]lSsPnf h:tf] 7fpFdf nuftf/ lxF8\g' kbf{ lgs} /dfOnf] nfU5 .
e"ue{zf:qsf ljBfyL{x¿sf lglDt of] uN5]8f] lgs} dxŒjk"0f{
x'g;S5 . s'g} ;dodf r'/] kxf8x¿leq lzsf/Lx¿n]
kQf nfPsf] of] af6f] cfZro{hgs klg 5 . tkfO{Fx¿ klg
>flkt dfjf vf]nf cg]skN6 tb}{ k]?Ë]sf] uN5]8f]df lrNnf lrNnf
9'Ëfx¿ l6Kb} r'/] kxf8 sf6]/ dxfef/t 8fF8fsf] lr;f]kfgL
k~rdLdf tftf] lrof vfg k'Ug] c7f]6 ug'{xf]nf ls Û
• gf]anlszf]/
/fO{.
ysfnL e§L,
HjfOFsf] xf]6n

;f}hGoM ysfnL lsr]g |
;g\ !(&& lt/sf]
s'/f xf] . xfdL s]xL ;fyLx¿ ‰f]n'Ë] k'nsf ;fdflhs,
cfly{s k|efj af/] a'´g afUn'ª hfFb}lyof}F . sf7df8f}Faf6
an]jf;Ddsf] xjfOofqfkl5, 3f]8f / k}bn ofqf u/L xfdL a]n'sLsf] %
ah]lt/ afUn'ªahf/ k'Uof}F . k}bnofqfsf sf/0f ysfO nfUg' t :jfefljs}
lyof] . cf]dsf/k|;fb uf}rgn] xfdL ;a}nfO{ HjfOF xf]6n df uP/ a:g]
;Nnfx lbg'eof] .
lxF8fOn] d]/f v'§f 7fpF7fpFdf lklN;Psf lyP . ;kmf ug{nfO{ tftf]kfgL
/ v'§fdf bNg vf; lsl;dsf] t]n lbOof] . To;kl5 ysfnL /S;L /
sfF;sf yfndf df;'sf sjfkm / ljleGg kl/sf/n] ;Tsf/ ul/of] . ;'lsnf]
;]tf] tGgf, ;kmf bf]nfO / g/d cf]5\ofgdf ;'Tg] lalQs} d]/f] ;a}
ysfO d¥of] . cfh;Dd d}n] Tof] vfgf, ;Tsf/ / lj>fd e'n]sf]
5}g . oxL ;D‰gfsf] cfwf/df d]/f ;Dk"0f{ g]kfnL ;fyLx¿nfO{
ofqfsf] ;dodf kfP;Dd ysfnL e§Ldf vfg / a:g ;Nnfx lbG5' .
• l8NnL/fd
bfxfn
k|tLs kfq 5fofFb]jL

ls/0f kf08] |
g]kfndf ltdLnfO{
;aeGbf dgkg]{ s'/f s] xf] <
…g]kfn .Ú ‰§ eGg dg
k5{ dnfO{ . dfgf}F o;f] eGbf ;a} s'/f ;d]l6G5, ´jfDd Û
d slj x'F . PsfGt dnfO{ dg k5{– g]kfnsf] PsfGt Psbd dgk5{ .
slt k|]/0ffbfoL, slt ;'Gb/ PsfGtx¿ 5g\ g]kfndf– k|s[ltn]
l;Fuf/]sf . k|s[ltsf] slj eG5g\ dnfO{ . dnfO{ ‰§
egf}F h:tf] nfU5, ædnfO{ ;aeGbf dg kg]{ s'/f xf]– k|s[lt ÛÆ
k|s[ltdf klg d PsfGt dfq b]lVbgF . d]/f] k|s[lt
dfgjLo x'G5 . dflg;x¿ ePsf]Ù ltgLx¿sf]
hLjg, hLjgsf] ;'v b'Mv ePsf] . ‰§ egf}Fh:tf] nfU5,
ædnfO{ ;aeGbf dg kg]{ s'/f xf] dflg; . dflg;n] afFr]sf]
hLjg . Tof] hLjgn] cËLsf/ u/]sf] ;ª\3if{ .Æ
;ª\3if{ eGg vf]Hbf–gvf]Hb} d tL ;ª\3if{zLn dflg;x¿sf]
dL7f] d':sfg ;D‰G5' . dnfO{ eGg dg nfU5, ætL ;ª\3if{zLn
dflg;x¿sf] d':sfg .Æ
o:t} a]nf d k9\5' ;tf;L jifL{of cfdf 5fofFb]jL k/fh'nLsf]
;ª\3if{k|ltsf] k|]d, k|hftGqk|ltsf] k|]d . jf:tjdf 5fofFb]jL
k/fh'nL dfq 5fofFb]jL k/fh'nL x'g'x'Gg . vf;u/L d]/f nflu pxfF
k|tLssf] ¿kdf pleg'ePsf] Pp6f /fd|f] kfq x'g'x'G5 .
pxfFn] d]/L cfdf, d]/f y'k|} y'k|} ;fyLx¿sf cfdfx¿sf]
k|ltlglwTj ug'{ePsf] 5– tL cfdfx¿ hf] ;Lwf / ;/n x'g'x'G5,
hf] cfˆgf nflu vf;} s]xL rfxg'x'Gg t/ rfxg'x'G5 cfˆgf
5f]/f5f]/Lsf] ;'v / ltgLx¿sf] eljio .
k|hftGqsf nflu ;ª\3if{ cfˆgf nflu, vfnL
cfˆgf nflu s]xL kfpg vf]Hg]x¿n] dfq u5{g\, vfnL 6f7faf7fx¿n]
dfq u5{g\ eGg]x¿nfO{ of] ;fx|} ultnf] hjfkm xf] .
5fofFb]jL k/fh'nLsf] gfd clxn] oxfF o;/L pNn]v ug{
kfpFbf v'zLn] d]/f] z/L/el/ sfF8fx¿ pld|Psf 5g\ . pxfFnfO{
cfb/ ug{ kfpFbf d cToGt–cToGt v'zL 5' . clxn] dnfO{ ;aeGbf
dgkg]{ pxfF g} x'g'x'G5 .
• d~h'n.
|