ljz]if l/kf]6{÷aflx/sf]
g]kfn
sd{e"ld ag]sf] ckmufgL:tfg
sfDk'lrofb]lv gfldlaof;Ddsf
w]/} ;Í6u|:t d'n'sx¿df ‰}F, s/La $) hgf g]kfnLx¿
tflnjfgsf] cjzfgkl5sf] ckmuflg:tfgdf ljsf; sfo{ tyf /fhsLo lqmofsnfkdf
dxŒjk"0f{ e"ldsf lgjf{x ul//x]sf 5g\ . Pp6}
d'n'sdf o; :t/sf] sfddf olt w]/} g]kfnLx¿ cGoq st} zfob}
e]l6Pnfg\ . ;'/IffsdL{sf ¿kdf s/La 8]9 ;o k"j{
uf]vf{ ;}lgsx¿nfO{ klg ToxfF e]6\g ;lsG5 .
/fi6«;+3Lo ljsf; sfo{qmd cGtu{t ckmufgL:tfgsf
kfFr j6f blIf0f–klZrdL k|fGtx¿sf] ;'/Iff Joj:yfsf]
lhDd]jf/L ;Dxfln/x]sf 5g\ ljho zfx . /fi6«;+3Lo vfB tyf
s[lif ;Ë7g -PkmPcf]_df ev{/} cfPsf 8f= k'ik/fh vgfnn] ckmuflg:tfgsf]
hn;|f]t, vf;u/L /fli6«o l;+rfO{ k|0ffnLsf] vfsf sf]g]{ lhDd]jf/L
kfPsf 5g\ . dhf/–P–zl/km zx/df PkmPcf]s} sfddf
!@ jif{ latfPsf aL;L d08n ev{/} ;'8fg uP . /fi6«;+3Lo
a;f]af; sfo{qmd o"Pg Xoflj6\of6df sfo{/t ljgf]bs'df/ >]i7n]
ckmufg ;/sf/sf] u|fdL0f ljsf; cfof]hgf …g]zgn ;f]ln8\ofl/6L
k|f]u|fdÚ sfof{Gjog ug]{ lhDd]jf/L kfPsf 5g\ . ljZj
vfB sfo{qmddf b]jsL >]i7, x;gf zfSo, ef/tL ;fksf]6f nufotsf dlxnfx¿
klg sfo{/t 5g\ .
ckmuflg:tfgsf] /fli6«o r'gfjsf] tof/Ldf klg
g]kfnLx¿n] pNn]Vo e"ldsf lgjf{x ul//x]sf 5g\ .
ckmuflg:tfgdf o"Pg ;xfotf ld;gsf s'Gbg >]i7 /fli6«o:t/sf]
lgjf{rg Joj:yfkgsf] sfd ;Dxfln/x]sf 5g\ eg] xl/ k|;fb, g/]z e§,
/fdz/0f kf7s, z'ebfos zfx nufot cGo s]xL rflxF k|fGtLo:t/sf] sfdsf]
;dGjo ul//x]sf 5g\ . oxL ld;gdf g]kfn k|x/Laf6 vl6Psf 5g\ zf/bfeQm
/l~ht . ckmuflg:tfgsf] jt{dfg cj:yf lgs} r'gf}tLk"0f{
x'Fbfx'Fb} klg pgLx¿n] cfˆgf] lhDd]jf/L k|z+;gLo 9Ën]
k"/f ul//x]sf 5g\ .
w]/} g]kfnL ckmuflg:tfgdf sfo{/t cGt/f{li6«o
u}/;/sf/L ;+:yfx¿df klg dxŒjk"0f{ sfd ub}{5g\ .
PS;g P8sf hLkL clwsf/L, Sofl/6f;sf ldng d'lvof, cGt/f{li6«o
/]8qm; cfO;Lcf/;Lsf z}n >]i7, l/lnkmsf dgf]h >Ljf:tj / zs'Gtnf
/fO{ tyf P;;LPkm o's]sf /d]z k'/L / zfGtf tfdfª To:tf s]xL
pbfx/0fx¿ x'g\ . z}n >]i7n] sfGbfxf/h:tf] cK7\of/f]
k|fGtdf cfO;Lcf/;Lsf] k|fGtLo k|aGwssf] sfd ;Dxfln/x]sf 5g\ .
a:6gsf hfu?s
• pHHjn/fh
e§/fO{

a:6gsf] d'6'df /x]sf] ˆofg'j]n xn .
|
a:6g– o'/f]k]nL
cfk|jf;Lx¿n] s/La rf/ ;o jif{cl3Ù
;g\ !^@) df klxnf] k6s cd]l/sL e"lddf kfOnf] 6]s]sf] 7fpF xf] .
…u|]6/ a:6g g]klnh sDo'lg6LÚ -hLaLPg;L_sf pkfWoIf O{Zj/
vltj8fsf cg';f/ a:6g / o; jl/kl/ u/]/ nueu b'O{–;jfb'O{ xhf/
g]kfnL a:b5g\ . t/ of] ;ª\Vof ljjfbd'Qm eg] 5}g .
hLaLPg;Lsf] kmf]g 8fO/]S6/Ldf Psxhf/ g]kfnLx¿sf] gfd / 7]ufgf
dfq 5 eg] a:6gsf k'/fgf afl;Gbf z/b cof{n tLg–rf/ xhf/ cg'dfg
u5{g\ . zlgaf/–cfOtaf/sf dflQPsf ;fF‰x¿df
s§/kGyL wfld{s–/fhgLlts sfo{stf{, p/G7]pnf kÍ
/ ;ËLtk|]dLsf] eL8 eO/xg] xfj{8{ :Sjfo/df a;]/ klg cfˆg}
b]zsf] kf6g b/af/ :Sjfo/sf] ;D‰gf ul//x]sf x'G5g\ g]kfnLx¿
a:6gdf Û
zx/ ;fg} eP klg olt w]/} g]kfnLx¿ a:6g
cfOk'Ug'sf] k|d'v sf/0f Dof;fr';]6\; OlG:6Ro'6 ckm 6]Sgf]nf]hL -PdcfO{6L_
/ xfj{8{ ljZjljBfno nufot ^@ j6f z}lIfs k|lti7fgx¿ oxfF x'g'
xf] . hLaLPg;Lsf e"tk"j{ cWoIf /fh]zafa' >]i7sf
cg';f/, log} ljZjk|l;4 lzIf0f ;+:yfsf sf/0f oxfFsf g]kfnLx¿df
cg]s ;fWonfO{ Jojxf/df 9fNg] cfF6 / Ifdtf 5 . oxfFsf k'/fgf
afl;Gbfx¿sf] lgdGq0fdf 8LeL lr¶f k/]sf w]/} g]kfnLx¿
klg a:6g g} cf]Ol/Psf 5g\ . g]kfnLx¿ oxfF /]:6'/fF dflns,
x:tsnf Jofkf/L, k|fWofks, ;"rgfk|ljlw ljz]if1 cflbsf ¿kdf
:yflkt 5g\ . a:6gsf g]kfnLx¿ oxfFsf uugr'DaL ejg, 7"nf
Jofkfl/s s]Gb|, ;f+:s[lts :yn / z}lIfs k|lti7fgx¿df dfq ;Lldt
g/xL g]kfnnfO{ klg ljleGg k|sf/sf] ;xof]u k'¥ofO/x]sf 5g\ .

?b| kf08] |
hLj tYofÍzf:qL 8f= lzj/fh uf}td ;g\ @))#
sf] ;]K6]Da/b]lv xfj{8{ ljZjljBfnodf k|fWofkg / zf]wsfo{ ul//x]sf
5g\ . ef]hk'/sf] k|fylds ljBfnodf lj1fg lzIf0faf6 z'? ePsf]
pgsf] sl/c/ xfj{8{df hLjzf:qsf zf]wtYofÍx¿ ljZn]if0f
ug]{ / gofF k4ltx¿ ljsf; ug]{ :t/;Dd cfOk'u]sf] 5 .
cd]l/sf–g]kfn lrlsT;f ;+3df lqmofzLn /x]/ g]kfnsf] :jf:Yo
If]qdf ljleGg ;xof]u k'¥ofpFb} cfPsf uf}td b]zsf] jt{dfg /fhgLlts
cGof}n / u[xo'4n] o'jfk':tfsf] dgdf k'¥ofPsf] rf]6nfO{ lnP/
lrGtf k|s6 u5{g\ .
ljsl;t d'n'ssf 7"nf–7"nf skf]{/]zgx¿n] ef/t,
rLg cflb b]zx¿df pRr k|ljlw lgof{t ul//x]sf 5g\ . o;
k|lqmofdf nfvf}F sfdx¿ ef/t k'u]sf] / To;dfkm{t\ a}Ënf]/
h:tf zx/df caf}{F ?k}ofFsf] cfDbfgL cf]Ol/O/x]sf] 5 . 8f= ?b|
kf08] oxL gf}gLsf] ;fgf] c+z g]kfnnfO{ klg rvfpg] sfd ul//x]sf 5g\ .
ljutdf g]kfnsf] Ps ;fwf/0f v'b|f k;nsf] kfn] /x]sf gy{–Oi6g{
ljZjljBfnoaf6 cy{zf:qdf ljBfjfl/lw kf08] clxn] cfˆg} sDkgL
rnfpF5g\ . a:6gdf #% hgf sfd ug]{ …8L@ xscfO{Ú
gfds pgsf] sDkgLn] clxn] sf7df8f}Fdf #! hgf / a:6gdf cf7 hgf g]kfnLnfO{
/f]huf/L k|bfg u/]sf] 5 . cfˆgf] sDkgLaf6 ut jif{ ! nfv
%) xhf/ cd]l/sL 8n/ g]kfn k7fPsf kf08]sf] o; jif{ % nfv 8n/ k7fP/
s/La b'O{ ;o g]kfnLnfO{ /f]huf/L lbg] of]hgf 5 . pgL lqljÙ
k'Nrf]s OlGhlgol/ª SofDk; / sf7df8f}F ljZjljBfnoaf6 pTkflbt
OlGhlgo/x¿ ljZjd} sf]xL eGbf sd gePsf] bfaL u5{g\ .
cd]l/sfsf ljleGg zx/df a:g] g]kfnLx¿dWo]
a:6gsf g]kfnLx¿sf] Pp6f 5'§} klxrfg agfpg ;kmn sfo{qmd
xf]– …5nkmnÚ . h;sf] >]o hfG5 PdcfO6Ldf
zx/L of]hgfdf dfi6;{ ug{ cfOk'u]sf z}n]z u+uf]nnfO{ . …5nkmnÚsf]
yfngL xfj{8{df ljBfjfl/lw ul//x]sf ;f}efUo zfxaf6 ePsf] lyof] .
s/La kfFr jif{cl3 log} o'jfx¿sf] hdftn] u/]sf] …kms]{/
s] kfOG5 <Ú eGg] ;]ldgf/n] cd]l/sfel/sf g]kfnLx¿df
xnrn NofPsf] / a:6gsf g]kfnLx¿nfO{ af}l4s hdftsf] ¿kdf
pEofPsf] lyof] . a:6g ;fgf], e]63f6 / sfo{qmdx¿ ug{
;lhnf] tyf ljleGg If]qsf ljåfg\ / k|f]km];gn JolQmx¿sf]
hd36 x'g] zx/ ePsf]n] af}l4s lqmofsnfksf] nflu pa{/ ag]sf] z}n]zsf]
cg'ej 5 .

lzj uf}td |
ufos ;'lgn k/fh'nL, n]vs ;d|f6 pkfWofo, ;dfh;]jL
cg'/fwf sf]O/fnf h:tf l;h{gzLn JolQmx¿ ;xefuL alg;s]sf …5nkmnÚsf]
;f/ Go"of]s{af6 lgl:sg] lb g]kfn 8fOh]i6 O–Dofuflhgn]
k|sflzt ug{] u/]sf] 5 . ukm ug]{ cvf8fsf] ¿kdf dfq g/xL
c¿ ljleGg lqmofsnfkx¿df klg nfu]sf] …5nkmnÚ
;d"xn] xfn} a:6gjf;L g]kfnLx¿sf tkm{af6 sf7df8f}Fdf
/fli6«o uGwj{ dxf]T;jsf] cfof]hgfsf nflu ;xof]u ;d]t u/]sf]
lyof] . OG6/g]6nfO{ cfhsf] ?k lbg] sDkgLx¿dWo] Ps k|d'v
aLaLPg OGs df sfd ug]{ /fh]zafa' >]i7 xfn sf7df8f}Fdf l8lh6n
;[li6 ;f]No'zg gfds sDkgL vf]n]/ g]kfnL k|ltef ltvfg]{ sfddf nfu]sf
5g\ .
cd]l/sfdf a:g] g]kfnLx¿sf] nflu a:6g
x]d]Gb| af]x/fsf] kmf]g sDkgL lxD6]n sf] zx/ klg xf] . æa:6g
k'Ug'ef] eg] x]d]Gb|sf]df kSs} hfg'xf]nf . clt ldng;f/, eb|
/ cfFvfdf /fv] klg gla‰fpg] 5g\ x]d]Gb|Æ, cd]l/sfdf
a:g] jf cd]l/sf k'u]/ kmls{g] w]/}n] ;Nnfx lbG5g\ . ;g\ !(()
df xfj{8{df OlGhlgol/ª k9\g cfPsf af]x/fn] jftfj/0f lj1fgsf]
k|of]udf nfUbfnfUb} z'? u/]sf] kmf]gsf8{sf] Jofkf/n] g]kfndf kmf]g
ug{ k|ltldg]6 b'O{b]lv kfFr 8n/;Dd vr{ ub}{ cfPsf g]kfnLx¿nfO{
kl;gf sf9\g' gkg]{ agfOlbof] . pgsf] sDkgL lxD6]n n] ;ft hgf
g]kfnLnfO{ /f]huf/L k|bfg u/]sf] 5 .
a:6gdf a:g] g]kfnLx¿ c¿ 7fpFdf
a:g]x¿ eGbf s] slt lx;fan] leGg 5g\ eGg] ljifodf ;a}lt/ Psdt
x'g g;Snf, t/ cd]l/sfdf a:g] ;a} g]kfnLx¿ a:6gsf g]kfnLn]
af}l4s If]qdf g]t[Tj u/]sf 5g\ eGg] s'/fdf rflxF Psdt 5g\ .
-e§/fO{ Go'of]s{af6 k|;fl/t x'g] cgnfOg
klqsf lb g]kfn 8fOh]i6sf ;Dkfbs x'g\ ._
l;lnsg EofnLsf g]kfnL
• ;'lht
yfkf
cfwf ztfAbL cl3;Dd
cd]l/sfsf] Soflnkmf]lg{of /fHosf] blIf0fL efudf /x]sf] ‰f8La'6\ofg
/ a~h/ 7fpF clxn] gofF k|ljlw / cfly{s ljsf;sf] s]Gb|sf] ¿kdf
ljsf; ePsf] 5 . ;]lds08S6/ j:t'x¿sf] pBf]usf] ljsf;
ePkl5 …l;lnsg EofnLÚsf] gfpFn] lrlgPsf] of] 7fpFn]
;d[l4 / ;kmntfdf xlnp8 / jflz+u6g;Fu k|lt:kwf{ ul//x]sf] 5 .
;g\ !(%) sf] bzsb]lv x'gyfn]sf] l;lnsg EofnLsf] ljsf;df
:6\ofgkmf]8{ ljZjljBfnosf] 7"nf] b]g 5 . of] pkTosfsf
lktf dflgg] k|f]km];/ k|m]8l/s 6df{gn] ljZjljBfnosf y'k|} :gftsx¿
sfdsf] vf]hLdf cGtlt/ hfg yfn]sf b]v]/ pgLx¿nfO{ ljZjljBfno
glhs} sDkgL vf]Ng k|f]T;flxt u/] . ljlnod lxpn]6 / 8\ofle8
Kofsf8{n] lxpn]6 Kofsf8{ sDkgLsf] :yfkgf u/]/ 6df{gn] :6\ofgkmf]8{
ljZjljBfno tyf :yfgLo sDkgLx¿sf nflu ;/sf/L sfd Nofpg yfn]kl5
of] 7fpFsf] ljsf;sf] 9f]sf v'Nof] .
To;kl5 t sDKo'6/sf] dfOqmf]lrK; lgdf{0f ug]{ O06]n,
3/fo;L / sfof{no k|of]hgsf 8]:s6k sDKo'6/ agfpg] PKkn, k;{gn sDKo'6/sf]
lgdf{tf cfOaLPd, O06/g]6sf] ljsf;df dxŒjk"0f{ of]ubfg
ug]{ ;g\ dfOqmf]l;:6D;\ / l;:sf] l;:6D;\ h:tf ;"rgfk|ljlwsf
;fd|fHox¿ g} :yfkgf x'Fb} uP . ;fy;fy} g]6:s]k, cf]/]sn
/ ;fOa]n h:tf ;ˆ6j]o/ lgdf{tf tyf ofx" / u"un h:tf
;r{ Ol~hg / kf]6{nx¿ klg oxLF v'n] .
EofnLsf g]kfnL
l;lnsg EofnLdf !%) b]lv !&% hgf g]kfnLx¿ sfd ub{5g\ .
@@ b]lv %) jif{sf] pd]/sf oL g]kfnLx¿dWo] () k|ltzt g]kfnaf6}
cfPsf x'g\ eg] s]xL cd]l/sfd} hGd]x's]{sf klg 5g\ . ;g\ !(*)
sf] bzskl5 oxfF cfpg yfn]sf g]kfnLx¿dWo] *) k|ltzt eGbf a9Ln]
!((% sf] k|fljlws …a"dÚ -pef/_sf] a]nf sfd z'?
u/]sf lyP . w]/} g]kfnLx¿ ljZjljBfno jf sn]hsf] k9fOkl5
otflt/ xf]ldPsf 5g\ . pgLx¿dWo] s]xL ;fdfGo sDkgLaf6
sfd z'? u/]/ dfly p7\b} uPsf 5g\ eg] s]xLn] z'?b]lv g} 7"nf
sDkgLdf k|j]z u/]sf jf cfˆg} sDkgL jf k/fdz{ ;]jf z'? u/]sf
5g\ . 7"nf sDkgLsf] cg'ej xfl;n u/]kl5 cfˆg} sDkgL
jf k/fdz{ ;]jf z'? ug]{x¿ klg 5g\ . pgLx¿n] EofnLsf
:yfgLo kf6{g/x¿;Fu ldn]/ g]kfndf ;ˆ6j]o/ ljsf; u/L cd]l/sf
lgof{t u/fpg] of g]kfnaf6 cd]l/sfdf ljleGg k|fljlws ;]jf pknAw u/fpg]
sfd klg ul//x]sf 5g\ .
EofnLdf k|j]z ug]{ w]/}h;f] g]kfnLx¿ ;ˆ6j]o/,
xf8{j]o/, k|f]8S;g / ;kf]6{ Ol~hlgol/ª h:tf k|fljlws sfddf
;+nUg 5g\ . ljQLo / Aoflͪ If]q tyf k/fdz{ ;]jfdf
nfUg]x¿ klg 5g\ . sf]xLsf]xL l;:sf] l;:6D;\, cf]/]sn,
;g dfOqmf]l;:6D;\, OG6]n, cfOaLPd h:tf 7"nf sDkgLdf cfa4 5g\ eg]
cGo 7"nf–;fgf sDkgLdf sfd ug]{x¿ w]/} 5g\ .
oL g]kfnLx¿ SofN6]s -Soflnkmf]lg{of OlG:6Ro'6 ckm 6]Sgf]nf]hL_,
:6\ofgkmf]8{, PdcfO6L, as{n], cS;kmf]8{ nufotsf ljZjljVoft Pj+ k|ltli7t
lzIf0f ;+:yfdf k9]sf x'g\ . s]xL sfd ub}{ ;fg k|mflG;:sf]sf
ljZjljBfnox¿df df:6/ txdf kf6{6fOd k9\g]x¿ klg 5g\ .
oxfF g]kfnLx¿ ef/tLo, o'/f]k]nL / cd]l/sL Joj;foLx¿;Fu
hd]/ k|lt:kwf{ ul//x]sf / Joj;fodf ;kmn eO/x]sf 5g\ . cd]l/sL
;kgfnfO{ k5\ofpFb} g]kfnLx¿n] b'O{ nfvb]lv !) nfv 8n/;Dd
kg]{ 3/ ;d]t lsg]sf 5g\ .
;kmntfsf] wf]sf] / k|lt:kwf{sf] efjgf– l;lnsg
EofnLsf s]xL ;f‰f ljz]iftfx¿ x'g\, h'g g]kfnLx¿df
klg plQs} k|an 5 . sf]xL e/v/} cfˆgf] k]zf–Joj;fosf]
ofqfdf ;jf/ eO/x]sf 5g\ eg] sf]xL Joj:yfksLo g]t[Tjdf k'lu;s] .
cfkm"nfO{ cBfjlws /fVg / cfˆgf] 1fgsf] cfwf/ km/flsnf]
kfg{ sf]xL PdaLP, kLPr8L cWoog ul//x]sf 5g\ eg] sf]xL cfkm"
;+nUg If]qsf gofFgofF ljsf;qmdaf/] l;Sg] k|oTg ul//x]sf 5g\ .
|
•
•
• |
| ;kmntfsf]
wf]sf] / k|lt:kwf{sf] efjgf– l;lnsg EofnLsf s]xL
;f‰ff ljz]iftfx¿ x'g\, h'g g]kfnLx¿df
klg plQs} k|an 5 . |
| •
•
• |
|
a]nfavt g]kfnL Joj;foLaLr EofnLsf ;kmntfx¿sf]
pbfx/0f cl3 ;fb}{ cfufdL af6f], csf]{ 7"nf] ;kmntf s] eGg]
ljifodf 5nkmn x'g] ub{5 . :6s ahf/sf] pynk'ynsf a]nf Joj;foLx¿
o;s} ljifodf u'Gu'gfpg] / s;/L afhL dfg]{ eGg] w'gdf x'G5g\ / /fd|f]
pknlAwsf] cfzfdf hf]ltP/ sfd u5{g\ . slt g]kfnLx¿ e/v/}
z'? ePsf / /fd|f] ;kmntfsf] cfzf b]vfpg] sDkgLdf Ps–b'O{ jif{
b}lgs !*–!* 306f sfd u/]/ klg s]xL xft gnfu]kl5 7"nf
sDkgLx¿df hfG5g\ eg] slt k9fO cufl8 a9fpg]lt/ nfU5g\ .
g]kfn;Fusf] gftf
:6s ahf/sf] pynk'yn / kmlnkmfksf] 38Ldf cfˆgf tdfd n]vfhf]vf,
nug / Ifdtfsf] kl/0ffd:j?k s]xLn] /fd|} ;kmntf kfPsf 5g\ .
To:tf pNn]vgLo gfdx¿ -slt 5'6]sf klg xf]nfg\_ x'g\M ejfgL
;fksf]6f, cd[t kGt, ;'wf zfx, ;lGbk lu/L, ?d'; zfSo cflb .
oL / c¿ w]/} g]kfnLx¿n] oxfFsf] ;kmntfsf] xf]8bf}8df
dft[e"ldnfO{ la;]{sf 5}gg\ . pgLx¿ kfl/jf/;Fusf]
;Dks{, g]kfnGo"h 86\ sd\, sflGtk'/cgnfOg h:tf OG6/g]6 ;fO6
jf g]kfnL ;d'bfosf lqmofsnfksf] dfWodaf6 s'g} g s'g} ¿kdf
g]kfn;Fu ufFl;Ps} 5g\ .
Soflnkmf]lg{ofsf] g]kfnL ;d'bfo !(*) sf] bzsb]lv ;Ël7t
x'g yfn]sf] xf] . ;d'bfo hlt lj:tf/ x'Fb}5, o;sf ;fdflhs lqmofsnfk
klg TolQs} tLa| x'Fb}5g\ . ;fg k|mflG;:sf] If]qdf a:g] g]kfnLx¿sf]
cfˆgf] ;+:s[lt, k/Dk/f / ;Dkbfk|lt alnof] nufj 5 . pQ/L
Soflnkmf]lg{ofsf g]kfnLx¿sf] ;+3– PgPPg;Ln] jif]{lg
cfof]hgf ug]{ lxdfnog km]o/ df ;a}sf] pT;fxhgs ;xeflutf x'G5 .
;+3sf ;b:ox¿n] g]kfndf lbuf] ;fd'bflos ljsf; of]hgfx¿
;~rfng ug{sf nflu sf]if ;Íng ug]{ cleofg z'? u/]sf 5g\ .
s]xLn] cfkm" sfo{/t sDkgLsf] tkm{af6 t s]xLn] ;f+:s[lts sfo{qmdx¿af6
p7]sf] /sd pknAw u/fP/ ;xof]u k'¥ofO/x]sf 5g\ . sltn] ;xof]usf]
nflu cf–cfˆg} kxndf gfkmf/lxt ;Ë7gx¿ vf]n]sf
5g\ eg] slt g]kfnnfO{ ;Ifd agfpg] cfly{s tyf k|fljlws of]hgf
lgdf{0f ug]{ sfddf nfu]sf 5g\ . a9L pQ/bfoL / k|efjzfnL kbdf
k'u]sf s]xL g]kfnL Joj;foLx¿ g]kfndf jf g]kfnsf nflu k|fljlws
Pj+ z}lIfs of]hgfx¿sf] ;'?cft / ljsf; ug{ ;Sg] cj:yfdf 5g\ .
ef]lnsf] EofnL
;g\ @))! df cf]/fnf] nfu]sf] l;lnsg EofnLsf cfly{s lqmofsnfkx¿n]
km]l/ lj:tf/} ult lnFb}5g\ . !(() sf] bzssf] h:tf] …a"dÚ
gcfP klg cfufdL jif{x¿df k|ljlwsf] ljsf;n] /fd|} km8\sf]
lng] cfzfdf 5 EofnL . nugzLn / bIf g]kfnL o'jfx¿sf]
;ª\Vof a9\g] / clxn] ePsf g]kfnLx¿ qmdzM pRr Joj:yfksLo
e"ldsfdf :yflkt xF'b} hfg] qmddf 5 . l;lnsg EofnLn] ef]ln
h'g;'s} k|ljlwnfO{ cËLsf/ u/f];\, p;nfO{ lj1 sfdbf/x¿sf]
cfjZostf kl//xg]5 . o;af6 gofF cfpg] / clxn] eO/x]sf lzlIft
g]kfnLx¿n] kmfObf lng] g} 5g\ . pgLx¿ ljZjdf
k|ljlwsf] efjL ljsf;sf gfos x'g rfxG5g\, / x'g ;Sg' klg kb{5 .
-l;:sf] l;:6D;\df sfo{/t yfkf PgPPg;Lsf cWoIf
x'g\ ._
…g' ;f]d g]k\nL,
jLÚ*

sDKo'6/ sf]nfh |
k|mfG;df slt
g]kfnL 5g\ / s;/L a:5g\ < v'6\ofpg ufx|f] 5 . k]l/;l:yt
zfxL g]kfnL /fhb"tfjf; / oxfFsf g]kfnLx¿sf] cg'dfgdf
of] ;ª\Vof tLg–rf/ ;o x'g;S5 . xfn;fn} k|mfG;df
a:g] g]kfnLx¿sf nflu ;~rfng ul/Psf] j]a;fO6 www.tamagi.org
n] ;]K6]Da/ @))# df ;+lIfKt cWoog u/]sf] lyof], h;n] oxfFsf g]kfnLx¿af/]
cg'dfg ug{ cln ;lhnf] kfl/lbPsf] 5 .
k|Zgf]Q/ kmf/d eg]{ w]/} g]kfnLx¿ …gjcfuGt'sÚ
g} lyP, hf] tLg jif{ jf c‰ sd ;dob]lv k|mfG;df a:b} cfPsf
5g\ . tLdWo] klg w]/}h;f] ljjfx u/]/ cfPsf / s'g} lglZrt If]q
eGbf k|mfG;el/ g} 5l/P/ /x]sf 5g\ . ko{6g If]q / sf7df8f}Fl:yt
k|mfG;]nL s]Gb|sf] efiff sIff g]kfnLx¿nfO{ k|mfG; Nofpg]
s]xL dfWodx¿ x'g\ . k|mfG;sf] nflu nfdf] ;dosf] eL;f
-k|j]zf1f_ kfpg eflifs bIftf clgjfo{ dflgG5 .
k|mfG; cfPsf g]kfnLx¿n] ljljw If]qdf sfd kfPsf
5g\, t/ …af}l4sÚ If]q jf txsf] sfddf eg] Hofb} yf]/}
dfq 5g\ . ;j]{If0fdf g]kfn;Fu ;DalGwt sfd ug]{ sf]xL e]l6Pgg\ .
k]l/; aflx/ a:g] g]kfnLx¿aLr lj/n} e]63f6 x'G5, / To;f] u/fpg]
k|of;x¿ e/v/ z'? ePsf 5g\ . uPsf] bz}Fdf @# hgf g]kfnL
Ps} 7fpFdf e]nf x'g' of] cleofgsf] clxn];Ddsf] 7"nf] ;kmntf
lyof] . oxL g]kfnL gofF jif{ -@)^!_ df of] ;ª\Vof bf]Aa/
x'g] ck]Iff ul/Psf] 5 .
;ª\Vof yf]/} / c;Ël7t eP klg g]kfnLx¿n]
bz}F / gofF jif{ /fd|};Fu dgfpF5g\ . k]l/;df /x]sf g]kfnLx¿sf
nflu oxfFsf g]kfnL /]:6'/fF klg /fd|} ;Dks{ dfWod aGg] u/]sf 5g\ .
/fxbfgL gjLs/0f h:tf ;Lldt k|zf;lgs sfdx¿afx]s k]l/;l:yt
g]kfnL b"tfjf;;Fu xfd|f] Tolt ;Dks{ x'Fb}g .
y'k|} g]kfnLx¿ lgoldt ¿kdf g]kfn cfjthfjt
ul//x]sf x'G5g\ . s] eljiodf pgLx¿ g]kfndf a:g rfxG5g\
t < k|foM ;a}sf] hjfkm x'G5, æcF eljiodf g]kfnd} kms{g]
/ a:g] .Æ
*k|mfG;]nL
efiffdf …xf], xfdL g]kfnL ÛÚ
•
x]dGt u'?ª,
blIf0f k|mfG;
…ljb]zsf] labfOÚ
•
n'l;of bL e|L;
l8;]Da/, @))# sf]
Pp6f lr;f] lbg, #@ jifL{o g]kfnL k|]dk|;fb ;'j]bLn] a]lNhodsf] 3]G6l:yt
d'O8 k'nsf] af/af6 xfDkmfn] . kfgLdf 56\k6fpFb} u/]sf] b]Vg]x¿n]
…nfOkmaf]6Ú ˆofFSbf;d]t pgn] To;nfO{ ;dft]gg\ .
;'j]bLsf] zj kfgLaf6 lgsfNg :yfgLo kmfo/la|u]8sf uf]tfvf]/x¿nfO{
b'O{ lbg nfu]sf] lyof] . a]lNhog k|x/Ln] vNtLdf e]6]sf] sfuhkqsf
cfwf/df pgL g]kfnL ePsf] kQf nufP/ t];|f] lbg a|;]N;l:yt g]kfnL
b"tfjf;nfO{ 36gfaf/] hfgsf/L lbof] / 3]G6 gu/kflnsfnfO{ zj
a'‰fof] . b"tfjf;n] DofUbLaf;L ;'j]bLsf] kl/jf/;Fu
;Dks{ ug{ g]kfndf u[xdGqfnonfO{ va/ u¥of] . pgsf ;fyLx¿n]
zju[xdf e]nf eP/ >4f~hln;efsf] cfof]hgf / zj :jb]z k7fpg rGbf
;Íng ug]{ lg0f{o u/] .
t/, 3]G6 gu/kflnsfn] ;'j]bLsf ;fyL / g]kfnL b"tfjf;
s;}nfO{ va/ gu/L d[tz/L/ uf8\g] lg0f{o u¥of] . o;/L klZrdf
;+:sf/cg';f/ ePsf] pgsf] cGTo]li6df a]lNhog clwsf/L dfq lyPÙ
kl/jf/sf ;b:o, ;fyLefO, g]kfnL b"tfjf;sf k|ltlglw, k'hf/L–kfb/L
sf]xL lyPgg\ . gu/kflnsfsf clwsf/L efGb/jf/]g a]lNhodsf] sfg"gcg';f/
o:tf] zj kfFr lbgleq ;dflw:y ul/;Sg'kg]{ ePsf]n] xtf/ ug'{k/]sf]
atfpF5g\ . lxGb" ;+:sf/cg';f/ cGTo]li6 gePsf] ;'Gbf ;'j]bLsf]]
kl/jf/nfO{ yk kL8f x'Fb}g < efGb/jf/]g eG5g\, ækl/jf/n]
lj/f]w hgfPdf s'g} klg a]nf zj lgsfn]/ pgsf] ;+:sf/cg';f/ cGTo]li6
ug{ ;lsG5 .Æ t/ To;f] ug{ ;f9] tLg nfv eGbf a9L g]kfnL
?k}ofF nfUg] atfOG5, h'g /sd ;'j]bLn] o'/f]k cfOk'Ug vr{ u/] hlt
g} x'g k'Ub5 . ;'j]bLsf ;fyL / g]kfnL b"tfjf;sf clwsf/Lx¿
gu/kflnsfsf] sfd;Fu ;Gt'i6 5}gg\ . /fhb"t gf/fo0f zDz]/
yfkf eG5g\, ænfz uf8\g'cl3 kl/jf/sf] :jLs[lt lng'kYof]{ .
/, DofUbLaf6 a]lNhod;Dd :jLs[lt cfpg s]xL lbg t nfUYof] g} .Æ
;'j]bLsf] gfnLa]nL
cfTdxTof ug'{eGbf ^ dlxgf cl3b]lv 3]G6df /xFb} cfPsf ;'j]bLsf] d[To'
/ To;sf] sf/0faf/] w]/} 6Lsfl6Kk0fL ePsf] 5 . g]kfnsf dfcf]jfbL
;dy{sx¿sf] a|;]N;l:yt ;Ë7g g]kfn k|f]u|]l;e lkk'N; kmf]/d
-PgkLkLPkm_n] pgnfO{ cfˆgf] ;fyL ePsf] / g]kfn kmsf{OPkl5 ;'/IffsdL{åf/f
dfl/g] lglZrt b]v]/ ;'j]bLn] cfTdxTof u/]sf] bfaL u/]sf] 5 .
g]kfnL /fhb"tfjf;n] of] bfaL c:jLsf/ ub}{ pgL …sdfpg
ljb]lzPsfÚ g]kfnL ePsf] hgfPsf] 5 .

k|]dk|;fb ;'j]bL / zau[xdf pgsf] nfz .

|
36gfsf] tLg xKtfkl5 ;fyLx¿n] cG6jk{ zx/l:yt
;]G6 hg rr{ glhssf] Pp6f hL0f{ ejgsf] sf]7fdf e]nf eP/ cfˆgf
Ps ;lqmo ;xsdL{sf] ¿kdf ;D‰gf ub}{ ;'j]bLk|lt >4f~hln
ck{0f u/] . g]kfndf bdg, qf; / cGo ljljw sf/0fn] a]lNhoddf
z/0f lng] g]kfnLx¿aLr kf/:kl/s ;xof]u / Pstfsf nflu sfd ul//x]sf]
bfaL ug]{ PgkLkLPkmsf] ;Dks{ s]Gb|sf] ¿kdf /x]sf] pQm sf]7fsf
leQfdf sfn{ dfS;{, r]Uj]ef/fsf tl:a/nufot ljleGg kf]i6/x¿
6fFl;Psf lyP . kmf]/dsf Ps ;b:o s'df/ bfxfnn] ljutdf jfdkGyL
ljBfyL{ ;Ë7gdf cfj4 ;'j]bLn] ;'/IffsdL{n] nv]6\g yfn]kl5 g]kfn
5f]8]sf] atfP . a]lNhoddf /fhgLlts z/0fsf nflu cof]Uo 7x¥ofOPsf
;'j]bLn] g]kfn kms{gf;fy ;'/IffsdL{sf] lzsf/ aGg] 8/n] cfTdxTof
u/]sf] x'g;Sg] bfxfnsf] cg'dfg lyof] .
;'j]bLsf glhssf ;fyL k|]d ljZjsdf{ kl5Nnf] e]6df
;'j]bLn] 7§f u/] ‰}F u/L …d d/]F eg] nfz g]kfn
k7fpg] Joj:yf ug"{ x}Ú eg]sf] ;D‰Fb} eG5g\, æ;To
v'6\ofpg ;lhnf] 5}g .Æ pgn] yfxf kfPcg';f/, g]skf Pdfn]sf
;lqmo sfo{stf{ ;'j]bL s]xL xb;Dd dfcf]jfbLsf] klg ;dy{g uy]{ .
pgLh:t} ljrf/ /fVg] pgsf HjfOF cl3Nnf] jif{ dfcf]jfbLåf/f
dfl/Psf lyP . Tof] va/ ;'Ggf;fy pgL cfkm" klg To;/L g}
dfl/g ;Sg] lrGtf JoQm ub{y] . cfkm"nfO{ dfcf]jfbL / ;'/IffsdL{
b'j}af6 c;'/lIft 7flg/x]sf ;'j]bLsf] a]lNhoddf z/0f kfpg] cfzf t'lxPkl5
pgL ‰g\ ljrlnt ePsf lyP . o;cl3 cS6f]a/df klg cfTdxTofsf]
k|of; u/]sf ;'j]bLnfO{ log} ;fyLn] c:ktfn k'¥ofPsf / 8fS6/n]
…6«ofª\s'nfOh/Ú lng ;Nnfx lbPsf lyP .
ljklQ g} ljklQ
a]lNhoddf z/0ffyL{ ag]/ a:g rfxg] g]kfnLx¿sf] ;ª\Vof
Ps xhf/ k'u]sf] 5 . ev{/} a|;]N;l:yt z/0ffyL{ 5fglag s]Gb|df
cfOk'u]sf kfNkfsf @( jifL{o k;n Joj;foL ljho nfdf a]lNhod cfpg'sf]
sf/0f vf]tNb} eG5g\, æs]xL xKtfcl3 d]/f] 3/d} cfP/ dfcf]jfbLn]
?=% nfv rGbf dfu] . d;Fu Toqf] k};f gePsf] atfPkl5 pgLx¿n]
d / d]/f] efOdWo] PshgfnfO{ cfkm";Fu} nfg lh2L u/] . clg
d a'afsf] ;Nnfxcg';f/ ;'6'Ss ljb]lzPF .Æ lbNnL k'u]/
kmf]g ubf{ ;d]t 3/df ;'/IffsdL{ / dfcf]jfbL b'j}n] cfkm"nfO{
vf]lh/x]sf] hfgsf/L kfP/ cflQPsf ljho glhssf gft]bf/x¿nfO{
;xof]usf lglDt u'xf/]/ ?=^ nfv lnO{ lbNnLdf e]l6Psf bnfndfkm{t\
oxfF cfOk'u]sf lyP .
bnfnx¿af6 ef/tLo kf;kf]6{ kfPsf ljho klxn]
k]l/; / ToxfFaf6 8/nfUbf] / c;'/lIft ofqfkl5 a|;]N;sf] z/0ffyL{
cfof]udf cfOk'u]sf x'g\ . clxn] pgL ljZjsf ljleGg efuaf6 cfPsf
cfkm"h:t} ^ hgf o'jf;Fu Pp6} sf]7fdf a:5g\ / lbgsf] tLg k6s
vfgf / ?=#$) a/fa/sf] ;fKtflxs eQf kfpF5g\ . tgfj 36fpg x/]s
/ft pgL 6«ofª\s'nfOh/ lnG5g\ . kfun aGg] 8/n] >LdtL
/ 5f]/f;d]t ;D‰g rfxFb}gg\ . cfkm" g]kfnL gful/s
ePsf] / g]kfndf cfˆgf] hLjg vt/fk"0f{ /x]sf] s'/fsf] s'g}
k|df0f gePsf ljho a]lNhoddf /fhgLlts z/0f kfpg] ;+efjgf sd} /x]sf]
tYoaf/] cgle1 5g\ . pgL eG5g\, æd]/f w]/} ;fyLx¿nfO{
dfcf]jfbL of ;'/IffsdL{n] dfl/;s] . To;}n] d}n] cfˆg}
hLjgaf/] lrGtf ug'{afx]s c¿ ljsNk 5}g .Æ
ljho nufotsf g]kfnL o'jfx¿n] a]lNhoddf JoQm
u/]sf] lrGtf;Fu /fhb"t yfkf c;xdt 5g\, ædfcf]jfbLn] pgLx¿nfO{
cTofPsf x'g;S5g\, t/ ;'/IffsdL{n] b'Mv lbPsf] bfaL ug]{x¿dfly
dnfO{ ljZjf; 5}g . ;/sf/n] cfˆg} hgtfsf] bdg ub}{g .
To:tf] bfaL ug]{dWo] (% k|ltzteGbf a9L sdfpg cfPsf x'g\ .Æ
kof{Kt k|df0f jf sfuhft gePsf g]kfnL z/0ffyL{sf] kl/ro v'6\ofpg]
sfd b"tfjf;sf] ePklg Tolt ;lhnf] gePsf] atfpFb} /fhb"t
eG5g\, ækl/rokq gx'g] g]kfnL z/0ffyL{x¿sf] klxrfg ug]{
sfd b"tfjf;sf] xf] / of] lgs} ufx|f] 5 . g]kfndf
u[xdGqfnon] g;s]sf] JolQmx¿sf] klxrfg a|;]N;df a;]/ xfdLn]
ug{ ;Sg] s'/} ePg .Æ oxfF z/0f gkfP/ g]kfn kms{g rfxg]x¿nfO{
b"tfjf;n] 6«fen 8s'd]G6 pknAw u/fpg] u/]sf] / ut jif{
o'4lj/fdsf] ;dodf %) hgf g]kfnL :jb]z kmls{Psf] /fhb"t yfkfsf]
bfaL 5 . dfcf]jfbL ;dy{s kmf]/dn] eg] of] ;ª\Vof !@ dfq
ePsf] hgfPsf] 5 .
|
•
•
• |
| ;/sf/
jf dfcf]jfbLkLl8t ePsf] bfaL;lxt a]lNhod k'u]/ z/0ffyL{
x'gsf] nflu cfj]bg ug]{ g]kfnLx¿ k|df0fsf] cefjdf
z/0ffyL{sf] bhf{ kfpg g;s]kl5 3/sf g 3f6sf ePsf 5g\ . |
| •
•
• |
|
t/ /fhgLlts z/0f vf]Hg] clwsf+z g]kfnLx¿ cfj]bg
c:jLs[t ePkl5 klg g]kfn kms{b}gg\, cj}w cfk|jf;Lsf ¿kdf lgDg:t/sf
cK7\of/f / sd kfl/>lds kfOg] sfddf clN‰Fb} otfplt ef}Ftfl/O/xG5g\ .
lzIff, :jf:Yo, aLdfh:tf /fHon] lbg] ;]jfdf pgLx¿sf] kx'Fr
x'Fb}g . PgkLkLPkmsf cg';f/ pgLx¿nfO{ g]kfn kms{g klg
ufx|f] 5, lsgeg] ljdfg:yndf pqg]lalQs} kqmfp ul/G5 . w/f}6Ldf
5'6\g g;s] oftgf ef]Ug'kg]{ jf aGbL cj:yfd} dfl/g] ;Defjgf x'G5 .
:jb]z kms{Fbf ef]Ug'kg]{ ljklQ c¿ klg w]/} x'G5g\ .
æz/0ffyL{x¿n] a]lNhoddf /xFbf klg ;/sf/L b'Jo{jxf/sf]
lzsf/ aGg'k5{Æ, PgkLkLPkmsf bfxfn eG5g\, æb"tfjf;n]
xfd|f] ;d'bfoleq 3";k}7 u/]/ hf;';L u5{ . b"tfjf;;Fu
glhssf] ;DaGw x'g] cg'jfbsx¿n] gsf/fTds l6Kk0fL u/]/ a]lNhog
clwsf/Lx¿;Fusf] jftf{ layf]lnlbg vf]H5g\ . z/0ffyL{sf
¿kdf cfpg] ;/sf/L Ph]G6x¿n] kmf]/dsf ;b:ox¿nfO{
wDSofpg] jf cNdNofpg] u5{g\ .Æ
cljZjf; / cGof}n
cui6, @))@ df k"j{ k|wfgdGqL z]/axfb'/ b]pjfsf] a|;]N; e|d0fkl5
g]kfnL b"tfjf; / z/0ffyL{ ;d'bfoaLrsf] ;DaGw lrl;g yfn]sf]
xf] . a]lNhodsf] xltof/ pTkfbs sDkgL PkmPg–x;{6]n;Fu
@ s/f]8 %) nfv o'/f] a/fa/sf] xltof/ v/Lb ;D‰f}tfsf nflu a|;]N;
cfPsf b]pjfsf] g]kfnL b"tfjf; e|d0fsf] ;dodf PgkLkLPkm ;dy{sx¿n]
xltof/ v/Lbsf] lj/f]wdf k|bz{g u/]sf lyP . /fhb"t yfkf
pgLx¿n] cfkm"x¿ …sdfpg cfPsf]Ú tYo
n'sfpgs} nflu k|bz{g u/]sf atfpF5g\ .
b]pjfsf] e|d0fsf] s]xL dlxgfkl5 a]lNhog ;/sf/n] k/dfgGb
;fksf]6f;lxt /fhgLlts z/0f vf]lh/x]sf cGo s]xL g]kfnLnfO{ b]zlgsfnf
ug{ vf]Hof] . ToxL qmddf k|x/L;Fu ePsf] ‰8kdf ;fksf]6f
3fOt] ePkl5 a|;]N;l:yt z/0ffyL{ ;xof]u ;d"xx¿n] ;f]
sbdsf] lj/f]w u/] . ;f] bafasf sf/0f a]lNhog ;/sf/n] lg0f{o
lkmtf{ lnPkl5 hah{:tL b]zlgsfnfsf cGo 36gf ePsf 5}gg\ . ;fksf]6f
eg] c¿ Psbh{g g]kfnL;lxt ut jif{sf] ;/sf/–dfcf]jfbL
zflGtjftf{sf qmddf :jb]z kms]{sf 5g\ . PgkLkLPkmsf cg';f/,
g]kfn ;/sf/n] ;'/Iffsf] k"0f{ k|Tofe"lt lbg] zt{df pgLx¿
g]kfn kmls{Psf x'g\ .

a]gL, DofUbLdf :s"n k9\b} k|]dk|;fbsf 5f]/f ;fu/ .
|
/fhgLlts z/0f vf]Hb} a]lNhod cfpgsf nflu g]kfnLx¿n]
ljleGg af6f] k|of]u ug]{ u/]sf 5g\ . sf]xL k]l/; x'Fb}, sf]xL
cGo o'/f]k]nL b]zaf6 / c¿ yfONof08 tyf k"jL{ o'/f]kaf6
oxfF cfOk'U5g\ . k|foM ;a}n] bnfnx¿nfO{ ?=# nfvb]lv
?=* nfv;Dd a'‰fPsf x'G5g\ . g]kfnsf nflu a]lNhodsf k"j{
cj}tlgs afl0fHob"t s]zj /]UdLnfO{ 7"n} /sd a'‰fP/
…:6'8]06 le;fÚ dfkm{t\ klg pNn]Vo ;ª\Vofdf g]kfnLx¿
a]lNhod cfPsf 5g\ . /]UdLsf] cj}w wGbfsf] ;'OFsf] kfPkl5 ut
jif{ pgnfO{ kbRo't ul/Psf] lyof] .
;g\ @))@ cl3 a]lNhod k;]sf z/0ffyL{x¿n] eQfsf
¿kdf k|ltdlxgf %() o'/f] kfpg] Joj:yf lyof] . z/0fof]Uo
eP÷gePsf] v'6\ofpgsf nflu s]xL dlxgfb]lv kfFr jif{;Ddsf]
;do nufOGYof] . /fhgLlts z/0ffyL{ ePsf] k|dfl0ft gx'~h]n a|;]N;df
lgw{Ss a:g / sfd ug{ kfOGYof] . t/ clxn] 5fglagsf] sfd dlxgf
lbgleq} 6'ª\UofOG5 / cfj]bsn] lg0f{o gx'~h]n …l86]Gzg
;]G6/Úd} a:g'k5{ . ;+ejtM o;}n] x'g'k5{, z/0f vf]Hg
a]lNhod cfpg] g]kfnLx¿sf] ;ª\Vof PSsf;L 36\g uPsf] 5 .
g]kfnL b"tfjf;sf cg';f/, ;g\ @))! df z/0f dfUg] g]kfnLx¿sf]
;ª\Vof %%) lyof] eg] ;g\ @))# df %) dfq} /Xof] .
z/0ffyL{ ;"qsf cg';f/, g]kfnL z/0ffyL{x¿af/]
a]lNhod ;/sf/ c‰} clgl0f{t 5 . g]kfndf dfgjclwsf/sf]
l:ylt lbgk|ltlbg lau|Fb} uPsf] tYo;Fu k"0f{ kl/lrt pQm ;"q
eG5, æxfdLnfO{ z/0f vf]Hg cfpg] JolQmsf bfaLk|lt zÍf
klg 5 . w]/}sf syfJoyf k|foM p:t} x'G5g\ / ltgsf] lgj]bgdf
b]lvg] lj/f]wfef;sf sf/0f ltgnfO{ uDeL/tfk"j{s lng cK7\of/f]
klg 5 . clg s;};Fu klg kl/ro v'Ng] kof{Kt sfuhft x'Fb}gg\ .Æ
;f] ;"qsf cg';f/, clxn];Dd Pshgf g]kfnLnfO{ klg /fhgLlts z/0f
lbOPsf] 5}g / z/0f gkfpg]nfO{ hah{:tL nv]6\g ;Sg] l:ylt klg 5}gÙ
lsgeg] g]kfnL z/0ffyL{x¿sf ;fd' :jb]z kms{bf abnfsf] lzsf/
x'g] jf bdgaf6 k|tfl8t x'g] ;Defjgf oyfjt\ 5 .
-bL e|L; nfdf] ;dob]lv g]kfn al;/x]sL 8r n]lvsf
tyf kqsf/ x'g\ ._
…cfpg] hfg]Ú lbNnLdf
•
l6«i6g a|'n]
k"jL{ lbNnLsf]
gGb–gu/Ldf laxfg kfFr ah] ha zx/ Ao'F‰g
z'? u5{, /fdaxfb'/sf] clgFbf] /ft ;lsG5 . pgL ^ 306fb]lv of]
lgDg–dWod juL{o Onfsfsf] cfjf;Lo / ahf/ If]qsf] /vjf/L ug]{,
h;nfO{ oxfF …808f ahfpg] / l;¶L km'Sg]Ú elgG5,
ul//x]sf lyP . /ft zfGt /Xof]– rf]/ nv]6\g' k/]g, k'ln;;Fu
‰d]nf ePg . t/, c‰} ;'Tg sxfF kfpg' / < Psl5g
cf/fd u5{g\, Ps sk sfnf] lrof / Ps lvNnL r'/f]6 lkpF5g\ clg km]l/
sfddf hfG5g\ . rf}sLbf/Lsf] sdfOn] dfq} pgsf] u'hf/f rNb}g,
To;}n] x/]s laxfg b'O{ 306f hlt pgL uf8L ;kmf ug{ hfG5g\ / gf} ah]lt/
dfq} 8]/fdf cfP/ ;'Tg kfpF5g\ .
g]kfnsf] ;'b"/klZrd e]usf dflg;x¿ ef/tel/
g} /flq rf}sLbf/sf] sfd u5{g\ . gGb–gu/Ldf sfd ug]{x¿dWo]
afh'/fsf] cf7Lrf}/ uflj;af6 cfPsfx¿sf] 7"n} ;d"x
5 . zx/ d:tn] ;'t]sf] a]nf logLx¿sf] sfd z'? x'g] x'gfn]
lbNnLjf;Lx¿ pgLx¿nfO{ k|foM b]Vb}gg\ . ef/tdf
:yfoL ta/n] a;f]af; gug]{ / Ps–b'O{ jif{ sfd u/]/ g]kfn kmls{g]
u/]sfn] logLx¿nfO{ c:yfoL cfk|jf;L eGg ;lsG5, h;sf] cfˆgf]
ufpF;Fu ;Dks{ sfod} x'G5 / a]nfavt kl/jf/nfO{ k};f k7fO/xG5g\ .
afh'/]nLx¿ o; k|sf/sf] cfˆgf] lgjf{;gnfO{ …cfpg]–hfg]Ú
eGg] ub{5g\ . ;a} eG5g\, æafWotfn], dha'/Ln] cfof}F .Æ

tl:a/x¿ l6«i6g a|'n] |
| gofF lbNnLsf] Hof]ltgu/l:yt bdfO{ SofDk . |
logLx¿sf] pd]/ To:t} @) b]lv %) jif{ 5 .
w]/}sf afa'afh]x¿ klg o;}u/L sfd ug{ ef/t cfPsf lyP .
8anaxfb'/ /fjt eG5g\, æcfpg]–hfg] xfd|f] afgL xf] .Æ
k|foM ;a}n] o;nfO{ hLjgsf] cleGg cËsf] ¿kdf lnPsf 5g\,
v]taf/Ldf sfd u/] h:t} . 7"nf] ePkl5 cGt sfd ug{ hfg'k5{
eGg] aRrf–aRrfnfO{ ;d]t yfxf x'G5 . v]tLkftLn] vfg, nfpg
/ afFRg gk'u]kl5 / b]zleq} cfDbfgLsf] c¿ af6f] gkfPkl5 s'g}
ljsNk x'Fb}g oL afh'/]nLx¿ ;fd' . lxhf]cfh dfcf]jfbLaf6
aRg klg w]/}n] oxL af6f] /f]h]sf 5g\ . o;/L ef/t cfpg]x¿sf]
hfkfg / sf]l/of hfg]x¿sf] h:tf] hUufhldg, 3/af/ hf]8\g] p2]Zo
x'Fb}g . s;}s;}n] s]xL hf]8hfd ul/xfn] klg clwsf+zsf] nflu
of] kl/jf/ h;f]t;f] kfNg] d]nf] dfq xf] .
gGbgu/Lsf afh'/]nLx¿ ;a} aLr kfl/jfl/s jf ufpFsf]
gftf ePsf] kfOG5 . sf]xL klg cfkm;]cfkm lbNnL cfpFb}g .
Pp6f ;fdflhs ;d"x g} rflxG5 o;sf] nflu . lbNnL zx/ cfpg'
kxf8L /fHo pQ/f~rn hfg'eGbf w]/} hf]lvdk"0f{ dflgG5 .
kxf8df ;lhn};Fu s'g} sfd kfOG5, t/ lbNnLdf rf}sLbf/sf] sfd kfpg
ufx|f] 5 . oxfF cfP/ cnkq kg'{ gk/f];\ egL cfpg'cl3, vf;u/L
klxnf] kN6 cfpg]x¿n], a:g]–vfg] s'/fdf lglZrGt x'g
cfˆgf] lrghfg, ;Dks{nfO{ k|of]u u5{g\ . z]/axfb'/ /fjt
cf7Lrf}/af6 ;fFkm]au/, wgu9L / dx]Gb|gu/ x'Fb} rf/ lbg nufP/ lbNnL
cfOk'U5g\, / ;/f;/ ufpFs} dfG5]sf] sf]7fdf k'U5g\ . o;/L cfpg]x¿n]
sfd gkfP;Dd xKtf}F vfnL a:g'kg]{ x'G5, h'ga]nf ;fyLx¿sf]
;xof]u dfu]/ u'hf/f u5{g\ / sfd kfPkl5 k};f ltb}{ hfG5g\ .
ahf/ a]Rg] rng
afh'/]nLx¿n] …cfpg]–hfg]Ú k/Dk/fnfO{ dfq
wfg]sf 5}gg\, …rf}sLbf/LÚnfO{ klg lg/Gt/tf lbPsf 5g\ .
8anaxfb'/sf afa'n] klg oxL gf]s/L u/]sf lyP . dWo / k"jL{
g]kfnsf rf}sLbf/x¿ w]/}h;f] ;'/Iff sDkgLx¿dfkm{t\
sfd u5{g\, pgLx¿sf] lglZrt tna x'G5 / sfdsf] ;do klg km]/abn
eO/xG5 . t/ afh'/]nLx¿nfO{ o:tf ;Defjgfx¿af/]
Tolt 1fg 5}g . sfdsf] nflu logLx¿ cfˆg} ;"rgf
;|f]t, lrg]hfg]sf dfG5]df lge{/ x'g] ub{5g\ . cfˆgf] rf}sLbf/L
;'/lIft /fVg] Pp6f kl/kf6L 5– …ahf/ a]Rg]Ú, cyf{t\
rf}sLbf/L ul//x]sf] JolQmn] cfˆgf] ahf/ jf If]q c¿ s;}nfO{
a]Rg] jf ef8fdf lbg] .

gGb–gu/Lsf] afh'/]nL 6f]n . |
Pp6f …rf}sLbf/L If]qÚ sf] d"No ef?
% xhf/b]lv @) xhf/;Dd / slxn]sfxLF c‰ a9L klg x'g;S5 .
ahf/ lsGg]x¿sf] nflu k};f lbg] sf]if klg x'G5 . k|foM
lhNnf / ufpFsf] cfwf/df v8f x'g] To:tf] sf]ifsf ;b:ox¿n]
z'?df To;df kfFr–kfFr ;o ef? nufPsf x'G5g\ . To;kl5 pgLx¿
sf]ifaf6 k|ltdlxgf kfFrb]lv ;ft k|ltzt Aofhdf ef? % xhf/;Dd ;fk6L
lng ;S5g\ . Psk|sf/sf] Aofª\s h:t} xf] of], h;df sf]ifsf
;b:ox¿sf] ;xdltdf gofF ;b:ox¿ yKg klg ;lsG5 .
ahf/ lsga]rn] ufpFsf] C0f ltg{ cfPsf sfdbf/x¿nfO{ oxfF klg
C0fdf clN‰g] ;Defjgf w]/} x'g] cfk|jf;Lx¿;Fu sfd ug]{
sfo{stf{x¿ atfpF5g\ . o;}sf/0f, pQ/f~rn eGbf lbNnL cfpg]x¿n]
sfddf a9L ;do latfpg] u/]sf x'G5g\ . ptf ufpFdf v]tLkftLsf]
;do ;d]t u'lh|G5 .
cfk|jf;L sfdbf/x¿n] lxhf]cfh cfˆgf] sfdsf]
dfg x'g 5f]8]sf] cg'ej u/]sf 5g\ . æxfdLn] le/]sf] v's'/L
b]v]kl5 ljgf /f]s6f]s 3/df l5g{ lbg] hdfgf uO;Sof]Æ, gGb/fd
a'9f eG5g\ . k};fsf] nflu dlxgfdf !) lbg hlt 3/3/sf 9f]sfdf
306L ahfpFb} k6s–k6s wfpg'k5{ / lgs} ckdfg ;xg'k5{ .
t}klg dfl;s ef? @% ;ob]lv ^–& xhf/;Dd cfDbfgL x'g] of]
sfd ef/tLo :6f088{sf] lx;fan] klg Tolt g/fd|f] xf]Og . t/ sltko
g]kfnL u'08fx¿n] axfb'/ …uf]vf{Úsf] 5ljnfO{
laufl//x]sf 5g\ . Ps afh'/]nL g]kfnLsf zAbdf, æef/tsf
w]/} g/fd|f s'/fx¿nfO{ k5\ofpg yfn]sf 5g\ g]kfnLx¿n]
klg .Æ
gGb–gu/Ldf afh'/]nLx¿sf] hLjg sl7g 5 .
pgLx¿ ;fF3'/f] sf]7fdf cf7 hgf hlt sf]lRrP/ a:5g\ .
Hof]ltgu/df :yfgLo afl;Gbfn] kmf]xf]/ ˆofFSg] 7fpFdf a;]sf
@) bdfO kl/jf/sf] a:tLsf] cj:yf cGt eGbf bf?0f 5 . ;fdflhs
;'/Iffsf] cefj, s7f]/ hLjg / lg/fzfn] cfOtaf/ / 5'§Lsf lbgdf
lkpg] / h'jf v]Ng] rng a9]sf] 5 . sf]xL t cfˆgf] cfDbfgLsf]
cfwf /sd /S;Ldf p8fpF5g\ .

sf]zsf] ldl6ª . |
w]/}nfO{ nfUg;S5, ufpFaf6 olt 6f9f cfPkl5 hftkft /
5'jf5't gxf]nf jf s]xL sd xf]nf . t/ oxfF klg ufpFs} h:tf]
cj:yf 5 . vfnL afx'g / If]qLx¿ dfq} ;Fu} a:g vfg ;S5g\ .
Pp6f bdfO{ pgLx¿sf] sf]7fleq l5l/xfNof] eg] p;n] kfgL sxfF
5 eGb} xf]lzof/ x'g'kb{5 . k};f ;fk6L lbg]x¿ k|foM slyt
pRr ju{s} x'G5g\ eg] sfd;DaGwL hfgsf/L rflxF h;n] h;nfO{ klg lbg;S5 .
jiff}{Fb]lv lbNnL cfO/x]sf / slxn]sfxLF b'O{–tLg
jif{ Ps} 7fpFdf sfd ul//x]sf eP klg afh'/]nLx¿sf] :yfgLo
;dfh;Fu Tolt x]nd]n x'Fb}g . ef/tLox¿;Fu sfdsf] afx]s
c¿ s'g} ;DaGw /fVb}gg\ / :yfgLo hghLjgdf klg ;xefuL x'Fb}gg\
pgLx¿ . aflx/L ljZjaf6 s'g} ;xof]usf] ck]Iff g/fvL cfkm"–cfkm"
;Fu} a:5g\ . sf]xLsf]xL rflxF Pdfn] ;Da4 ;Ë7g, cfk|jf;L
g]kfnL ;+3sf lqmofsnfkdf efu lnG5g\ .
clwsf+z afh'/]nLx¿ ef/tnfO{ ljb]z g} 7fGb}gg\ .
ax';ª\Vossf] ;Dks{ lbNnLd} 5, sf7df8f}Fdf xf]Og . o;n]
klZrd / ;'b"/klZrd g]kfnnfO{ s]Gb| -sf7df8f}F_ ;Fu eGbf lbNnL
/ pQ/f~rn;Fu lgs6 / cfslif{t kfl//fv]sf] 5 . of] g]kfnsf] Pstf
/ /fli6«otfsf] nflu vt/gfs klg x'g;S5 . cfFvfel/ cfFz'
kfb}{ æg]kfndf s]xL 5}g, kfgL afx]sÆ eGg] ?kf g]kfnL
ef/tnfO{ cfˆgf] 3/ dfGg yfn]sL 5g\, lsgeg] oxLF pgL vfg, lkpg
/ cfˆgf s]6fs]6L x'sf{pg kfO/x]sL 5g\ .
-k|mfG;]nL e"uf]n lzIfs a|'n] lgjf{l;t
g]kfnLx¿sf] ljifodf kLPr8L ub}{5g\ . tristan.brusle@free.fr
|