l/kf]6{
zx/
ljrf/
;e{]If0f
dg;'g
;+If]k
cfj/0f
/fhgLlt
:yfgLo lgsfo
:jf:Yo
ahf/
tGg]/L
/d‰d
v]ns'b
lr7Lkq
aLkLsf] 8fo/L
58\s]
;]/f]km]/f
hgtf

 

l5a' nfdf, e]ifaxfb'/ yfkf / s"6gLlt

s"6gLlt ;a}n] ug{ ;Sb}gg\ . s"6gLlt ug{ ;/sf/sf] ljb]z ;]jfdf ;fd]n x'g' klg kb{}g . k|s[lt–Ifdtf–1fg / JolQmut ?lr geP;Dd hlt g} k|lzIf0f kfPsf] JolQmn] klg k|efjzfnL s"6gLlt ug{ ;Sb}g . s"6gLlt s'g} klg :t/df, ;Gbe{df / l:yltdf ug{} kg{] x'G5, dfq} nIo / ;fwgsf] km/s xf] . cGt/f{li6«o ;DaGwsf] cfwf/ g} s"6gLlt xf], o;n] /fi6« agfpF5 / 6'qm\ofpF5 klg . sltko g]tfx¿ cd/ eP lsgeg] pgLx¿sf] s"6gLlts rfn / JolQmut b]gdf /fd|f] tfnd]n lyof] .
s"6gLlt1x¿sf] ‰'08 xf] klxn]sf] …lnu ckm g];G;Ú / clxn]sf] ;+o'Qm /fi6«;+3 . logLx¿n] ljZj ahf/df cfˆgf] /fli6«o ljrf/nfO{ yf]kg]{ u5{g\, cd]l/sfn] k"FhLjfb, cª\u|]hn] pklgj]zjfb / ;f]leot ;+3 / rLgn] ;dfhjfb yf]k/] ‰}F . x/ bzsdf s"6gLlt ug{] tl/sf, o;df rnfOg] ;fwg / ;fdu|L / bvn lbOg] ;+:yf cflbdf kl/jt{g cfOg} /x]sf] x'G5 . lxhf]sf] s"6gLlt ef]ln klg hf/L /fV5' eGg] dgf]efjgfn] s"6gLlt1 u|:t x'g' g} s"6gLltn] klxnf] 7]; vfg' xf] .

ltgtfssf] l;lSsd / cfhsf] g]kfnn] klg w]/} s"6gLlt1x¿ cl3 NofP . s;}n] ;Unf] of]ubfg lbP/ /fi6«nfO{ cl3 a9fP eg] s;}n] s"6gLlt ubf{ kfOg] kmfObfdf d:t eP/ ;do kmfn] . l;lSsddf cfb]g l5a' nfdfn] !( cf}F ztfAbLdf / g]kfnsf e]ifaxfb'/ yfkfn] @) cf}F ztfAbLdf ;Unf] s"6gLlt u/], a'‰fP, h'‰], l;sfP, n8] / cfˆgf] /fi6«sf] lxt / nIonfO{ w]/} dfly /fv]/ sfd u/] . l:ylt cnucnu, ;dodf cfsfz–kftfnsf] cGt/ / ;fwg–;fdu|L s"6gLlts ;+:yfdf cg]sg\ leGgtf .

l5a' nfdf cfr/0f / cg'ejn] l5lKkP/ g} s'zn s"6gLlt1 ag] . l;lSsd / la|l6; ef/t ;/sf/n] l5a' ljgf s'g} sfd g} ug{ ;Qm}gy] . ;g\ !*#% df l;lSsdn] la|l6; ;/sf/nfO{ cfˆgf] e"efu bfhL{lnª ;'lDkP kl5, l;lSsd / la|l6; ef/t ;/sf/aLr lgs} ltQmtf a9\of] . jif{]lg la|l6;n] lbPsf] ?= #))) sf] bfgnfO{ l;lSsdn] slxNo} dg k/fPg . ;g\ !*^) df l;lSsd]x¿n] aËfnsf sltko Onfsfx¿df 5fkf df/], wg ;DklQ n'6] / sltko la|l6; gful/sx¿ ;dfltP . la|l6; ;/sf/n] l;lSsddfly xdnf ug{] wDsL lbof] . o; ljifodf s'/fsfgL ug{ la|l6; ef/t ;/sf/sf] tkm{af6 bfhL{lnªdf /x]sf k|ltlglw cfrL{aN8 SofDkj]n / l;lSsdsf] tkm{af6 l5a' nfdfnfO{ v6fOof] . jftf{nfkaf6 s]xL glg:sFbf Sofk6g d/] / SofDkj]nn] l;lSsdsf] l/lG5ªof]ª eP/ leq k;L xdnf z'? u/] . /fhf gfdUofn / 5f]/f l;ª\lscf]ª\sf ;]gfn] cª\u|]hx¿nfO{ Ps} tfndf wkfP kl5 SofDkj]nn] ca l;lSsd la|l6; ;/sf/n] sAhf ug{'k5{ eGg] ;'‰fj snsQf k7fP .

l5a' nfdfn] w]/} g} s"6gLlt u/] . p;nfO{ /fhfn] lbjfg klg agfP . cª\u|]h ;/sf/n] o:t} jftf{sf] cfwf/df l;lSdd;Fu d}qL ;lGw k|yd k6s ;g\ !(^! df x:tfIf/ u/] . l5a'sf] Ifdtf / lxdfno If]qsf] ljz]if 1fgnfO{ cª\u|]h ;/sf/n] km]l/ rnfpg rfxGy] .

;g\ !*^# ;Dddf la|l6; ;/sf/ / ef]6f8aLr 3l/3l/ xdnf–‰u8f x'g yfn]sf] lyof] . ptf rLgsf] lxdfno If]qdf k|efj a9L g} /x]sf] lyof] . la|l6; ;/sf/n] o; ;Gbe{df Pzn] O8]g -h;n]] ;+yfn k/ugfsf] eofgs ljb|f]xnfO{ bdg u/]sf lyP_ ef]6fªdf Pp6f ljz]if b"tsf] ¿kdf hfg] eof] . t/ cª\u|]hnfO{ ef]6fªsf] cfGtl/s /fhgLlt / g]tfx¿af/] 7Ls yfxf lyPg . O8]gn] o;y{ ef]6fªsf k]gnf]k / b]j /fhfx¿;Fu klg l;lSsd ‰}F d}qL ;lGw ul/g'k5{ eGg] d:of}bf lnP/ hfg] eP .

cfˆgf] bndf l5a' nfdfnfO{ ;fd]n u/] . l5a'n] s'NnLb]lv lnP/ kf/f]–k'gfvf s;/L k'Ug' k5{ eGg] s'/fsf] ;a} Joj:yf ldnfP . l5a'n] g} la|l6; ;/sf/nfO{ bfhL{lnªb]lv l6i6f x'Fb} ef]6fª k|j]z ug{] dfu{ agfpg'k5{ eGg] ;'‰fj lbPsf lyP . pgLx¿ l6i6f, 8]lnª, l;Kr', t'n]nf, cfdf]r' ;f+Uj] / t]uf]+unf x'Fb} k'gfvf k'u] . klxn] t b]j /fhf k]gnf]kn] O8]gsf] cg'xf/;Dd x]g{ dfg]g / æt}Fn] ef]6fªdf cª\u|]h lnP/ cfO;\Æ eg]/ l5a'sf] a]OHht u/] . t/, l5a'n] dgfPkl5 ef]6fª]x¿ ;lGwsf] d:of}bf x]g{ /fhL eP . ;lGwsf] lgrf]8 g} wf/f cf7 / gf} lyof] h; cGtu{t ef]6fªdf :yfoL ¿kdf la|l6; b"tfjf; / v'Nnf Jofkf/–afl0fHo ul/g ;lsg] k|fjwfg lyof] . ef]6fªn] dfGb} dfg]g . pgLx¿sf] dfu lyof] cª\u|]hn] ef]6fªaf6 nu]sf cf;fdsf ;ft 9f]sfx¿ -8'c;{_ kmsf{pg' k5{ . ef]6fªn] cfˆg} d:of}bf O8]g / l5a'nfO{ lbP/ x:tfIf/ ug{ nufP . olb gdfg]sf] v08df b'j}nfO{ ls t sf/faf;df xflng] eof] jf xTof ul/g] eof] . O8]gn] æs/sfkdf cfP/ x:tfIf/ ub{}5'Æ eg]/ n]v] .

l5a'n] rfxGy] cª\u|]hn] slxNo} klg oL lxdfno /fi6«x¿ cfˆgf] sAhfdf gu?g\ eg]/ g} d}qL ;lGwsf] 3f]8f cl3 a9fPsf lyP . l5a'n] zfob k9]sf g} lyPgg\ t/ cª\u|]hsf] sfo{ k|0ffnL, nIo / s"6gLltsf] lkt[ a'‰fOlbGy] .

g]kfnsf ef/tdf ut ^ jif{b]lv /lxcfPsf /fhb"t e]ifaxfb'/ yfkf ca sf7df8f}F kmls{g] t/v/df 5g\ . logn] ef/t–g]kfn aLrsf] ;DaGwdf ;a}eGbf sl7g / r'gf}tLk"0f{ ;dosf] ;fdgf u/] . ;an–s'zn s"6gLlt u/] / o; ;DaGwnfO{ c‰} ;'ul7t t'NofP . yfkfsf] ulx/f] 1fg, /fd|f] cfr/0f / k|foM ;a};Fusf] k|efjzfnL JolQmut ;DaGwn] s"6gLltnfO{ Pp6f ;xh, ;/n / nIok"lt{sf] ?k lbof] .
g]kfndf ut ^ jif{df s] ePg < ;/sf/ / k|wfgdGqLn] gfgLx¿sf] rfsfr'nL v]nL /Xof], x[lts /f]zg sf08 / IC813 ljdfg ckx/0fn] ef/t–g]kfn ;DaGwdf ulx/f] cf3ft k'¥ofof] . /fhkl/jf/sf] h3Go xTof / dfcf]jfbLx¿sf] ;ª\u|fd ;a} o;} ;do eof] . Go'of]s{sf] jN8{ 6«]8 ;]G6/df cftÍjfbLx¿sf] xdnf kl5 cd]l/sLx¿sf] blIf0f Pl;ofdf xdnf klg o;} ;dodf eof] . ef/tdf klg g]kfn / g]kfnL lj/f]wL xdnf x'g;Sg] lyof] . oxfF klg dfcf]jfbLsf] gfddf g]kfnL gful/sx¿nfO{ cTofrf/ / bdg ul/g ;lsg] lyof] . t/ ePg, ul/Pg . csf{]lt/ ljdfg ckx/0fsf] eLif0f sf08kl5 klg ef/t–g]kfn ;DaGw 7Ls} /Xof] .

oL ;a x'gdf e]ifaxfb'/ yfkfn] w]/} k|ToIf–k/f]If ;3fp k'¥ofP . hlxNo} klg ;lqmo /x] . a'l4hLjL, /fhgLlts bn, gf]s/zfxL, cvjf/–/]l8of]–6]lnlehg–lghLIf]q ;a};Fu b}lgs ;Dks{df /x] . ef/tLo g]kfnLx¿;Fu klg yfkf ;b}j glhs g} /x] . bfhL{lnª cf;fd, l;lSsd b]x/fb'g ;a} e|d0f u/] / k'/fgf] ;DaGwdf Pp6f gofF df]8 NofP . yfkfkl5 g]kfnsf] /fhb"t eP/ hf] klg cfpnf, pgnfO{ yfkfn] u/]sf sfo{x¿nfO{ hf/L /fVg Tolt ;xh gxf]nf . t/ yfkfn] b"tfjf; eGbf c‰} 7"nf] 5lj agfP/ sfd u/] . aL;f}F ztfAbLsf ;a} ;fwgx¿ pgn] k|of]u u/] . /fhb"tn] w]/} ug{ ;Qm5, /fi6«sf] 5lj / :t/nfO w]/} dfly k'¥ofpg ;Qm5 . l5a' nfdf / e]ifaxfb'/ yfkfn] o:t} k|z+;gLo sfd u/] .

mahendra_lama1961@yahoo.co.in