%) cf}F ;]/f]km]/f] n]Vbf

lxdfn va/klqsf n] g]kfnL efiffdf Pp6f /fd|f] :t/sf] klqsf klg rnfOg ;Sbf]/x]5 eGg] s'/fnfO{ ;fIfft t'Nofof] . klqsfdf dfq} lsg < o:t} :t/ cfpg'k5{ xfd|f x/]s sfo{If]qdf–hgk|0ffnLdf .

cfheGbf 7Ls c9fO{ jif{cl3 lxdfn va/klqsf sf k|sfzs sgsdl0f bLlIft lbNnL cfpg'x'Fbf ev{/} ahf/df NofOPsf] o; klqsfsf] af/]df rrf{ eof] . cfsif{s, :t/Lo / kf7s dfGo o; klqsfdf g]kfn aflx/af6 klg n]lvg'k5{ eGg] s'/f] p7\bf crfgs Pp6f lgoldt :tDe n]Vg] cleef/f dnfO{ k|fKt eof] .
slt rfF8f] ;do lat]5, of] %) cf}F …;]/f]km]/f]Ú n] oxL OlËt ub{5 . of] :tDe ;a}n] k9\g] s;/L agfpg] < Pp6f 7"nf] r'gf}tL lyof] dnfO{ . kf7snfO{ c‰} cAan :t/df NofpgnfO{, g]kfnL kqklqsfn] 7"nf] e"ldsf lgefpg ;S5g\ eGg] s'/fdf c6"6 ljZjf; /fVt} cfPsf] x'gfn], d}n] c7f]6 u/]F– dg 5'g] efiffdf, nf]Eofpg] ljifo a:t'nfO{ :t/Lo 9Ëdf k|:t't ug]{ .
xfdL ef/tLo g]kfnLx¿sf] cfˆg} cl:tTj / Oltxf; 5 . xfd|f] /fhg}lts klxrfg cfˆg} eP tfklg, l5d]sL /fi6« g]kfn / ef/t ;/sf/ aLrsf] ;g\ !(%) sf] ;lGw cGtu{t k/]sf sltko wf/fx¿n] xfdL aLrdf …cfO8]G6L6L qmfOl;;Ú Nofpg] u/]sf 5g\ . o;y{ xfdLn] ;+ljwfgsf] cf7f}F cg';"rLdf g]kfnL efiffnfO{ cGte'{Qm u/L 5f8\of}F / …uf]vf{Nof08Ú /fHosf] lglDt n8L g} /x]sf 5f}F . ef/tLo g]kfnLn] /fi6« lgdf{0fdf lbFb} cfPsf] of]ubfgsf] d"NofÍg c‰};Dd ePsf] 5}g . xfdL clns k9]n]v]sfx¿n] s'/f w]/} sf]6\ofO;s]sf 5f}F . o:tf s'/f–rrf{–;dLIffx¿ g} …;]/f]km]/f]Údf ;d]l6P . æuf]vf{Nof08 stf{lt/ <Æ, æ;+;bdf b'uf{ dNnsf] d"lt{Æ, æef/tLo g]kfnLsf] cGof}nÆ, æ;]n/f]6L, efg'eQm / cl:tTjÆ h:tf n]vx¿n] ef/tLo g]kfnLsf] cf:yf–lrGtf–cfsf+Iffsf] g} k|ltkfbg ub{5 .
:tDesf/ / ;DkfbsaLrsf] plrt ;dGjodf g} kf7s ju{sf] lxt klg afFRb5 . :tDesf/–;Dkfbs–kf7s;Fu} cl3 ga9\bf :tDesf/ d"5f{ k5{, ;Dkfbsn] csf]{ klqsf vf]H5 / kf7s nv{/fpF5 . t/ va/klqsfsf ;Dkfbs /fh]Gb| bfxfnn], …;]/f]km]/f]Ú sf] ;Dkfbg clt g} k|f]km];gn 9Ë / nodf ug'{x'G5 .
g]kfnsf g]kfnLx¿n] k|hftGq, cGt/f{li6«o ;DaGw, cfly{s l:ylt, ;f+:s[lts ultljlw h:tf ljifox¿df n5]k|} n]vx¿ k9\g kfpF5g\, sfo{qmd ;'Gg / x]g{ kfpF5g\ . t/ aflx/af6 g]kfnsf] tl:a/ lvr]/, leq / aflx/af6 ul/Psf ljZn]if0f–;dLIffsf] cGt/txdf s] rflxF /x]5 eGg] s'/f, ;fwf/0f g]kfnL kf7sx¿n] zfob kfpFb}gg\ . s]xL dfqfdf eP klg …;]/f]km]/f]Ú df Tof] kIfnfO{ hg;Dd'v Nofpg] sf]lzz ug]{ u/]sf] 5' . æafhk]oL–sf]O/fnf /flqef]hdfÆ, æxfd|f dNsfgLx¿Æ, æ/]ZdL safa / h'Ddf ahf/Æ, æe'6fgL z/0ffyL{ / s"6gLltÆ, æb'MvL g]kfn, dxfb'MvL g]kfnLÆ, æef/t–kfls:tfg ljjfbn] vfPsf] ;fs{Æ / æg]kfnsf] ;Í6M ef/t 6f9} a:g'k5{Æ cflb :tDex¿ o;} kl/k|]Iodf n]lvPsf x'g\ .
8f]sf]–gfDnf] af]s]/ hLjg lgjf{x ug]{ g]kfnLx¿sf] /fi6«k|ltsf] dfof–elQm–b]gnfO{ ;a}n] nTofP . klxn] /f0ffzf;g, kl5 k~rfot Joj:yf / clxn] k|hftGqsf] nfe–kmfObf 7"n}n] dfq p7fP . u/LaL k|d'v Ph]08f /x]/ klg, u/La g} c‰} lgrf]l/P . ;+:s[ltsf] cf8df zf]if0f–lnËe]b–hflte]bnfO{ hLljt /flvof] . otf ef/tdf g]kfnLx¿sf] cl:tTj af]Sg] efF8f]– ;Dk"0f{ lrofv]tL g} gfz x'g nfUof] . o:tf] s;/L eof] < s;nfO{ u'xfg]{ < s;nfO{ ;hfo lbg] < o:t} k|Zgx¿ p7fOPsf 5g\, æwgjL/sf] cy{zf:qÆ, æbfhL{lnªn] cfˆgf] lrof / gfd arfpg] xf] eg]Æ / ælnv'eL/sf afFb/Æ zLif{s :tDex¿df .
oltsf jif{x¿df g]kfnL–cª\u|]hL b'j}df w]/} n]v–k'l:tsf–k':ts n]v]F . kf7s k|ltlqmof lgs} kfPF . t/ lxdfn va/klqsf df k|yd k6s Pp6f :tDesf/ eP/ kf7s cl3 k'u]F . krf; j6f n]vx¿ n]Vtf klg, eg] h:tf] kf7s k|ltlqmof g} kfOgF . …;]/f]km]/f]Ú kf7ssf] nflu n]lvG5, v} t kf7ssf] egfO < d]/f] u'gf;f] oxL 5 . t/ k9\bf /x]5g\, of] :tDe . gq eg] Kofl/;sf] cfOkm]n 6fj/df Pp6f g]kfnL 8fS6/;Fu e]6 g} x'g] lyPg . sf7df8f}Fsf] Pp6f k':ts k;n] ækf}cf klg d/]5Æ n]v k9]/ ;kl/jf/ w'?w'? /f]Psf] s'/f d}n] ;'Gg} kfpg] lyOgF . bfhL{lnªdf ;'jf; l3l;ªn] dnfO{ …jf]Os6Ú ug]{ g} lyPgg\ . æk'/:sf/} k'/:sf/Æ k9]/, ‰"7f] k'/:sf/ kfpg]x¿n] cfˆgf] cfFvf vf]lnPsf] s'/f] n]Vg] g} lyPgg\ . ef/tdf g]kfnLx¿sf] zLif{ ;+:yf agfOg] of]hgf cl3 cfpg] g} lyPg .
lxdfn va/klqsf n] g]kfnL efiffdf Pp6f /fd|f] :t/sf] klqsf klg rnfOg ;Sbf]/x]5 eGg] s'/fnfO{ ;fIfft t'Nofof] . klqsfdf dfq} lsg < o:t} :t/ cfpg'k5{ xfd|f x/]s sfo{If]qdf–hgk|0ffnLdf . ef/tsf] l;lSsddf kjg rfdlnª / cfGw| k|b]zdf gfo8"n] h:tf] u/], hgtf bL3{sfnsf] lglDt nfeflGjt x'g]5g\ . slxn] /f]lsg] b]pjf–sf]O/fnfsf] cf]/fnf] ofqf < bnbn, n]p, 9';Ldf slt lbg g]kfnL k|hftGqnfO{ rf]aNg] < aLkLn] t s]jn k|hftGqn] Nofpg] clwsf/–ljsf;–zflGt dfq} ;f]r]sf lyP . t/ cg'ofoL g]tfx¿n] 7Ls pN6f] sfo{df gfd sdfP . ;]/f]km]/f]sf sltko n]vx¿df d}n] oxL cf]/fnf] nfUg] xf]8afhLnfO{ cf}+NofPsf] 5', Pp6f ;Unf] / ljZj;gLo klqsfdfkm{t\ .
l5d]sL /fi6«x¿ nufot, o'/f]k–hfkfg–cd]l/sf cflb e|d0fdf b]v]sf–;'g]sf–k9]sf s'/fx¿nfO{ 6kSs l6kL g]kfnL kf7sx¿ cl3 /fVg] k|of; klg u/]F . ækL6/ ns6gsf dux¿Æ, æP6d adn] Wj:t kf/]sf] gfuf;fsLÆ, æcfhsf] o'/f]kÆ cflb n]vx¿ ofqf ;+:d/0fdf g} cfwfl/t 5g\ .
n]v n]Vtf Pp6f cnf}lss cfgGb cfpF5 / k|uf9 ;Gt'li6 k|fKt x'G5 . ;f]r]sf s'/fx¿ dg vf]n]/ k|:t't ug{ ;S5' . ;/sf/, /fi6« / /fhgLltsf] kl/lwaf6 lg:s]/, dfgj ;dfhsf] lxtdf b'O{ zAb n]Vg ;S5' . 6f9f /x]/ / km]l/ ljZjljBfnosf] vf]Frdf a;]/ Pp6f lgM:jfy{ ;dLIff n]Vg] k|of; u5'{, tkfO{F, xfdL, pgLx¿ ;a}nfO{ 5'g]–lj‰fpg]–;tfpg] dg k/]sf ljifo a:t'x¿df .
k|ltlqmof k7fpg' xf];\ . af]n]/} s]xL kfOG5– kl/jf/, ;dfh / /fi6«df . olb ;dodf gaf]n], yf]q] xltof/ p7fpg'k5{, l3gnfUbf] lx+;f ug'{k5{Ù clxn] dfcf]jfbL / >LnÍfsf] ln§]n] u/] ‰}F . k|hftGqdf hgdfg;sf] ;a}eGbf 7"nf] xltof/ g} af]nL xf] . sd af]nf}F, w]/} xfl;n u/f}F . d]/f] :tDenfO{ oxL dGq0ffn] 9fSg] ub{5' .
mahendra_lama1961@yahoo.co.in