l/kf]6{
 lxGb"nfO{ !% k|ltzt 5"6
k|s[lt
 lxpF ljxLg x'Fb}5g\ lxdfnx¿ 
cfj/0f
 afFRg] cfwf/ ljb]zsf] /f]huf/
 ef/tdf g]kfnL sfdbf/M  ;ª\Vof 7"nf] cfDbfgL yf]/
 sdfpFb}5g\ dlxnf klg
cGtjf{tf
 dfcf]jfbLx¿;Fu xfd|f] s'g}  …sG6\ofS6Ú 5}g
– ef/tLo /fhb"t Zofdz/0f
/fhgLlt
 zlQm k"hf / k|r08ky
cy{÷ahf/
 ;sf/fTds ;Í]t, lzlyn  cj:yf
ljZn]if0f
 zlQm k"hf / k|r08ky
tGg]/L–k':tf
 !^ jif{ gk'Ub} dBkfg
ljZjsk lqms]6
 p7\b}5g\ gjk|j]zL d'n'sx¿

 g]kfnL lqms]6M st} hfnf  ghfnf Û

:yfoL :tDe
 ;DkfbsLo
 r6\ofËLtf
 lr7Lkq
 Ct'ljrf/
 aLkLsf] 8fo/L
 58\s]
 ;]/f]km]/f
 k':ts kl/ro
 hgtf

afFRg] cfwf/ ljb]zsf] /f]huf/

lxhf]cfh b}lgs #)) g]kfnLx¿ ljb]zdf sfd ug{ hfG5g\ . ef/tafx]s cGo d'n'sdf /x]sf s/La ^ nfv g]kfnL sfdbf/x¿n] jflif{s nueu ?=*$ ca{ / ef/tsf] ;Ël7t / c;Ël7t If]qsf @% nfv g]kfnLn] art ug]{ sDtLdf jflif{s ?=@# ca{ ;d]t ljb]zsf] ?=! va{eGbf a9Lsf] sdfOn] clxn] b]zsf] cy{tGq wflg/x]sf] 5 . clxn];Dd vf8L / dn]l;ofdf sfdbf/ k7fP/ b]znfO{ kmfObf k'¥ofpg] >]o g]kfnsf Dofgkfj/ Ph]G;Lx¿nfO{ hfG5 . t/, pgLx¿sf] dfq} k|oTgn] ca of] pknlAw sfod} /xG5 eGg] 5}g . cGt/f{li6«o >dahf/df dfu ePsf sfdsf nflu kof{Kt ;Lk, tflnd / bIftf gx'g', sfdbf/ k7fpg] k|lqmof nfdf] / ‰0‰l6nf] x'g' / /f]huf/bftf d'n'sx¿df :jb]zLx¿nfO{ k|fyldstf lbg] dfu a9\g'n] b]vfpF5— ;dod} /fd|f] …dfs]{l6ËÚ gyfNg] xf] eg] g]kfnL sfdbf/ / g]kfnn] of] cj;/ nfdf] ;do;Dd gkfpg ;S5g\ .

sfd ug{ ljb]z hfFb} x'g'x'G5 <

  • sfdbf/ rflxof] egL tna ;'ljwf pNn]v u/]/ klqsfdf 5flkPsf lj1fkgx¿ /fd|f];Fu k9\g';\ / ljZjf; gnfu] gofF afg]Zj/sf] >d tyf /f]huf/ k|a4{g ljefu -tl:a/_ sf dxflgb]{zs nlntaxfb'/ yfkf;Fu ;f]Wg ;Sg'x'G5 .
  • n ;s];Dd cfkm}F kf;kf]6{ lnP/ cfkm"nfO{ ljZjf; nfu]sf] /lhi68{ Dofgkfj/ Ph]G;L ;dIf hfg';\ . s'g} bnfnn] d ;xof]u ul/lbG5' eg]df dfG5]x]/L kf;kf]6{;Dd lbP x'G5, t/ k};} rflxF Dofgkfj/ Ph]G;Lsf] sfof{nodf, p;sf] n]6/ Kof8 cyjf sDkgLsf] gfd ePsf] ef}r/df of] b]z hfg, o;nfO{ olt lbPsf] eGg] n]v]/ dfq a'‰fpgf];\ .
  • bnfnn] ufpFd} k};f dfUg ;S5g\, glbg';\ . lbg} k¥of] eg] Dofgkfj/ sDkgLsf] sfof{nodf nu]/, kmnfgf] b]zdf kmnfgf] sfd ug{ / olt ut];Dddf nfg] egL kmnfgf]nfO{ olt k};f lbPF eGg] sfuh u/fP/ dfq lbg';\ . Wofglbg';\, sltn] ljb]z hfg lbPsf] k};fsf] 3/ vr{ ug{ eg]/ sfuh agfpF5g\ . o;f] eof] eg] tkfOFsf] k};f vfg]nfO{ tTsfn kqmfp u/]/ sf/jfxL ug{ ;Dej x'Fb}g .
  • eL;f t cfof] a'´g] s;/L < tkfOFnfO{ zÍf nfu]df gofF afg]Zj/df j}b]lzs /f]huf/ dfldnf x]g]{ ;/sf/L ljefu 5, ToxfF ;Dks{ /fVg';\ .
  • kf;kf]6{df cfˆgf] 3/kl/jf/ ePsf] jf:tljs 7]ufgf n]vfpgf];\ tfls ef]ln ljb]zdf cnkq kg{'eof] eg] tkfOFsf] 3/df ;Dks{ x'g ;sf];\ .
  • JolQmut k|of;af6 eL;f dufP/ hf] ;'s} klg, ;+;f/sf] s'g} klg b]zdf hfg ;S5 . t/, Dofgkfj/ Ph]G;Ldfkm{t\ ;+:yfut :jLs[lt lnP/ ;a} b]zdf hfg kfOFb}g . Wofg lbg';\, ;fpbL c/a, s'j]t, stf/, cf]dg, o'PO, ax/fOg, xËsË, blIf0f clk|msf, l;Ëfk'/, a|'gfO, dn]l;of, ;fOk|;, O/fs, dsfp, Oh/fon, dfnlbE;, sf]zf]ef], cd]l/sfnfO{ dfq ;/sf/n] j}b]lzs /f]huf/Ldf k7fpg] ;"rLdf /fv]sf] 5 . tkfOF sfd ug{ hfg] b]z oLdWo] k/] ls k/]gg\ x]g'{;\ .
  • ;a} sfd Dofgkfj/ sDkgLsf] tkm{af6 ;+:yfut ¿kdf u/]sf], t/ JolQmut k|oTgdf ljb]z hfg'ePsf] sfuhft agfOlbPsf] x'g;S5 . Wofg lbg';\, o;f] eof] eg] cnkq k/]df jf hf]lvddf k/]df lhDdf lng] sf]xL x'Fb}g . Dofgkfj/ Ph]G;Ldfkm{t\ ;/sf/sf] :jLs[lt lnP/ uPsf] cj:yfdf tkfOF dflysf] ljklQsf] lhDdf ;DalGwt Dofgkfj/ sDkgLn] klg lng'kg{] Joj:yf sfg'gdf 5 . gq cfktljktdf tkfOF PSn} kg{ ;Sg'x'G5 .
  • tkfOFnfO{ ljb]zdf sfd ug{ n}hfg] Dofgkfj/ Ph]G;L s:tf] xf], /fd|/L a'´g';\ . p;n] o;cl3 s;}nfO{ 7uL u/]sf] 5, 5}g < s;}sf] k};f vfP/ efu]sf] jf cbfntdf d'2f v]lk/x]sf] 5, 5}g < Tof] Dofgkfj/ sDkgLsf] dflns slQsf] ;fdflhs dof{bf ePsf] JolQm xf] < of] ;a hfgsf/L tkfOFn] gofF afg]Zj/df >d tyf /f]huf/ k|a4{g ljefudf kfpg ;Sg'x'G5 .
  • sfd s] xf] tna slt x'G5, /fd|f];Fu a'´g';\ . a'´b} ga'‰L x'G5 eg]/ 6fpsf] gxNnfpg';\ . zÍf nfu]df >d tyf /f]huf/ k|a4{g ljefudf a'´g';\ . yfxf kfO/fVg';\, vf8L / dn]l;ofdf ;fdfGotof dlxgfdf !) xhf/ ?k}ofFeGbf a9L tna xF'b}g . cfkm"n] sfd ug{] d'n'ssf] k};f g]kfnLdf kl/0ft ubf{ slt x'G5 hfgL /fVg';\ .
  • ;a} sfuhft ;dod} dfu]/ cWoog ug{';\ . cfkm"n] ghfg] c¿nfO{ ;f]Wg';\ . tkfOFnfO{ hxfh r9\g] s]xLl5g\cl3 dfq eL;f / cfjZos sfuhft lbg ;S5g\ . s'/fsfgLdf tkfOFnfO{ ;'/Iff uf8{sf] sfd ug{] eg]/ w]/} k};f lnPsf] x'g ;S5 t/ hxfhdf lbPsf] sfuhdf …nf]8 cgnf]8 js{/Ú n]lvPsf] x'g;S5, k/]g km;fb Û
  • yfxf kfO/fVg';\, dn]l;of / vf8L d'n'sdf o'lgog vf]Ng, sfd / tna ;'ljwfsf af/]df jfu]{lgË ug{ kfOFb}g .
  • ;DalGwt b]zdf b"tfjf;, s"6gLlts lgof]u 5, 5}g a'‰]/ hfg';\ . cfkm"nfO{ /f]huf/L lbg] /f]huf/bftf sDkgLsf] 6]lnkmf]g, ˆofS; / sf7df8f}Fl:yt >d tyf /f]huf/ k|a4{g ljefusf] 6]lnkmf]g gDa/ l6lk/fVg';\ .
  • vf8L d'n's hfFb} x'g'x'G5 < Wofg lbg';\, :yfgLo dlxnfdfly b'Jo{jxf/ ug{'eof] eGg] cfzÍfdf klg tkfOFn] s7f]/ b08 kfpg ;Sg'x'G5 .
  • k};f Aoflͪ dfWodaf6 k7fpg'xf];\ . ca tkfOFs} ufpF3/;Dd k};f k'¥ofOlbg AofÍx¿ tof/ 5g\ .

8]9 jif{cl3 dn]l;of uPsf ef]hk'/, sf]6 uflj;–@ sf b'O{ efO g]qaxfb'/ / uf]ljGb s6'jfnn] Ps nfv ?k}ofF klg k7fpg g;s]sf] b'Mv kf]v]/ cfkmGtx¿nfO{ lr7L n]v]]sf] yfxf kfpFbf kfpFb} pgLx¿s} Ps cfkmGt lhNnf k|x/L sfof{no, ef]hk'/sf k|x/L xjNbf/ eLdaxfb'/ a:g]t …k'ln;sf] hflu/n] s]xL gx'g]Ú lgisif{ lgsfn]/ ljb]z xflgPsf 5g\ . k|x/L ;]jfdf /flhgfdf lbpF clxn] :jLs[t x'Fb}g, ljbf dfuf}F gkfOg] . l5d]sL uflj; af]lVvdsf /f]lxt k|wfgsf] ;xof]udf ?=() xhf/df s'/f ldnfP/ eL;f / l6s6 ldnfP . xtf/df k};f af]s]/ cfPsf lyPgg\, sf7df8fF}sf Ps cfkmGtsf] ;xof]udf /fli6«o afl0fHo AofÍ l;+xb/af/ zfvfdfkm{t\ ufpFaf6 Ps nfv ?k}ofF dufP clg kmfu'gsf] bf];|f] ;ftf nfu] Po/kf]6{lt/ . a:g]t eG5g\, ævfg dfq h]gt]g k'Ug] hflu/n] lhGbuL arfpg]afx]s c¿ s]xL x'g] ePg, To;}n] nfu]F ljb]zlt/ .Æ
clxn] j}b]lzs /f]huf/L cyf{t\ ljb]zsf] hflu/sf] cfsif{0fn] g]kfnL ;dfhdf ;fFlRrs} txNsf dRrfPsf] 5 . eLdaxfb'/ a:g]th:t} vfg k'Ug] hflu/ x'g]x¿ klg df}sf kfP sfd 5f8]/ ljb]lzg tof/ 5g\ . cyf{t\ ljb]z uP/ sdfpg sl:;Psf 5g\ g]kfnsf ljleGg ufpF–zx/sf tGg]/Lx¿ . 7Ls} sdfO x'g] ;fpbL c/a, stf/, b'aO{, ax/fOg h:tf vf8L d'n's / dn]l;ofb]lv /fd|f] sdfO x'g] blIf0f sf]l/of, hfkfg;Dd k'lu/x]sf 5g\ g]kfnL >ldsx¿ . sf7df8f}Fsf s/La #)) Dofgkfj/ Ph]G;Lsf sfof{nox¿df dxËf] Jofhdf C0f sf9]]/ eP klg ljb]z p8\g nfnflot xhf/f}F o'jfx¿sf] tfFtLn] klg o;sf] k'li6 u5{ . To;afx]s, cfˆg} k|of;df cd]l/sf, a]nfot, ci6«]lnof hfg] / hfg vf]Hg]x¿sf] ;ª\Vof klg pNn]Vo 5 . ;du|df ljb]zL /f]huf/Ln] b]zsf] cy{tGq wfg]sf] 5 . ko{6g / lgsf;L Jofkf/df b]zn] pknlAw xfl;n ug{ g;s] klg j}b]lzs /f]huf/Ln] g]kfnLnfO{ cfˆgf] / kl/jf/sf] cj:yf ;'wf/ ug{] df}sf lbPsf] 5 .
;/sf/L tYofÍ cg';f/, clxn] vf8L d'n'sdf dfq} g]kfnL sfdbf/x¿sf] ;ª\Vof b'O{ nfv hlt 5 eg] dn]l;ofdf Ps nfvsf] xf/fxf/L . t/ ljleGg cWoog / Joj;foLsf ljZn]if0fdf vf8L d'n'sdf ;/sf/L tYofÍeGbf a9L g]kfnL sfdbf/x¿ 5g\ . g]kfn ;+o'Qm j}b]lzs /f]huf/ Joj;foL ;+3sf cWoIf e/tl;+x yfkfsf cg';f/, ædn]l;of / vf8L d'n'sdf u/]/ rf/ nfveGbf a9L g]kfnLx¿ x'g ;S5g\ .Æ >d tyf oftfoft dGqfnon] xfn} u7g u/]sf] j}b]lzs /f]huf/ Joj:yfkg ;'wf/ tyf sfo{of]hgf k|ltj]bgn] klg :jLs[lt glnOsg, n'lsl5kL l5d]sL b]zx¿af6 klg hfg] ePsf] x'gfn] j}b]lzs /f]huf/Ldf uPsfx¿sf] jf:tljs tYofÍ ;/sf/L cfFs8f eGbf c‰ lgSs} a9L x'g;Sg] s'/f :jLsf/ u/]sf] 5 .
ef/tdf sfd ug{] g]kfnLx¿sf] olsg tYofÍ kQf nufpg ;lhnf] 5}g . -x]g{'xf];\ ef/tdf /f]huf/;DaGwL csf]{ 5'§} l/kf]6{_ vf8L / dn]l;ofafx]ssf b]zx¿df slt g]kfnL xf]nfg\ To;sf] klg s'g} cg';Gwfg / e/kbf]{ tYofÍ kfOFb}g . g]kfn lelqg] /]ld6]G;sf] cÍ, tL If]qsf g]kfnL ultljlw / Joj;foLx¿sf] ljZn]if0fsf] cfwf/df g} ToxfF /x]sf g]kfnLx¿sf] ;ª\Vof cg'dfg ug]{ ul/Psf] 5 . cWoIf yfkfsf] ljZn]if0fdf, ef/tafx]s ;+;f/sf ljleGg d'n'sdf ^ nfveGbf a9L g]kfnL sfdbf/x¿ 5g\ . ev{/} ;/sf/n] vf8L d'n'ssf ;Ël7t If]qdf dfq dlxnf sfdbf/ k7fpg] lg0f{o u/] klg clxn] klg #) xhf/sf] xf/fxf/Ldf g]kfnL dlxnfx¿ ToxfF sfo{/t /xg'n] ;/sf/L tYofÍ / jf:tljstfaLrsf] leGgtf bzf{pF5 .

cy{tGqsf] d"n cfwf/
j}b]lzs /f]huf/Lsf] ;aeGbf dxŒjk"0f{ / b]lvg] c;/ cfly{s k|efj xf] . clxn] cfP/ d'n'ssf] cy{tGq g} ljb]zdf sfd ul//x]sf g]kfnL sfdbf/x¿n] wflg/x]sf 5g\ . b]zdf /fd|f] cfly{s pGgltsf] cj;/ gkfP/ jf ePsf]df lrQ ga'‰fP/ ljb]z uPsf sfdbf/x¿ g]kfnL cy{tGqsf] d]?b08 ag]sf 5g\ .
nfdf] ;do;Dd g]kfnsf] cy{tGqdf ljb]zsf] sdfOsf] of]ubfgdfly vf;} cWoog ul/Pg . !^—#) ebf} @)%^ sf] lxdfn va/klqsf n] ljb]zdf sfd ug{] g]kfnLx¿sf] sdfO -/]ld6]G;_, g]kfnn] kfpFb} cfPsf] j}b]lzs C0f / cg'bfg eGbf w]/} a9L cyf{t\ ?=&) ca{sf] xf/fxf/Ldf /x]sf] cfsng u/]sf] lyof] . kl5Nnf jif{x¿df /]ld6]G;n] c;/bf/ kl/0ffd lbg yfn]kl5 o;tkm{ gLltlgdf{tf / ljQLo If]qsf] klg Wofg tflgg yfn]sf] 5 .

tLg nfv dflg;x¿ j}b]lzs /f]huf/Ldf uPsf] cflwsfl/s tYofÍsf cfwf/df o; jif{ >d dGqfnoåf/f ul/Psf] Pp6f cWoog k|ltj]bgdf jflif{s ?=@* ca{ @& s/f]8 a/fa/ /]ld6]G; lelqg] u/]sf] pNn]v 5 . t/, vf8L d'n's / dn]l;ofdf sfd ug{] g]kfnLx¿sf] ;ª\Vof rf/ nfv dfg]/ pgLx¿n] dlxgfdf cf};t ! ;o cd]l/sL 8n/ -nueu ?= * xhf/_ art u5{g\ eg]/ dfGg] xf] eg] ToxfFaf6 dfq b]zn] dfl;s ?=# ca{ @) s/f]8 /]ld6]G; k|fKt u5{ . h'g jflif{s ?=#* ca{eGbf a9L x'g cfpF5 . cGo b]zdf c‰ /fd|f] sdfO ug{] b'O{ nfv g]kfnLdWo] pt} a;f]af; ug]{ %) xhf/nfO{ 5f8]/ 8]9 nfvn] k|ltdlxgf Go"gtd ?=@% xhf/ dfq k7fpFbf klg Tof] /sd jflif{s ?=$# ca{ x'g cfpF5 . la|l6z uf]vf{df sfo{/t #$ xhf/ g]kfnL / ;f] ;]jfaf6 cjsf; k|fKt u/]sfx¿n] kfpg] Go"gtd jflif{s ?=# ca{ t o;cl3b]lv g} k|fKt eO/x]s} 5 . o;/L ef/tafx]ssf d'n'saf6 dfq jflif{s ?=*$ ca{ /]ld6]G; k|fKt x'g] b]lvG5 . ef/tdf c;Ël7t If]qdf /x]sf sDtLdf @$ nfv g]kfnLx¿dWo] !$ nfv hltn] dfl;s ¿kdf Go"gtd ?=!$ ;o dfq art u5{g\ eg]/ dfGg] xf] eg] of] If]qaf6 k|fKt x'g] /]ld6]G; jflif{s @# ca{ hlt k'Ug]] b]lvG5 . To;df ef/tLo ;]gfdf xfn sfo{/t $* xhf/ / e"tk"j{ ! nfv % xhf/n] a'´g] jflif{s ?=* ca{ ;d]t hf]8\bf ef/taf6 dfq sDtLdf jflif{s ?=#! ca{ /]ld6]G; k|fKt eO/x]sf] b]lvG5 . o;/L g]kfnaflx/sf g]kfnLn] jflif{s ¿kdf s'n ?=! va{ !% ca{sf] sdfO g]kfn k7fpg] u/]sf b]lvG5 .

;g\ !((& df la|l6z gful/s 8]le8 ;]8gsf] 6Ldn] j}b]lzs /f]huf/ / g]kfnsf] /]ld6]G; cy{tGqsf af/]df u/]sf] cWoogdf æljZjsf ljleGg d'n'sdf sfd u/]/ g]kfnLx¿n] ?=^) b]lv ?=&) ca{ /]ld6]G;sf] ¿kdf g]kfn leœofpg] u/]sf]Æ pNn]v lyof] . o; cg';Gwfgsf cfwf/df klg clxn] nueu ?=! va{eGbf a9L /]ld6]G; lelqg] u/]sf] 5 eGg ;lsG5 . lsgls kfFr jif{cl3 Tof] k|ltj]bg tof/ x'Fbf ;/sf/L tYofÍ cg';f/, vf8L d'n's hfg] sfdbf/sf] ;ª\Vof ;ft xhf/ lyof] eg] clxn] b'O{ nfv k'u]sf] 5 .

/]ld6]G; d'n'ssf] cy{tGq y]Ug] cfwf/ aGb} uPkl5 aNn ;/sf/, ljQLo sDkgL / AofÍx¿ cfˆgf] sf/f]af/nfO{ vf8L, dn]l;of h:tf 7"nf] ;ª\Vofdf g]kfnL sfdbf/x¿ ePsf If]q / d'n'sx¿lt/ lj:tf/ ug{ yfn]sf 5g\ . OG6/g]zgn dgL PS;r]~h -cfOPdP_ dn]l;ofdf sfof{no g} vf]n]/ a;]sf] 5 . dn]l;ofsf] s]Gb|Lo AofÍsf] :jLs[lt lnP/ sf/f]af/ ul//x]sf] of] ;+:yfsf cfFvf stf/lt/ klg tflgPsf 5g\ . cfOPdPsf sfo{sf/L lgb]{zs rGb|/fh 9sfn atfpF5g\, æxfdLn] dfq dn]l;ofaf6 clxn] jflif{s ?=%) s/f]8 eGbf a9L /]ld6]G; Nofpg] u/]sf 5f}F .Æ pgsf cg';f/, sfdbf/x¿ AofÍ l8kf]lh6 ug{] kmd{ eg{ ghfg]/ c;lhnf] dfGg] / o:tf] sf/f]af/ ug{] ljQLo ;+:yfnfO{ ljZjf; ul/xfNg lxrlsrfpg] k|j[lQn] ;a} k};f …Aoflͪ RofgnÚ af6 cfpg ;ls/x]sf] 5}g . o;sf] :jfefljs cy{ x'G5, clxn] klg sfdbf/sf] w]/} k};f x'08Lsf] dfWodaf6 cfpF5 . j}wflgs sf/f]af/ gePsf]n] x'08Ldf sfdbf/ 7lug] / g7luFbf klg Aoflͪ dfWoddf eGbf a9L z'Ns a'‰fpg'kg]{ x'G5 .

sfdbf/sf k};fdfly afl0fHo AofÍsf klg cfFvf kg{ yfn]sf 5g\ . lxdfnog AofÍ vf8L d'n'sdf sf/f]af/ lj:tf/ ub{}5 . clg AofÍ;Fu ;Da4 tL d'n'ssf ljQLo ;+:yfdf hDdf u/]sf] k};f ;f]‰} lxdfnog AofÍ sf7df8f}Fdf cfOk'Ug]5 . AofÍsf /]ld6]G; ljefu k|d'v slkn nf]xgLsf cg';f/, lxdfnog AofÍn] o;/L cfPsf] k};f cfˆgf] zfvf gePsf lhNnfdf c¿ AofÍaf6 lng ;lsg] Joj:yf ub}{5 . nf]xgL eG5g\, æa‰fªsf] sfdbf/ jf p;sf cfkmGtn] ca ljb]zsf] sdfO cfˆg} lhNnfsf] glhssf] AofÍaf6 a'´g ;S5g\ .Æ AofÍ / ljQLo ;+:yfx¿sf] of] sfo{qmdkl5 k};f k7fpFbf sfdbf/x¿ 7lug] ;Defjgf lgZro g} sd x'g]5 .

lxdfnog AofÍs} pk–dxfk|aGws lszf]/ dxh{g, c‰} klg clwsf+z sfdbf/nfO{ AofÍdfkm{t\ k};f k7fpg]af/] hfgsf/L gePsf]n] 5nkmn sfo{qmd rnfpg' k/]sf] atfpF5g\ . dxh{gsf zAbdf, æk};f s;/L k7fpg] / vftf s;/L vf]Ng] eGg]af/]df ljb]z hfg'cl3 g} sfdbf/;Fu 5nkmn ug{] sfd z'?ePsf] 5 . ;fdfGo lgodcg';f/ vftf vf]Ng ?=!% xhf/ rflxg]df ljb]z hfg] sfdbf/sf nflu Tof] /sd 36fP/ ?=!)) agfOPsf] 5 .Æ sfdbf/x¿n] pgLx¿sf] 3/ kfos lxdfnog AofÍsf] zfvfdf sf7df8f}Faf6} vftf vf]Ng klg ;Sg]5g\ .

zfg / dfg
ufpFsf lgDgdWod ju{sf, k|foM P;Pn;L km]n, cfO{P kf; ug{ g;s]sf of cfO{P–aLP kf; u/]/ klg /fd|f] hflu/ gkfPsfx¿ uPsf 5g\ vf8L d'n's . k};f / kx'Fr ePsf ufpF3/s} pRrdWod ju{sf JolQmx¿n] rflxF /fd|f] sdfO x'g] blIf0fsf]l/of / hfkfg hfG5g\, hxfF Pp6f ;fdfGo g]kfnL sfdbf/n] dfl;s ?=%) xhf/eGbf a9L art ug{;S5 . t/ zxl/of dWod ju{sf] Wofg eg] cd]l/sf, a]nfot, ci6«]lnof, Sofgf8f, Go'lhNof08 nufotsf b]zdf x'g] u/]sf] 5 . t/ oL b]z l5g{ rfxg]x¿n] cf}krfl/s p2]Zo sfd ug{ geP/ k9\g], tflnd lng] jf cWoog e|d0f ug{] /x]sf] x'G5 . jf:tjdf oL b]z l5g{ vf]Hg]x¿n] b]zdf k};f k7fpg] ;Defjgf sd /xG5 . o; cy{df pgLx¿ o'/f]k jf cd]l/sf lgjf{l;t ePsf x'g\ .

…ljb]z uP/ ;DklQ sdfP/ kmls{Psf]Ú ;fdflhs zfg g} cs{} x'G5, 5/l5d]sdf . sdfP/ kmls{Pkl5 ljb]z hfFbf lnPsf] C0f ltg{], 3/38]/L, ;'g, 3/fo;L ;fdfg / nQfsk8f hf]8\g' ;fdfGo rng g} eof] . b'O{–tLg jif{ sfd u/]/ vf8Laf6 kmls{g]n] t/fO{df Ps–8]9 la3f hUu} lsGg;S5 . kxf8df eP ;8s5]pdf 38]/L hf]8]/ 3/ agfpF5 . ljb]zsf] sdfOn] cfly{s cj:yfdf b]lvg] ;'wf/ NofP/ a;]sf pbfx/0fx¿ k|z:t e]l6G5g\ . 7lug], sfd gkfpg] jf b'3{6gfdf kg{] ;fgf] ;ª\Vof afx]s …c/aÚ uP/ sdfpg]x¿sf] ;fFlRrs} zfg / dfg 5 clxn] ;dfhdf . vf8L hfg]sf] t o:tf] 5 eg] k};f / kxF'rsf e/df hfkfg, blIf0fsf]l/of, cd]l/sf, a]nfot, ci6«]lnof Sofgf8f hfg]x¿sf] t s'/} cs}{ x'G5 . slt kms{b}gg\, kmls{g]x¿ klg /fhwfgL, cGo zx/L If]q jf ;b/d'sfddf hd]/ a:5g\ .

ef/t hfg]afx]s vfg} gk'u]/ sdfpg ljb]z hfg] g]kfnLx¿ 5}gg\ eg] klg x'G5 . a]/f]huf/ eP/ jf sdfOn] gk'u]/, eljiok|lt lg/f; eP/ jf ablnFbf] ;dosf] cfjZostf k"/f ug{ k};f geOx'Gg eGg] a'‰]/ hfg]x¿ 5g\ sfd ug{ . pgLx¿dWo] slt t s:tf] sfd xf], ug{ ;lsG5, ;lsGg eGg];Dd klg ga'l‰sg xflGgPsf x'G5g\, Dofgkfj/ sDkgL jf ltgsf Ph]G6sf] sfof{nolt/ . 3/ agfpg], hUuf lsGg], lax] ug]{, C0f ltg]{ / cfˆgf OR5fx¿ k"/f ug{] ;kgfn] pgLx¿nfO{ vf8L / dn]l;of, sf]l/of / hfkfglt/ 8f]¥ofpF5g\ . g]kfn /fi6« AofÍn] Ps jif{cl3 u/]sf] /]ld6]G;;DaGwL Pp6f cg';Gwfgn] klg o;sf] w]/} dfqf 3/ agfpg, hUuf / 38]/L lsGg, u/uxgf hf]8\g vr{ eO/x]sf] pNn]v u/]sf] lyof] .

gLltlgoddf kl/jt{g
cfˆg} tYofÍ cg';f/ klg b}lgs tLg ;o JolQmx¿ ;d'b|kf/ /f]huf/Ldf hfg yfn]sfn] To;sf] c;/ / k|efj ljrf/ u/]/ xf]nf ;/sf/ j}b]lzs /f]huf/;DaGwL d'Vo lgodx¿df x]/km]/ ug{ uO/x]sf] 5 . lgodfjnL ;+zf]wg u/]/ sfdbf/sf] ;'/Iff / Joj;foLsf] dof{bf b'j}df Wofg lbg] vfnsf gofF Joj:yfx¿ ul/Psf 5g\ . t/ >d tyf oftfoft dGqL sdn rf}nfufOFn] eg] …lgodfjnL t'?Gt} cfpg]Ú afx]s c¿ s'/f atfpg rfx]gg\ . ;+zf]lwt lgodsf] d:of}bf >d dGqfnoaf6 sfg"g dGqfno k'u]sf] 5 . dGqfno ;"qx¿ Ps jf b'O{ ;ftfleq} ;f] lgodfjnL cfpg] atfpF5g\ .

ljb]zdf sfd ug{ hfg] sfdbf/sf] klg bfloTj to u/]/ cfpg nfu]sf] ;+zf]lwt lgodfjnLn] Joj;foLnfO{ rflxF lxhf]eGbf ;lhnf] agfOlbPsf] sfg"g dGqfno ;"q atfpF5 . o;cl3;Dd ljb]z uPsf] sfdbf/ h'g;'s} sf/0fn] l56f] :jb]z kmls{Pdf Dofgkfj/ Ph]G;Ln] To;sf] lhDdf lng'kg{] x'GYof] . ca sfdbf/n] sfd 9fF6]/ jf elgPsf] sfd ug{ g;s]/ jf grfx]/ kmls{Psf] cj:yfdf Joj;foLx¿ lhDd]jf/ gx'g] Joj:yf ylkPsf] 5 . To;}u/L Dofgkfj/ Ph]G;L btf{ ug{ xfn;Dd ?=% nfv w/f}6L /fv] k'Ug]df ca To;nfO{ ?=@% nfv k'¥ofOPsf] 5 . Dofgkfj/ sDkgLsf] sfd / p;sf] ljZj;gLotf x]/]/ ;/sf/n] s, v, / u >]0fLdf juL{s/0f ug{] k|:tfj ul/Psf] 5 . lgodfjnLn] ljb]zdf sfd ubf{ub{} s'g} sfdbf/sf] d[To' ePdf p;sf] kl/jf/ jf OR5fPsf] JolQmnfO{ Ifltk"lt{ lbg sNof0f sf]ifsf] Joj:yf u/]sf] 5 . g]kfn ;+o'Qm j}b]lzs /f]huf/ Joj;foL ;+3sf cWoIf e/t yfkfsf ljrf/df, æj}b]lzs /f]huf/Ldf hfg] sfdbf/x¿sf af/]df xfn;Dd Joj;foLn] dfq lhDdf lng'kg{] cj:yf ePsf]df ca ;/sf/ / sfdbf/sf st{Jox¿ klg ylkPsf 5g\ .Æ sfdbf/sf] a9\bf] ;ª\Vof x]bf{ h'g Joj:yf ug{' cfjZos eO;s]sf] lyof] .

df}sf cfpF5, kv{b}g
g]kfnLx¿sf] d]xgtLkg, OdfGbfl/tf, :yfgLo sfg"g / ;dfhk|ltsf] ;Ddfg, ;dofjlw ;lsPkl5 OdfGbf/Lk"j{s :jb]z kms{g] :jefj / cf1fsf/Lkgn] pgLx¿nfO{ ToxfF l6sfPsf] x'g;S5 . t/ ca ToxfF l6ls/xg oL u'0fx¿ dfq kof{Kt 5}gg\ . To;} klg ylkFbf] ;ª\Vof;Fu} ;d:ofx¿ klg b]lvg yfn]sf 5g\ . Ps hgf Joj;foLsf egfOdf o'lgog agfpg vf]h]sfn] dn]l;ofdf s]xL sfdbf/x¿ sfdaf6 lgsflnPsf 5g\ eg] ‰u8f u/]sf] cleof]udf klg sltnfO{ kmsf{OPsf] 5 . ;Fu} cfly{s lu/fj6, j]tgdf dGbL, /f]huf/df :jb]zLnfO{ k|fyldstf lbg] k|lqmof yfngL ePsf]n] g]kfnL sfdbf/sf nflu vf8L / dn]l;ofsf] of] cj;/ ;w}F /lx/xG5 eGg ;lsFb}g . ;Defljt O/fs cfqmd0f lrGtf lng'kg{] csf]{ ljifo x'g cfPsf] 5 .

vf8L / dn]l;ofdf g]kfnL sfdbf/x¿n] sfd kfpg'sf k5fl8 klg lglZrt sf/0fx¿ 5g\ . dn]l;ofn] sDaf]l8of, yfONof08 / O08f]g]l;ofkl5 g]kfn / DofGdf/nfO{ klg ;|f]t d'n's agfpg] lg0f{o u/]sf] b'O{ jif{ gxF'b} ‰08} Ps nfv g]kfnLx¿ dn]l;of k'lu;s]sf 5g\ . aËnfb]zL sfdbf/x¿k|lt dn]l;og ;/sf/ cg'bf/ ePsf]n] klg g]kfnLx¿n] of] df}sf kfPsf x'g\ . ;/sf/L tYofÍ cg';f/, o; jif{sf] ;fpgb]lv kmfu'g;Dd dfq} @%,$^! g]kfnLx¿ dn]l;of k'u]sf 5g\ .

cfkm"nfO{ kfPsf] sfddf l6sfO/xg ca ;Lk klg rflxg] ePsf] 5 . >d dGqfnosf] cWoog k|ltj]bgn] klg eg]sf] 5, yf]/} dfq ;Lk l;Sg], k|lzIf0f kfpg] xf] eg] g]kfnsf nflu tfOjfg, blIf0fsf]l/of, cd]l/sf, hfkfg, hd{gL, gj]{, Sofg8f, a]nfot, Go'lhNof08 / ci6«]lnof nfebfos /f]huf/Lsf cj;/x¿ pknAw x'g] b]z aGg ;S5g\ . ;f]xL k|ltj]bgsf cg';f/, æhd{gLdf kfFr nfv t'ls{; sfdbf/x¿ /x]sf] / hd{gLn] oL sfdbf/x¿nfO{ k|lt:yfkg ug{ rfx]sf]n] g]kfnn] s"6gLlts kxn u/]df g]kfnL sfdbf/x¿n] pgLx¿nfO{ k|lt:yfkg ug{;Sg] ;Defjgf 5 .Æ t/ rfx]/ dfq k'Ub}g, ;/sf/L lgsfox¿n] clxn];Dd o;tkm{ cfFvf vf]n]sf 5}gg\ .

clxn] dfu]hlt sfdbf/ lbg klg g]kfnL sDkgLnfO{ sl7gfO x'g yfn]sf] b]lvG5 . ;dodf sfdbf/ lbg g;s]kl5 /f]huf/bftf sDkgLsf] Wofg cGoq hfg yfn]sf cg'ej g]kfnL Joj;foLx¿n] ul/;s]sf 5g\ . cWoIf e/tl;+x yfkfsf cg';f/, æ/f]huf/bftf sDkgLx¿sf] Wofg leotgfd, DofGdf/, lkmlnlkG; h:tf b]zdf s]lGb|t x'g yfn]sf]n] kl5Nnf] tLg dlxgf dn]l;of hfg] g]kfnL sfdbf/ ;ª\Vof 36]sf] 5 .Æ x'g klg @)%( dª\l;/df dn]l;of uPsf g]kfnL sfdbf/sf] ;ª\Vof $@%@ lyP eg] k';df #^*( / df3df @*)# df ‰/]sf] 5 .

sfdbf/ 5gf}6 ug{] g]kfnL k|lqmof klg nfdf] / ‰G‰l6nf] 5 . lkmlnlkG;, DofGdf/h:tf d'n'sn] sDkgLn] dfu]sf] !% lbgdf sfdbf/ k7fpg ;S5g\ eg] g]kfnL Dofgkfj/ sDkgLx¿n] dGqfnosf] :jLs[lt lnP/ lj1fkg ug]{, eL;f nufpg] nfdf] / vlr{nf] k|lqmofn] ubf{ sDtLdf dlxgf lbg nfU5 . ;fpbL c/a / dn]l;ofsf] eL;f nufpg qmdzM aËnfb]z / lbNnL k'Ug'k5{ . cfly{s jif{ @)%*÷@)%( df g]kfnaf6 ;+:yfut :jLs[lt lnP/ ;fpbL c/adf sfd ug{ hfg] @! xhf/ ($ g]kfnL sfdbf/x¿sf] eL;f nufpg aËnfb]z hfFbf cfpFbf ?=* s/f]8 vr{ ePsf] lyof] . o:t} l:ylt dn]l;of sfdbf/ k7fpg klg x'G5 . dn]l;ofsf] eL;fsf nflu k6s k6s gofFlbNnL hfg'–cfpg' vlr{nf] / w]/} ;do nfUg] sfd x'Fb} cfPsf] 5 .

ca g]kfnL Joj;foLx¿sf k|of;n] dfq cj;/x¿ gkfOg ;S5g\ . To; sf/0f ;/sf/ g} nfu]/ g]kfnL sfdbf/ ;'xfpFbf] >d ahf/sf] vf]hL ug{' cfjZos 5 . ;f]leot ;+3af6 lj36g ePsf d'n'sx¿Ù dËf]lnof, leotgfd, sDaf]l8of, nfcf]; / rLg h:tf b]zx¿ klg ylkPsf 5g\ cGt/f{li6«o >d ahf/df . To;sf/0f g]kfnn] ca ug]{ …dfs]{l6ËÚ d} o; Joj;fosf] eljio lge{/ b]lvG5 . ;DalGwt b]zdf /fhb"tfjf; vf]Ng', sfdbf/x¿sf] cj:yfdf lgu/fgL ug{', ;/sf/–;/sf/aLr ;D‰f}tf u/]/ sfdbf/ k7fpg', s'g} ;d:of cfPdf s"6gLlts kxnaf6 ;d‰bf/L sfod ug'{ / b]zleqsf sDkgLx¿nfO{ lhDd]jf/ agfpg' o;sf k|fylds s'/fx¿ x'g;S5g\ .

clxn];Dd vf8L / dn]l;ofdf g]kfnLx¿n] ul//x]sf] sfd eg]sf] s8f zf/Ll/s >d g} xf] . j}b]lzs /f]huf/ Joj:yfkg ;'wf/ tyf sfo{of]hgf k|ltj]bg, @)%( df pNn]v ul/P cg';f/ g]kfnL sfdbf/x¿nfO{ lbOg] lgo'lQmdf n08«L ck/]6/, Sjfln6L r]s/, lSng/, 6«fG;kf]6{ n]a/, nf]8 cgnf]8 js{/, ljG8f] lSng/, Sjfln6L ;le{;/, KnDa/, Unf; s6/, sG:6«S;g js{/, l:6n j]N8/, l8h]n d]sflgS;, 6«s 8«fOe/, k]i6 sG6«f]n/, clkm; AjfO{ pNn]v ul/Psf] x'G5 . To:t} d]6n lkm6/, OG;'n]zg n]j/, :6f]g 8]sf]/]6/, x]Nk/, 6]lSgsn KnfG6 ck/]6/, klAns Pl/of P6]08]06, uf8]{g/, l:6n km]la|s]6/, d]lzg ck/]6/, ;]So'l/6L Dofg, k|]; Dofg, a]n AjfO{, sf/k]G6/, l;len 8«fOe/, ;]lg6/L P08 kfOk 6]lSgl;og, 6fo/ l/k]l/ª Dofg, xfp; Dofg, k|f]8S;g Dofg, s]a'n HjfOg/, nf]8/, 6fo/ lkm6/, On]lS6«l;og kbdf klg g]kfnL sfdbf/x¿ sfo{/t b]lvG5g\ . dn]l;of sfdbf/ k7fpFbfsf] cfˆgf] cg'ej ;'gfpFb} u08sL cf]e/l;h sG;g{ k|flnsf k|aGw lgb]{zs /fdrGb| sf]O/fnf eG5g\, æw]/} sfdbf/x¿ k|f]8S;g ck/]6/sf] sfd u5{g\ . pgLx¿n] cª\u|]hLdf x'g] lgb{]zg a'´g} k5{ gq b'3{6gfdf kg{ ;S5g\ / k/]sf klg 5g\ .Æ cn–vfnLh OG6/g]zgn k|flnsf k|d'v sfo{sf/L lgb{]zs clgn l6j8]jfn rflxF ef/t, aËnfb]z / kfls:tfgsf] >d ahf/nfO{ klg Wofgdf /fv]/ g]kfnn] >d;DaGwL cfjZos gLlt agfpg] / ;Lk l;sfpg]df Wofg lbg'kg]{ atfpF5g\ .

cGt/f{li6«o ahf/df vf]hL eO/x]sf sfd ;DaGwL ;Lk÷tflnd lbg;s] ;lhnf] sfdaf6 w]/} k};f sdfpg ;lsG5 . Joj;foLx¿sf cg';f/ ;'gf/, qm]g Dofg, Pl;8 6]lSgl;og, lnˆ6÷On]e]6/ ck/]6/, j]lN8Ë 6]lSgl;og cflb ;Lk ePsf JolQmx¿ kfpg g;s]/ tL l8dfG8x¿ lkmtf{ uPsf pbfx/0fx¿ k|z:t} 5g\ . t/ P;cf]P; Dofgkfj/sf cWoIf x]d u'?Ë eG5g\, æuNkmsf nflu g]kfn dfq ;|f]t xf]Og pgLx¿ ef/t, aËnfb]z, lkmlnlkG;, adf{ hxfF klg hfg ;S5g\ . To;sf/0f ;Lk / bIftfdf Wofg lbg}k5{ .Æ u'?Ësf] ljZn]if0fdf, g]kfnL Dofgkfj/ sDkgLx¿ cfkm}F klg ;Ifd 5}gg\, aLrdf bnfn /fv]/ sfd u5{g\, eP gePsf ;'ljwfsf] aofg u/]/ lj1fkg lgsfN5g\, h;df ;'wf/ ug{ Dofgkfj/ sDkgLx¿nfO{ lhDd]jf/ agfOg' k5{ . pgLx¿n] g/fd|f] gfd sdfP t/, jf:tljstf e'Ng'x'Fb}g pgLx¿dfkm{t\ g} a]/f]huf/ o'jfx¿n] /f]huf/Lsf cj;/ / d'n'ssf] cy{tGqn] oltlj£g ;xof]u kfPsf 5g\ . ;don] g/fd|f] sfd ug{] Joj;foLx¿nfO{ 5fFl6/x]sf] klg 5 .

cFWof/f] kf6f]
/fd|f] t ePs} 5, ;Fu} 7uL / abdf;L klg 5 . zfxL g]kfnL /fhb"tfjf; bf]xf, stf/n] !& c;f/ @)%( df jg{xjf slknj:t'sf bfdf]b/ clwsf/LnfO{ …;DalGwt sDkgLn] sfd pknAw gu/fPsf]n] 3/ kms{g l6s6 pknAw u/fOlbgÚ >d dGqfnonfO{ kq g} n]Vg' k/]sf] lyof] . pgL Go" jN8{ Dofgkfj/ sDkgLsf tkm{af6 stf/sf] cn–u]y sDkgLdf sfd ug{ uPsf lyP . k'u]kl5 yfxf kfP, sDkgLdf sfd} 5}g . a:g vfg gkfP/ b"tfjf;sf] z/0fdf k'u]sf pgn] clxn] sf7df8f}F cfP/ Go" jN8{ sDkgLlj?4 cfkm"n] lbPsf] ?=^* xhf/ e/fOkfpF eg]/ >d tyf /f]huf/ k|a4{g ljefudf d'2f xfn]sf 5g\ .
To;}u/L ?kGb]xL, zÍ/gu/sf hLjaxfb'/ sfsL{ / u'NdL, s3f{sf df]xgl;+x /fodf‰LnfO{ klg cfˆgf] ?=!! nfv 8'Ag] lrGtfn] ;tfPsf] 5 . Sofgf8f k7fpg eg]/ sfsL{af6 ?=^ nfv / /fodf‰Laf6 ?=% nfv %) xhf/ lnPsf c3f{vfFrL, h's]tf–% sf u'gaxfb'/ ljsn] k7fpg cfn6fn u/]kl5 pgLx¿n] >d dGqfnodf ph'/L u/]sf x'g\ . ptf w/fgdf o:t} Pp6f 7unfO{ ;dft]/ k|x/Ld} a'‰fOPsf] 5 . vf8L b]zx¿df eL;f z'Ns glng] u/L sfdbf/ k7fpg] egL w/fgsf] :yfgLo Ps b}lgs klqsfdf lj1fkg 5kfO{ s]xL nfv ?k}ofF hDdf kf/]/ a]kQf x'g vf]h]sf ;nf{xLsf k"0f{axfb'/ tfdfªnfO{ xfn} kLl8tx¿ cfkm}Fn]] kqmfp u/L Onfsf k|x/L sfof{no w/fgdf a'‰fPsf lyP .

t/, ljb]z hfg] / sdfpg]sf] cg'kftdf 7lug]sf] ;ª\Vof sd} 5 . 7luPsf] eg]/ ;/sf/;dIf ph'/L ug{]x¿sf] ;ª\Vof / 7luPsf] /sd slt 5 olsg tYofÍ t kfOFb}g, t}klg >d tyf /f]huf/ k|a4{g ljefusf sd{rf/Lx¿ ljefudf lgj]bg lbg] sfdbf/x¿sf] ;ª\Vof !) xhf/ hlt ePsf] atfpF5g\ . @)%$ ;fnotf ?=^) s/f]8 hlt 7luPsf] ph'/L k/]sf] / ?=$ s/f]8 %) nfv ?k}ofF e/fpg] sfd ePsf] ljefusf] tYofÍn] b]vfpF5 . 7uLnufotsf !%& j6f d'2f t cbfntdf k]z ul/Psf 5g\ . >d tyf /f]huf/ k|a4{g ljefusf] sfg"g zfvfn] lbPsf] hfgsf/L cg';f/, kmfu'g @ b]lv !( ut]leq dfq /sd lxgfldgf / 7uL eg]/ k/]sf] ph'/Lsf cfwf/df !! hgfnfO{ y'gfdf /fv]/ cg';Gwfg eO/x]sf] 5 . o;sf] :jfefljs cy{ ;/sf/ klg lxhf] eGbf a9L ;hu x'Fb} uPsf] b]lvG5 .

cfpFbf s]xL jif{ j}b]lzs /f]huf/LnfO{ lj:yflkt ug{] pBf]u–Joj;fo / ljsf;–lgdf{0f z'? eP/ b]zdf /f]huf/Lsf cj;/ l;h{gf x'g] ;Defjgf IfL0f b]lvG5 . To;}n] cfly{s ;Í6sf] of] 38Ldf b]zsf] cy{tGqsf] d]?b08 ag]sf] of] ;|f]tnfO{ a9LeGbf a9L nfek|b agfpg' cfjZos 5, h;sf nflu pko'Qm >d ahf/sf] vf]hL / To; ;'xfpFbf] ;Lk, tflnd, efiff lzIf0f rnfpg ca l9nfO ug{'xF'b}g . ;fdfGotof ufpF3/df cfkm"n] gug{] sfd ljb]zdf u/]/ sdfPsf] sdfOaf6} pgLx¿n] ljktdf k/]sf] g]kfnL cy{tGqnfO{ of] lj£g u'g nufPsf x'g\ .