|
;'/Iffsf
nflu ;ts{tf
gdg]{
x'g pBf]u hlt lj1fg ub{5Ù
plQ ub{5
of] 1fg vfln e]b olQdf–
1fg db{5 xfF;]/, /f]O{ lj1fg db{5 .
afns[i0f
;dn] …k|XnfbÚ gf6sdf 1fg / lj1fgnfO{ v'6\ofpg]
qmddf cl3;f/]sf] of] cleJolQm cfw'lgs h}ljs
k|ljlwsf] hGdeGbf krf;f}F jif{ k'/fgf] eP
klg o;sf] dd{ eg] lbgk/lbg c¿ phfu/ x'Fbf]
5 . cfh h}ljs k|ljlwsf] rdTsf/
;[li6stf{ a|XdfnfO{ g} 5Sofpg] lsl;dsf]
eO;Sof] . of] k|ljlwaf6 xfdL dfgj hflt
slt ;'/lIft jf c;'/lIft eof}F eGg] k|ZgnfO{
lnP/ ljZj lrlGtt klg 5 . To;}n] h}ljs
;'/Iff -jfof];]ˆ6L_ sf] k|ZgnfO{ lnP/ cGt/f{li6«o
;lGwkqdf g]kfn nufot !)$ /fi6«x¿n] cfˆgf]
;xdlt hgfO;s]sf 5g\ . oL !)$ b]zdf ;+o'Qm
/fHo cd]l/sf eg] kb}{g . lsgeg], h}ljs
nufot ;a}h;f] k|ljlwsf] xf]8afhLdf pm g}
cu|kª\lQmdf 5, pm alnof] 5, To;}n] pm cfkm"
;lGwåf/f afFlwg rfxFb}g . t/ h}ljs
k|ljlw s[lqd dfgj ;d]t lgdf{0f ug]{ r/0fdf
k'lu;s]sf] 5 . To;}n] o;af6 cd]l/sf klg
lrlGtt / ql;t x'gk'u]sf] 5 . x'g klg
olb s'g} h}ljs sDkgLn] Ps} ?ksf xhf/f}F
h'DNofxf dfOs 6fO;g jf Dof8f]gf lgdf{0f ul/lbof]
eg] of] ljZjsf] :j?k s:tf] xf]nf, dfgj eljio
s] xf]nf < To;}n] xf]nf, xfn;fn} cd]l/sfn]
k|of]uzfnfdf k|lt–cfs[ltsf dfgj agfpg] sfo{
dfq x}gÙ To; lbzftkm{sf] cg';GwfgnfO{ g}
cj}w 3f]if0ff u/]sf] 5 .
| |
 |
|
 |
| |
lxdfnL
e]ult/ kfOg] u'Rr] Rofp Ps dxTjk"0f{
h}ljs ;Dkbf xf] . k|lt
lsnf]u|fd ?= %))) ;Dd kg]{ of] hËnL
Rofpsf] /Iff ug{ klg xfd|f] jftfj/0fnfO{
j+zf0f'ut k|b"if0faf6 hf]ufpg'
cfjZos 5 . nfe|] sL/fdf 9';L
nfu]/ Rofp -;a}eGbf bfofF_ pd]|kl5
of;f{u'Daf aG5 . of] cfkm}Fdf
Pp6f b'n{e / ax'd"No h8La'6L xf] .
|
h}ljs
k|ljlwn] ljz]if u/]/ afnLgfnL, kmnkm"n,
hLjf0f' tyf kfNt' kz'df clws ;kmntf xfl;n
u/]sf] 5 . t/ ltgaf6 x'g] ;sf/fTds jf
gsf/fTds k|efjsf] d"NofÍg ug]{ Ifdtf
xfdL h:tf ljsf;f]Gd'v /fi6«x¿;Fu Psbd}
Go"g 5 . To;}n] h}ljs ;Dkbfsf wgL
t/ /f]uef]saf6 u|l;t hg;ª\Vofsf] rfkdf k/]sf
/fi6«x¿ a]n}df ;r]t xf]pg\ eGg] clek|foaf6
;+o'Qm /fi6« ;+3n] h}ljs ;'/Iff ;lGw
-sf6]{u]gf k|f]6f]sn cg jfof];]ˆ6L_ sf] kxn
ug'{nfO{ ;/fxgLo dfGg'k5{ . zfob, lj1fg
/f]P/ dnf{ eGg] eon] g} o;tkm{sf] lrGtgnfO{
hufPsf] x'g'k5{ .
ljZj
;d'bfosf] cfXjfgdf xfd|f] h:tf ljsf;f]Gd'v
jf cNkljsl;t /fi6«x¿ ljleGg ;lGw /
dxf;lGwdf NofKr] nufP/ eP klg ;xL ub{5g\ .
olt gu/]df cfˆgf] cl:tTj klg 68\sf/f] gx'g]
ePsf]n] ;xL eg] 7f]lsxfN5f}F t/ To;kl5sf c¿
sbd rfNg] rf;f] / zlQm eg] b]vfpg ;Sb}gf}F .
h}ljs ;'/Iffsf] ;lGwnfO{ hGd lbg] h}ljs
ljljwtf dxf;lGw -sGe]G;g cg jfof]nf]lhsn
8fOel;{6L–!((@_ df g]kfnn] Tolta]nf g} ;xdlt
hgfPsf] lyof] . pQm dxf;lGw sfof{Gjog
ug{sf] lglDt cfjZos /fli6«o sfo{gLlt th'{df
ug{ g]kfn h'6]sf] rf/–kfFr jif{ gfl3;Sof] .
t/ Tof] b:tfj]h k|zf;lgs ;+/rgfsf] ue{af6
cfh;Dd aflx/ lg:sg ;s]sf] 5}g . To;}n],
pk/f]Qm dxf;lGwsf] Pp6f k|fjwfgaf6 hGd]sf]
sf6]{u]gf k|f]6f]sn cg'?k h}ljs ;'/Iffsf
gLlt, sfo{gLlt jf lgb]{lzsf g]kfndf slxn] /
s;/L aGnf eg]/ cg'dfg ug{ ;lsg] s'/f ePg .
t}klg h}ljs k|ljlwsf] cfw'lgs ljsf;n]
l;h]{sf kl/jlt{t gofF hLjfTdfx¿ Pn\Pd\cf]
(Living Modified Organisms) af6 k|fKt x'g]
k|ltkmnn] dfgj :jf:Yo, h}ljs ;Dkbf tyf jftfj/0fdf
kg{ hfg] gsf/fTds k|efjaf/] g} eP klg ;a}n]
hfgsf/L /fVg' cTofjZos eO;s]sf] 5 .
h}ljs
;'/Iffsf s'/f ubf{ ljz]iftM s[lqd ¿kdf kl/jlt{t
k|f0fL -jg:klt ;d]t_ sf] hLjfTdfsf] ;Gbe{
a9L rrf{df cfpg] x'G5 . x'g klg xfd|f]
lxGb" wd{ / ;+:s[ltn] to u/]sf cjwf/0ffx¿
klg h}ljs k|ljlwsf lglDt b[i6fGt g} x'g\ .
xfQLsf] 6fpsf] dfG5]df hf]8]/ u0f]zhL
lgdf{0f eof]Ù xfd|f] wfld{s dfGotfdf .
bIf k|hfkltnfO{ af]sfsf] 6fpsf] hf]l8lbof}F,
g[l;+xsf] cjtf/} aGof] / o:tf pbfx/0fx¿ cGo
wd{ / ;+:s[ltdf klg k|z:t} kfOG5 . o:tf
k|f0fL ;a}nfO{ PnPdcf] g} eGg' knf{ t/ tL
;a} cjtf/ dfq x'g\ . u0f]zhLn] xfQL
6fps] 5f]/f5f]/L hGdfpg ;s]gg\ . lsgeg]
pgdf j+zfg'ut kl/jt{g ePsf] lyPg .
jt{dfg k|ljlwn] z/L/sf] d'6' / d[uf}nf dfq}
x}g j+zf0f' ;d]t g} k|Tof/f]k0f ug{ ;kmn
ePsf] 5 . hgfj/sf] j+zf0f' afnLdf k|Tof/f]k0f
ePsf] 5 / To; afnLn] cfˆgf ;Gtltdf ;f]
j+zf0f' x:tfGt/0f ub}{ hfG5 . o:tf] hLj
jf jg:kltnfO{ j+zf0f';lxt g} ?kfGtl/t k|f0fL
hLPd\cf] (Genetically Modified Organisms)
elgG5 . o:tf pTkfbgx¿ clt g}
ck|fs[lts ePsfn] ltgaf6 x'g;Sg] ljs[lt /
ljgf;af/] clxn];Dd w]/} s'/f yfxf 5}g .
To;}n] xfd|f] Wofg a]n}df k'Ug' k5{ eGg]
dfGotfdf 6]s]/ sf]nlDaofsf] sf6]{u]gf zx/df
h}ljs ;'/Iff ljifos ;lGwsf] d:of}bf ePsf] xf] .
h}ljs
k|ljlwn] ljut b'O{÷tLg bzsb]lv cg]sf}F
o'ufGtsf/L kl/jt{gsf ;Í]tx¿ xfd|f];fd' cl3
;f/]sf] 5 . o;sf] ;aeGbf 7"nf] ;sf/fTds
kIf s[lif pTkfbgsf] If]qdf b]lvPsf] 5 .
ljZjsf] lglZrt e"efu / clglZrt hg;ª\Vof
aLr ;Gt'ng /fVg s[lif pTkfbgdf cTolws j[l4 /
ltgsf] u'0ffTds ;'wf/lt/ h}ljs k|ljlwn]
qmflGtsf/L e"ldsf v]Ng'kg]{ vfFrf] 68\sf/f]
5 . ljZjsf] &) k|ltzt hg;ª\Vof
c‰} klg s[lifdf lge{/ 5 . c¿n] dfq
pdf/]sf] vfB kbfy{ pkef]u ug]{ hg;ª\Vof
s]jn #) k|ltzt 5 . of] &)M#) sf]
cg'kft lbgk/lbg ablnFbf] 5 . yf]/} hldg
/ c‰ yf]/} ls;fgn] ckf/ dflg;nfO{ kfNg'kg]{
ePsf]n] h}ljs k|ljlwnfO{ pTkfbgd'vL agfpg'
h?/L 5 . To;}n] j}1flgsx¿ vfBfGg,
kmnkm"n, u]8fu'8L, t/sf/L, ;fukft cflb
lj?jfsf j+zf0f'dfly lgoGq0f sfod ug{ nfluk/]sf
5g\ . kmn:j?k a9L pTkfbg lbg], sL6
ljiffbL k|of]u ug{ gkg]{, ljifd kl/j]zdf klg
pTkfbg lbg], cfjZostf cg';f/sf] kf}li6s kbfy{
klg k|fKt x'g] ljz]if u'0f ;DkGg s[lif
pTkfbg yfnel/ k:sg ;lsg] lbg glhs} cfOk'u]sf]
5 . t/ o:tf pTkfbgsf] ufF; l6Kg'eGbf
klxn] s]xL ;ts{tf eg] ckgfpg'kg]{ x'G5 .
xfd|f l5d]sL /fi6«x¿ ef/t, kfls:tfg / afª\nfb]zn]
sf6]{u]gf k|f]6f]sn cg'?k cf–cfˆgf h}ljs
;'/Iffsjr lgdf{0f ug]{ qmddf, j+zf0f'ut ¿kdf
?kfGtl/t aLh, lj?jf, jGohGt', hLjf0f' cflbsf]
k|efj cWoog ug]{, ltgnfO{ lgoGq0f ug]{ / ;'/Iffsf
ljlw lgwf{/0f ug]{ ljleGg lgb]{lzsfx¿ tof/
u/]sf 5g\ . ef/t cfkm}F klg h}ljs
k|ljlwsf] ljsf;tkm{ ljz]if ¿kdf pGd'v 5 .
g]kfn l5d]ssf] k|efjaf6 cnu x'g g;Sg] ePsf]n]
h}ljs k|ljlwsf] If]qdf p;n] Go"gtd ;fdYo{
sfod /fVg' ckl/xfo{ x'G5 . unt cfr/0f /
hyfefjL n;k;n] k|f0f3fts P8\; /f]u lgDTofP
h:t} hyfefjL aLp, lj?jf cfoft–lgof{t ugf{n]
s[lif k|0ffnL / v]tLkftL hf]lvddf kg]{ ;Defjgf
68\sf/f] 5 .
cf}Bf]lus
qmflGt / To;kl5sf ljsf;n] hn, :yn, jfo' /
cfsfznfO{ /f;folgs k|b"if0fo'Qm agfPh:t}
h}ljs k|ljlwsf] qmflGtn] j+zf0f'sf]
k|b"if0faf6 xfd|f] xl/t jftfj/0fnfO{
To;}u/L k|efj kfg{ ;S5 . ?kfGtl/t
j+zf0f' af]s]sf aLh–lj?jfx¿af6 xfdL slt
;'/lIft jf hf]lvddf 5f}F eGg] ;'lglZrt
geP;Dd o:tf aLp lj?jf leœofpg' x'Fb}g eGg]
s'/fdf vf;u/]/ ljZjsf u}/ ;/sf/L ;+:yfx¿n]
cfjfh p7fPsf 5g\ . o; k|;Ëdf ;'gf}nf]
rfdn -uf]N8]g /fO;_ sf] eftsf] rrf{ pko'Qm
xf]nf . of] eft ef/ts} yfnel/ klg
kl:sOg yfn]sf] 5 . ;'gf}nf rfdn s] xf]
t < u'gs]z/L km"nsf] Ps j+zf0f'nfO{
cfw'lgs k|ljlwåf/f wfgsf] j+zf0f'df k|j]z
u/fP/ :jL6\h/Nof08 / hd{gLsf j}1flgsx¿n]
lgdf{0f u/]sf] Ps gf}nf] wfg xf] of] .
o;sf] eft vfFbf le6fldg …PÚ :jtM k|fKt
x'G5 . of] wfgsf lgdf{tfx¿sf] bfaL 5,
of] wfgsf] k|of]u a9fP/ Pl;ofsf nfvf}F
s]6fs]6Lx¿nfO{ le6fldg …PÚ sf] sdLaf6
x'g] /tGwf]af6 arfpg ;lsG5 . t;y{ of]
k|ljlwsf] d"n nIo ;]jf g} xf] eGg] ts{
pgLx¿sf] 5 . t/ o;}aLr, of] gofF wfg /
o;sf] j+zf0f' tyf lgdf{0f k|ljlw ;DaGwL
1fgsf] Psflwsf/ -k]6]G6 /fO6_ 7"nf
Jofkfl/s sDkgLnfO{ k|bfg ug]{ sfd eO;s]sf] 5 .
o; cy{df, /f]uef]s u|:t hgtfsf] ;]jf ug]{
lgx'F b]vfP/ cfˆgf] Jofkfl/s Psflwsf/ sfod
ug]{ d"n nIolt/ o; k|ljlwsf k|jt{sx¿
pGd'v 5g\ eGg] cf/f]k nfUg yfn]sf] 5 .
;'gf}nf wfgsf ;DaGwdf ef/tLo u}/ ;/sf/L ;+:yfx¿
ljz]if rgfvf] /x]sf] b]lvG5 / o; gf}nf]
wfgaf6 kg{ hfg] cfly{s, ;fdflhs, jftjf/0fLo
k|efjk|lt ToxfF cfjfh p7\g klg yfn]sf] 5 .
g]kfndf afnL ljz]if1x¿ klg o;k|lt ;r]t 5g\
t/ ;/sf/L sfo{ k|fyldstf o; lbzflt/ pGd'v
eO;s]sf] eg] 5}g .
j+zf0f'ut
¿kdf ?kfGtl/t k|f0fLaf6 pTkGg x'g ;Sg]
ljs[ltÙ j}1flgs hut :jo+n] hfg] ;'g]eGbf
a9L x'G5 . ;dosf] s;Ldf gvfl/Psf], ;dfhdf
gdfl‰Psf] / jftfj/0fdf cg's"nl;4
gePsf] k|ljlw leœofpg'cl3 k"/f ;f]rljrf/
ug'{kg]{ s'/fdf b'O{dt gxf]nf . g]kfn
h:tf] s[lif k|wfg b]zdf k/Dk/fut s[lif
k|0ffnLnfO{ Jojwfg gk'Ug] k|Tofe"lt ug'{
xfd|f] bfloTj klg xf] . o; ;Gbe{df,
ls;fgLsf] d"n cfwf/ aLp xf] .
h}ljs k|ljlwn] k|bfg ug]{ j/bfgn] ls;fgnfO{
aLpsf lglDt k/fwLg agfpF5 . Psk6ssf]
k|of]ud} j+z cGTo u/fpg] -6ld{g]6/ hLg_ ePsf]
aLp ls;fgn] s'g} sDkgLaf6 lsGg'kg]{ x'G5 .
To:tf] aLpaf6 Psk6snfO{ kof{Kt pTkfbg of
k|ltkmn k|fKt x'G5 . t/ of] gofF pTkfbg
leqsf] aLp eg] km]l/ /f]Kg ldNb}g, Tof]
kmNb}g . j}1flgsx¿n] To;df :jtM j+z
cGTo ug]{ cs}{ j+zf0f' l5/fOlbPsf x'G5g\ .
cGttM ls;fgx¿ gk'+;st'No x'g k'U5g\,
aLpdflysf] pgLx¿sf] k/Dk/fut lgoGq0f u'D5 .
ls;fgx¿ o;/L ax'/fli6«o aLp sDkgLsf]
aGwgdf kmF:g k'U5g\ aN5Ldf c8\s]sf df5f ;/L .
o; rk]6fdf gkg{ xfd|f l5d]sL /fi6«x¿ k|oTg/t
5g\ / xfdL klg ;hu x'g'kg]{ cj:yf cfO;s]sf]
5 . To;}n] ;'gf}nf eft xfd|f nflu cfxf/f
xf] jf aN5Lsf] rf/f xf] eGg] v'6\ofpg c¿
l9nfO{ ug'{x'Fb}g .
j+zf0f'sf]
km]/abn ug]{ sflnu8L h]g]l6s OlGhlgol/ªn]
xfd|f] h:tf] h}ljs ljljwtfn] ;DkGg b]znfO{
s:tf] k|efj kf5{ eGg] s'/fdf c‰ a9L rgfvf]
x'g'k5{ . xfd|f dw]z, t/fO{, lxdfn kxf8
/ ef]6 ;d]tsf] df};dL / e"–kl/j]zdf
k/LIf0f x'g g;Sg] ljZjsf] s'g} klg afnL jf
aLp gxf]nf . o:tf e"–efunfO{ c¿x¿n]
k/LIf0f :yn / oxfFsf dflg;nfO{ k|of]usf anL
-lugL lku_ agfpg ;S5g\ . To;}n] hgtf :jo+
klg ;r]t / 6f7f] / ;/sf/ k|ljlws ¿kdf ;Ifd
x'g'k5{ . h}ljs ljljwtfsf] ;Gbe{df Ps ?kfGtl/t
ds} / k|fs[t k'tnL ljZje/ rrf{df cfPsf] klg
5 . lj6L (Bt) eGg] 5f]6s/L gfd af]s]sf]
Ps k|sf/sf] ;"Id AofS6]l/of (Bacillus
thuringiensis) sf] j+zf0f' -hLg_ ds}sf]
j+zf0f'df yk]/ gf}nf] ds} lgdf{0f eof] .
of] ds}sf] af]6nfO{ afnL gf:g] sL/fn] vfFbf
;f] sL/f :jtM gi6 x'g] u'0f pQm ds}df sfod
eof] . kmn:j?k pTkfbgdf w]/} j[l4 eof]
/ ls;fgx¿ Hofb} nfeflGjt klg eP .
lkmlnlkG;df o;sf] :jfut klg eof] .
ToxfFsf ls;fgx¿ cfˆgf] k/Dk/fut aLp 5f]8]/
cd]l/sfaf6 pQm ds}sf] aLp l‰sfpg yfn] .
s]xL jif{kl5 pQm ds}sf] jftfj/0fLo k|efj af/]
cg';Gwfg ubf{ Pp6f gf}nf] s'/f k|sfzdf cfof] .
ds}sf] k/fu vfg] Ps k|sf/sf] /}yfg] k'tnL -df]gfs{
j6/ˆnfO{_ Tof] ds}sf] k/fudf lglxt ljifaf6
dg{ yfn], nf]k x'g yfn] . pQm ds}sf sf/0f
;f] k'tnLsf] j+z g} ;vfk x'g] 8/n] jftfj/0fjfbLx¿n]
tLa| ¿kdf cfjfh p7fpg yfn] . o;}u/L
lkmlnlkG;sf ls;fgx¿nfO{ k|fKt Ps k|sf/sf]
pGgt wfgafnL v]tL ug{ yfn]kl5 c¿ wfgdf gofF
gofF /f]u pTkGg ePsf pbfx/0f klg 5g\ .
o;/L h}ljs k|b"if0f, Tof] klg j+zf0f'ut
k|b"if0fsf pbfx/0fx¿ lj:tf/} lj:tf/}
phfu/ x'g yfn]sf 5g\ .
h]g]l6s
OlGhlgol/ª j+zf0f'sf] km]/abn u/L gofF gofF
;"tL{, skf;, cfn', uf]neF]8f, ds},
e6df; dfq x}g ufO{ / cGo kfNt' kz' klg
…lgdf{0fÚ ePsf 5g\ . o'/f]k / cd]l/sfsf
ahf/df b"w / cfO;lqmdb]lv ;nfbsf
Kn]6;Dd h}ljs k|ljlwsf] pTkfbg kl:s;s]sf] 5 .
s'g pTkfbg k|fs[t xf] jf s[lqd, xf] Tof]
x]/]/–vfP/ yfxf kfOFb}g . t;y{ h}ljs
k|ljlwaf6 pTkflbt a:t'x¿df To:tf] hgfpg]
k|tLs lrXg x'g'k5{ eGg] rsf]{ dfu o'/f]k]nL
b]zx¿n] cl3 ;f/]sf 5g\ .
g]kfnn]
h}ljs ;'/Iffsf ljifodf ;f]Rg' kbf{ !*)) k|sf/sf
wfg, rf/ k|sf/sf hËnL k|hflt wfg, cg]sf}F
ds}, ux'F / ljleGg k|sf/sf hf}, s?, pjf
nufot cGo afnL / /}yfg] kmnkm"n, ;fu t/sf/L
tyf kfNt' kz'k+IfL / :yfgLo df5fx¿sf] ;'/Iffk|lt
Wofg k'¥ofpg' cfjZos 5 . ltgsf cltl/Qm
hg:jf:Yo / jftfj/0fsf ljifodf ljz]if ;f]r /fVg
cg';Gwfgzfnf, k|of]uzfnf / k/LIf0f s]Gb|x¿nfO{
h}ljs k|ljlwsf sf/0f cfOkg{ ;Sg] vt/faf6 ;'/lIft
agfpg] pkfox¿sf] rog klg ul/g' kb{5 .
g]kfnn]
cfˆgf] !* k|ltzteGbf a9L e"efu k|s[lt
;+/If0fsf nflu 5'6\ofPsf] 5 . tLdWo]
lrtjg /fli6«o lgs'~h / ;u/dfyf /fli6«o
lgs'~h ljZj ;Dkbf ;"rLdf /x]sf 5g\ .
To:t} z]–kmf]S;'G8f] /fli6«o lgs'~h klg
ljZj ;Dkbfdf ;"rLs[t x'g] qmddf 5 .
g]kfnsf /fli6«o lgs'~hx¿df u}F8f, xfQL,
s:t'/L / lxdlrt'jf dfq x}g of;f{u'Daf / ;k{uGwf
nufot ;of}F hl8a'6L klg ;'/lIft 5g\ .
ltgsf cltl/Qm xhf/f}F vfB sGbd"n,
kmnkm"n / hl8a'6L df}h"b 5g\ .
w]/} ;Dkbf t cyfxsf] ue{ leq} 5 .
hfkfgL ko{6sn] n'sLl5kL gnu]sf] eP vk6]sL/fsf]
d"No klg xfdLnfO{ yfxf x'g] lyPg .
t;y{ /fli6«o lgs'~h Pj+ cGo ;+/If0f If]qsf
lglDt leGb} h}ljs ;'/Iffsf lgb]{lzsfx¿
aGg'kg]{ / kfngf ug'{kg]{ x'G5 . ljz]if
u/]/ oL lgs'~hsf dWojtL{ If]q -akm/ hf]g_ sf
ls;fgx¿n] k|of]u ug]{ jLpljhgaf/] olsg
hfgsf/L /fVg'kg]{ / ;'/Iffsf ljlw ckgfpg'kg]{
x'G5 .
cGtdf,
h}ljs
k|ljlwdf j+zf0f'sf] km]/abn ug]{ Ol~hlgol/ªsf
;DaGwdf zÍf, pkzÍf, /Iff / ;'/Iffsf s'/f u¥of}F
t/ h}ljs k|ljlwsf cGo kmfF6x¿ eg]
ljsf;f]Gd'v /fi6«sf nflu lgs} nfebfos x'g
;S5g\ . jf:tjdf s]xL h}ljs k|ljlwx¿
xfd|} k/Dk/fut k|ljlw klg x'g\ . xfdL
bxL hdfpF5f}F, l;GsL, u'Gb|'s, tfdf vfFb\5f}F,
hfF8 /S;L kf5f}{F . oL ;a} h}ljs k|ljlw
x'g\ . ljut @)÷@% jif{b]lv tGt' k|ljlw
-l6:o" sNr/_ af6 /f]u d'Qm cfn' / pGgt
s]/f pTkfbg x'g yfn]sf] klg 5 . b'n{e
;'gfv/L clws dfqfdf pTkfbg ug{ ;kmn klg ePsf]
5 . n'lDagLsf] dfofb]jL kLknaf]6n] klg
tGt' k|ljlwaf6 gofF hLjg kfPsf] 5 .
o;}u/L dflg;sf] :jf:Yo / kfNt' kz'sf] :jf:Yo
pkrf/ ug{ klg h}ljs k|ljlwsf] k|of]u x'g
yfn]sf] 5 . o; kl/k|]Iodf h}ljs
k|ljlwnfO{ Ps ;'lglZrt lbzflt/ pGd'v u/fpg,
o;sf] of]ubfgaf6 /f]u, ef]s / jftfj/0fsf ;d:ofx¿
;'wfg{, k|ljlw ljsf;sf] If]qLo ;xof]udf
xft]dfnf] ufF:g, /fi6«nfO{ k|ljlw
k/fwLgtfaf6 d'Qm u/fpg / ;fy} h}ljs k|ljlwsf]
gsf/fTds ljs[ltaf6 b]z / hgtfnfO{ ;'/lIft /fVg
;/sf/L If]qdf h}ljs k|ljlwsf] Ps ;an lgsfo /xg'
cfhsf] j}1flgs o'usf] rsf]{ dfu aGg k'u]sf]
5 .
|